Περιορισμένες, τουλάχιστον μέχρι στιγμής, εμφανίζονται οι επιπτώσεις της γεωπολιτικής έντασης στη Μέση Ανατολή στο real estate και τις επενδύσεις, παρά το βαρύ κλίμα που δημιουργεί η σύγκρουση σε επίπεδο διεθνούς εικόνας.
- Η ανθεκτικότητα της περιοχής οφείλεται στην οικονομική ισχύ και την ταχύτητα λήψης αποφάσεων
- Οι ζημιές στις υποδομές είναι περιορισμένες και οι χώρες έχουν έτοιμα σχέδια επαναφοράς και επιδιώκουν διαφοροποίηση της οικονομίας.
- Οι επενδυτές παραμένουν σταθεροί και οι επιπτώσεις της κρίσης είναι κυρίως ψυχολογικές.
- Καθοριστικός παραμένει ο γεωπολιτικός ρόλος του Ιράν, ο οποίος εξακολουθεί να αποτελεί βασικό παράγοντα αβεβαιότητας.
Όπως επισημαίνει, μιλώντας στο iefimerida.gr, ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της SΤΙRIXIS Group, Αλέξανδρος Αθανασούλας, πίσω από τους τίτλους για αστάθεια και αβεβαιότητα εξακολουθεί να λειτουργεί μια περιοχή με ισχυρά οικονομικά θεμέλια, άμεση δυνατότητα αντίδρασης και ενεργή επενδυτική δραστηριότητα.
Η δραστηριότητα εταιρειών που λειτουργούν ενεργά στη Μέση Ανατολή επιβεβαιώνει αυτή την εικόνα. Όπως αναφέρει ο κ. Αθανασούλας, η STIRIXIS Group, διεθνής εταιρεία με ελληνική καταγωγή που δραστηριοποιείται στη στρατηγική και τον σχεδιασμό για την ανάπτυξη έργων ακινήτων, διατηρεί συνεχή παρουσία στην περιοχή από το 2009, με έργα σε χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, το Ομάν, το Κουβέιτ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Σήμερα, συνεχίζει ενεργά το roll-out της μεγαλύτερης αλυσίδας φούρνων στο Ομάν, αναπτύσσει κτίριο γραφείων στη Σαουδική Αραβία και υλοποιεί έργα κατοικιών υψηλών προδιαγραφών στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ παράλληλα έχει καταθέσει προσφορά για ένα μεγάλο έργο στο Κουβέιτ.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η STIRIXIS Group δραστηριοποιείται αποκλειστικά με ιδιώτες επενδυτές και δεν αναλαμβάνει κρατικά έργα, γεγονός που της επιτρέπει μεγαλύτερη ευελιξία και ταχύτητα υλοποίησης.
Την ίδια στιγμή, σημειώνει ότι, παρότι τα κράτη της περιοχής δεν περίμεναν αυτή την εξέλιξη με τη μορφή και την ένταση που πήρε, αυτό δεν σημαίνει ότι ήταν απροετοίμαστα. Αντίθετα, θεωρεί εντυπωσιακό το γεγονός ότι κατάφεραν να αντιμετωπίσουν τη συντριπτική πλειονότητα των επιθέσεων με πολύ υψηλό βαθμό επιτυχίας.
Τα δύο μεγάλα «όπλα»: Κεφάλαια και ταχύτητα αποφάσεων
Κομβικό ρόλο στην ανθεκτικότητα της Μέσης Ανατολής παίζουν δύο βασικοί παράγοντες, όπως η οικονομική ισχύς και η ταχύτητα λήψης αποφάσεων. Από τη μία πλευρά, τα κράτη της περιοχής διαθέτουν την απαραίτητη ρευστότητα για να απορροφούν άμεσα τους κραδασμούς. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η αντίδραση των Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατά την αναστάτωση στις αερομεταφορές, όταν με κυβερνητική απόφαση καλύφθηκαν πλήρως τα έξοδα διαμονής των ταξιδιωτών μέχρι την αναχώρησή τους. Πρόκειται για κινήσεις που δύσκολα θα μπορούσαν να εφαρμοστούν με την ίδια ταχύτητα σε ευρωπαϊκές χώρες.
Από την άλλη πλευρά, η διαδικασία λήψης αποφάσεων είναι σαφώς πιο άμεση. Σε αντίθεση με την Ευρώπη, όπου συχνά απαιτούνται χρονοβόρες διαβουλεύσεις και διοικητικά στάδια, στις χώρες αυτές οι αποφάσεις εφαρμόζονται σχεδόν άμεσα, επιτρέποντας γρήγορη προσαρμογή στις συνθήκες της κρίσης.
Περιορισμένες ζημιές
Ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο είναι ότι μέχρι στιγμής δεν έχουν πληγεί οι βασικές υποδομές. Οι όποιες ζημιές είναι περιορισμένες και δεν επηρεάζουν τον πυρήνα της οικονομικής δραστηριότητας. Αντίθετα, η μεγαλύτερη επίδραση εντοπίζεται στην καθημερινότητα και κυρίως στην ψυχολογία της αγοράς. Στο Ντουμπάι, για παράδειγμα, επιχειρήσεις, εστίαση και εφοδιαστική αλυσίδα λειτουργούν κανονικά, χωρίς ελλείψεις ή φαινόμενα πανικού. Ωστόσο, η αίσθηση ασφάλειας έχει επηρεαστεί, ενώ ο τουρισμός παρουσιάζει βραχυπρόθεσμη κάμψη, κάτι που επηρεάζει συνολικά την εικόνα της αγοράς.
Έτοιμα σχέδια επαναφοράς
Την ίδια στιγμή, οι χώρες της περιοχής δεν κινούνται αποσπασματικά, αλλά έχουν ήδη καταρτίσει οργανωμένα σχέδια επαναφοράς. Τα recovery plans είναι πλήρως δομημένα και κοστολογημένα, γεγονός που επιτρέπει την άμεση ενεργοποίησή τους μόλις σταθεροποιηθεί η κατάσταση. Η εκτίμηση που διατυπώνεται είναι ότι η επαναφορά της εμπιστοσύνης θα είναι ταχεία, τόσο σε επιχειρηματικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο, καθώς η βάση της οικονομίας παραμένει ισχυρή.
Νέο παραγωγικό μοντέλο
Παράλληλα, μεταβάλλεται και η ίδια η δομή των οικονομιών της Μέσης Ανατολής. Η εξάρτηση από το πετρέλαιο μειώνεται σταδιακά, με τις επενδύσεις να κατευθύνονται σε τομείς όπως η τεχνολογία, τα logistics, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες. Αυτή η διαφοροποίηση λειτουργεί ως «ασπίδα» απέναντι σε βραχυπρόθεσμες αναταράξεις, καθιστώντας τις οικονομίες πιο ευέλικτες και ανθεκτικές.
Ο ρόλος του Ιράν και οι προοπτικές
Καθοριστικός παραμένει ο γεωπολιτικός ρόλος του Ιράν, ο οποίος εξακολουθεί να αποτελεί βασικό παράγοντα αβεβαιότητας. Ωστόσο, ενδεχόμενη αποκλιμάκωση θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης για αύξηση των επενδύσεων στην περιοχή, ενισχύοντας περαιτέρω τη δυναμική της. Την ίδια στιγμή, ανοίγει και το κεφάλαιο της ανοικοδόμησης σε χώρες που έχουν πληγεί από συγκρούσεις, όπως η Συρία, αλλά και ευρύτερα σε περιοχές όπως η Ουκρανία, δημιουργώντας νέα επενδυτικά πεδία.
Ισχυρή ελληνική παρουσία στην περιοχή
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η έντονη ελληνική παρουσία στη Μέση Ανατολή. Η Ελλάδα διατηρεί διαχρονικά ισχυρούς δεσμούς με την περιοχή, ωστόσο η δραστηριοποίηση ελληνικών επιχειρήσεων ενισχύθηκε σημαντικά μετά την οικονομική κρίση της δεκαετίας του 2010, όταν πολλές εταιρείες και επαγγελματίες στράφηκαν στο εξωτερικό.
Σήμερα, ένα ευρύ οικοσύστημα ελληνικών εταιρειών, κατασκευαστικών, μελετητικών και συμβουλευτικών, έχει εδραιώσει σημαντική παρουσία, διαθέτοντας υψηλή τεχνογνωσία και ισχυρές σχέσεις με τις τοπικές αγορές. Η παρουσία αυτή δεν περιορίζεται σε μικρότερους παίκτες, αλλά περιλαμβάνει και μεγάλους, παραδοσιακούς ομίλους που δραστηριοποιούνται στην περιοχή εδώ και δεκαετίες.
Ενδεικτικό του εύρους της ελληνικής παρουσίας είναι το γεγονός ότι μόνο στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα δραστηριοποιούνται 8.000 Έλληνες επαγγελματίες, δημιουργώντας μια ισχυρή και οργανωμένη κοινότητα.
Σταθερή η στρατηγική των επενδυτών
Συνολικά, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή μιας αγοράς που, παρά τις γεωπολιτικές πιέσεις, παραμένει λειτουργική και ανθεκτική. Οι επενδυτές με στρατηγικό ορίζοντα συνεχίζουν κανονικά, χωρίς να εγκαταλείπουν την περιοχή, επιβεβαιώνοντας ότι η Μέση Ανατολή εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους πιο ισχυρούς πυρήνες ανάπτυξης διεθνώς.
Στο πλαίσιο αυτό, το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της STIRIXIS Group βασίζεται στον ολοκληρωμένο κύκλο αξίας που προσφέρει – από τη στρατηγική και τον σχεδιασμό έως την υλοποίηση, την παράδοση του έργου και τη μέτρηση της απόδοσής του – διασφαλίζοντας τη βιωσιμότητα και την επιτυχία κάθε επένδυσης.
Οι επιπτώσεις της κρίσης, τουλάχιστον προς το παρόν, παραμένουν περιορισμένες και περισσότερο ψυχολογικές, με το βασικό ερώτημα να αφορά πλέον όχι το αν θα υπάρξει ανάκαμψη, αλλά το πόσο γρήγορα θα πραγματοποιηθεί.