Νέα ευρήματα από το σπήλαιο Γκραν Ντολίνα ρίχνουν φως στη ζωή του Homo antecessor - Τα σημάδια πάνω στα οστά υποδεικνύουν πρακτικές κανιβαλισμού, ακόμη και μεταξύ ενηλίκων
- Νέες ανασκαφές στο σπήλαιο Γκραν Ντολίνα αποκάλυψαν πάνω από 20 απολιθώματα Homo antecessor, ηλικίας 850.000 ετών. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται οστά ενηλίκων, με πολλά να φέρουν σημάδια κοπής που υποδεικνύουν πρακτικές κανιβαλισμού.
- Η εύρεση λειψάνων ενηλίκων ατόμων, για πρώτη φορά σε σημαντικό αριθμό, αλλάζει την επιστημονική εικόνα για το είδος. Παρέχει τη δυνατότητα για μια πληρέστερη μελέτη της δημογραφίας και της κοινωνικής δομής του πληθυσμού.
- Τα σημάδια κοπής στα οστά ενηλίκων επιβεβαιώνουν ότι ο κανιβαλισμός δεν περιοριζόταν σε παιδιά ή εφήβους. Η πρακτική αυτή φαίνεται πως αποτελούσε μια ευρύτερη συμπεριφορά της συγκεκριμένης ομάδας αρχαίων ανθρώπων.
- Στον αρχαιολογικό χώρο εντοπίστηκαν επίσης λίθινα εργαλεία και οστά ζώων, όπως ρινόκερων και ελαφιών. Ο συνδυασμός των ευρημάτων επιτρέπει την ανασύνθεση της ζωής στην Ευρώπη πριν από σχεδόν ένα εκατομμύριο χρόνια.
Μια ανακάλυψη στην Ισπανία έρχεται να αλλάξει όσα γνωρίζαμε για τους πρώτους ανθρώπους που έζησαν στην Ευρώπη, αποκαλύπτοντας μια ιδιαίτερα σκοτεινή πτυχή της συμπεριφοράς τους, την πρακτική του κανιβαλισμού.
Περισσότερα από 30 χρόνια μετά την πρώτη αναγνώριση των απολιθωμάτων του Homo antecessor, οι ανασκαφές στο σπήλαιο Γκραν Ντολίνα (Gran Dolina) στη βόρεια Ισπανία συνεχίζουν να προσφέρουν νέα στοιχεία για τη βιολογία, τις κοινωνικές σχέσεις και τις πρακτικές αυτών των αρχαίων ανθρώπων που έζησαν πριν από περίπου 850.000 χρόνια.
Τα νέα ευρήματα περιλαμβάνουν περισσότερα από 20 απολιθώματα, ανάμεσά τους τμήματα κρανίου, σπονδύλους, οστά χεριών και ποδιών, δόντια, καθώς και τμήματα μεγάλων οστών όπως μηριαία, κνήμη και βραχίονα.
Το σημαντικότερο στοιχείο, ωστόσο, είναι ότι αρκετά από τα οστά φέρουν σημάδια κοπής, τα οποία σύμφωνα με τους ερευνητές δείχνουν ότι τα σώματα είχαν υποστεί επεξεργασία μετά τον θάνατο, πιθανότατα στο πλαίσιο πρακτικών κανιβαλισμού.
Τα νέα ευρήματα αλλάζουν την εικόνα για τον Homo antecessor
Ο Homo antecessor θεωρείται ένα από τα αρχαιότερα ανθρώπινα είδη που έχουν εντοπιστεί στην Ευρώπη. Τα πρώτα απολιθώματά του ανακαλύφθηκαν στην Γκραν Ντολίνα το 1994, όμως για χρόνια οι επιστήμονες είχαν περιορισμένη εικόνα για τη συγκεκριμένη ομάδα, καθώς τα περισσότερα ευρήματα αφορούσαν παιδιά και νεαρά άτομα.
Η νέα ανασκαφική περίοδος έφερε στο φως, για πρώτη φορά σε σημαντικό αριθμό, λείψανα ενηλίκων ατόμων, γεγονός που επιτρέπει στους επιστήμονες να μελετήσουν καλύτερα τη δημογραφία και την κοινωνική δομή του πληθυσμού.
«Κάθε ανασκαφική περίοδος μας βοηθά να συμπληρώσουμε ένα παζλ που εξακολουθεί να έχει πολλά κομμάτια που λείπουν», δήλωσε ο Αντρέου Ολέ, συνδιευθυντής της ανασκαφής και ερευνητής του Καταλανικού Ινστιτούτου Ανθρώπινης Παλαιοοικολογίας και Κοινωνικής Εξέλιξης (IPHES).
Όπως εξήγησε, η αύξηση του αριθμού των ατόμων που έχουν εντοπιστεί, και κυρίως η παρουσία περισσότερων ενηλίκων, επιτρέπει στους επιστήμονες να προσεγγίσουν τον πληθυσμό με πολύ πιο ολοκληρωμένο τρόπο.
Τα σημάδια στα οστά που αποκάλυψαν τον κανιβαλισμό
Η παρουσία κοψιμάτων στα οστά αποτελεί ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της ανακάλυψης.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι τα σημάδια δημιουργήθηκαν κατά την επεξεργασία των σωμάτων, με τρόπο παρόμοιο με εκείνον που παρατηρείται σε ζώα τα οποία έχουν τεμαχιστεί για κατανάλωση.
Μέχρι σήμερα, υπήρχαν ενδείξεις ότι ο Homo antecessor πιθανότατα ασκούσε κανιβαλισμό, κυρίως επειδή είχαν βρεθεί σημάδια σε οστά νεότερων ατόμων.
Τα νέα ευρήματα όμως δείχνουν ότι η πρακτική δεν περιοριζόταν μόνο σε παιδιά ή εφήβους.
«Η ανακάλυψη περισσότερων ενηλίκων ατόμων, ορισμένα από τα οποία φέρουν επίσης σημάδια κοπής, δείχνει ότι ο κανιβαλισμός δεν αφορούσε αποκλειστικά νεότερα άτομα», ανέφερε η Παλμίρα Σαλαντιέ, ερευνήτρια του IPHES.
Η ίδια υπογράμμισε ότι τα νέα στοιχεία προσφέρουν μια πιο αντιπροσωπευτική εικόνα για τη βιολογία, τη δημογραφία και τη συμπεριφορά του Homo antecessor.
Ένα «παράθυρο» στην Ευρώπη πριν από 850.000 χρόνια
Η Γκραν Ντολίνα δεν αποτελεί σημαντικό αρχαιολογικό χώρο μόνο λόγω των ανθρώπινων απολιθωμάτων.
Στις ίδιες στρώσεις έχουν εντοπιστεί εργαλεία από πυριτόλιθο, χαλαζίτη, ψαμμίτη και χαλαζία, καθώς και οστά ζώων που ζούσαν στην περιοχή ή αποτελούσαν μέρος της διατροφής των αρχαίων ανθρώπων.
Μεταξύ αυτών βρίσκονται υπολείμματα από ελάφια, άλογα, βοοειδή, ύαινες, κάστορες και ρινόκερους.
Ο συνδυασμός ανθρώπινων απολιθωμάτων, εργαλείων και ζωικών καταλοίπων επιτρέπει στους επιστήμονες να ανασυνθέσουν με εξαιρετική λεπτομέρεια ένα στιγμιότυπο της ζωής στην Ευρώπη πριν από σχεδόν ένα εκατομμύριο χρόνια.
«Η σημασία της Γκραν Ντολίνα ξεπερνά κατά πολύ τα ανθρώπινα απολιθώματα. Η σχέση ανάμεσα στα εργαλεία, τα ζωικά κατάλοιπα και τα οστά του Homo antecessor μας επιτρέπει να ανασυνθέσουμε έναν τόπο ανθρώπινης παρουσίας πριν από 850.000 χρόνια», ανέφερε ο Ολέ.
Οι ανασκαφές συνεχίζονται
Παρά τα σημαντικά ευρήματα, οι επιστήμονες θεωρούν ότι η περιοχή έχει ακόμη πολλά μυστικά να αποκαλύψει.
Η ανασκαφή βρίσκεται σε εξέλιξη και οι ερευνητές εκτιμούν ότι οι επόμενες περίοδοι εργασιών μπορεί να προσφέρουν νέα στοιχεία για την εξέλιξη, την κοινωνική οργάνωση και τον τρόπο ζωής των πρώτων Ευρωπαίων.
«Μόλις ξεκινήσαμε να ανασκάπτουμε αυτήν τη νέα περιοχή και τα πρώτα αποτελέσματα δείχνουν ήδη τις τεράστιες επιστημονικές δυνατότητές της», δήλωσε η Μαρίνα Μοσκέρα, διευθύντρια του IPHES.
Η Γκραν Ντολίνα εξελίσσεται έτσι σε έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Ευρώπης, προσφέροντας μια σπάνια ματιά σε έναν κόσμο που απέχει εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια από τον σύγχρονο άνθρωπο - έναν κόσμο όπου η επιβίωση μπορεί να περιλάμβανε ακόμη και πρακτικές που σήμερα προκαλούν σοκ, όπως ο κανιβαλισμός.