Οι τελευταίες δηλώσεις κορυφαίων Ιρανών αξιωματούχων υποδηλώνουν ότι η Τεχεράνη δεν δείχνει διατεθειμένη να κάνει εκπτώσεις στις απαιτήσεις της, παρά τις πιέσεις του Ντόναλντ Τραμπ.
Στον απόηχο αναφορών ότι ο Αμερικανός πρόεδρος ανανέωσε τις απαιτήσεις του για μια συμφωνία, σε αυστηρότερο πλαίσιο, ο Εμπραχίμ Ρεζάι, πρόεδρος της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας και Εξωτερικής Πολιτικής του ιρανικού Κοινοβουλίου, δηλώνει ότι το Ιράν προτιμά τη διπλωματία, αλλά έχει θέσει κόκκινες γραμμές από τις οποίες δεν πρόκειται να υποχωρήσει.
Αμετακίνητο το Ιράν αν δεν υποχωρήσουν οι ΗΠΑ
Αναφέρει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να κάνουν παραχωρήσεις προκειμένου να επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ των δύο πλευρών, υποστηρίζοντας ότι η Ουάσιγκτον βρίσκεται σε αδύναμη θέση.
Ο ναυτικός αποκλεισμός του Ιράν θα τερματιστεί είτε μέσω διαπραγματεύσεων είτε μέσω στρατιωτικής δράσης, τόνισε.
Την ίδια ώρα, ο Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου και επικεφαλής διαπραγματευτής, δηλώνει ότι η Τεχεράνη δεν θα αποδεχτεί καμία συμφωνία που θα θέσει τέλος στη σύγκρουση με τις ΗΠΑ, εκτός αν υπάρχει βεβαιότητα ότι τα δικαιώματα του ιρανικού λαού είναι εξασφαλισμένα, σύμφωνα με τα κρατικά μέσα ενημέρωσης.
Μιλώντας κατά τη διάρκεια εικονικής κοινοβουλευτικής συνεδρίασης που πραγματοποιήθηκε σήμερα το πρωί, υπογράμμισε ότι «δεν υπάρχει εμπιστοσύνη στα λόγια και τις υποσχέσεις του εχθρού. Το μοναδικό μας κριτήριο είναι η επίτευξη χειροπιαστών αποτελεσμάτων πριν εκπληρώσουμε σε αντάλλαγμα τις δικές μας δεσμεύσεις» , προσθέτοντας τη συγκεκριμένη θέση μετά την ορκωμοσία του ως επανεκλεγμένου προέδρου του κοινοβουλίου μαζί με το προεδρείο του.
Νεα πρόταση Τραμπ με αυστηρότερους όρους
Οι δηλώσεις των δύο κορυφαίων Ιρανών αξιωματούχων έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον βρίσκονται σε κρίσιμο σημείο. Σύμφωνα με αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, ο πρόεδρος των ΗΠΑ απέστειλε στο Ιράν νέα πρόταση εκεχειρίας με αυστηρότερους όρους, παρότι τις τελευταίες ημέρες οι δύο πλευρές φαίνονταν να πλησιάζουν σε συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου.
Οι New York Times, επικαλούμενοι αξιωματούχους με γνώση των συνομιλιών, ανέφεραν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος σκλήρυνε ορισμένους από τους όρους της προηγούμενης πρότασης και απέστειλε το νέο σχέδιο στην Τεχεράνη. Αν και οι αλλαγές δεν έχουν γίνει γνωστές, σύμφωνα με το Axios, ο Τραμπ επιδιώκει να ενισχύσει τη θέση της Ουάσιγκτον σε ζητήματα που θεωρεί κρίσιμα, μεταξύ των οποίων βρίσκεται η τύχη του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και οι όροι επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι η Τεχεράνη δεν μπορεί να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και ζητεί την καταστροφή των ιρανικών αποθεμάτων ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού. Το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει ένα από τα βασικά σημεία αντιπαράθεσης στις συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου με την ισραηλινο-αμερικανική επίθεση κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Παράλληλα, μεταξύ των βασικών αμερικανικών προτεραιοτήτων βρίσκεται και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, τα οποία το Ιράν έχει ουσιαστικά κλείσει από την έναρξη των εχθροπραξιών.
Παρά το γεγονός ότι το υπό διαμόρφωση Μνημόνιο Κατανόησης εμφανίζεται ως ένα σχετικά σύντομο κείμενο, η οριστικοποίησή του αποδεικνύεται εξαιρετικά δύσκολη. Διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι κάθε διατύπωση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς επηρεάζει άμεσα τις δεσμεύσεις των δύο πλευρών.
Ένα από τα βασικά ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά αφορά τη μεταβατική περίοδο των 60 ημερών που προβλέπεται στο σχέδιο συμφωνίας. Δεν έχει αποσαφηνιστεί εάν αυτή θα θεωρείται παράταση της ισχύουσας εκεχειρίας ή αν θα σηματοδοτεί επίσημα το τέλος των εχθροπραξιών.
Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν αναφέρει ότι Ιράν και ΗΠΑ κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία για τη μετατροπή της σημερινής εκεχειρίας σε πιο μόνιμη διευθέτηση, ωστόσο οι απαιτήσεις της Ουάσιγκτον προκαλούν επιφυλάξεις στην Τεχεράνη. Η τελευταία πρόταση του Τραμπ, με ακόμη αυστηρότερους όρους, φαίνεται να παρατείνει περαιτέρω τη διαπραγματευτική διαδικασία.
Τα Στενά του Ορμούζ στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης
Στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων βρίσκονται τα Στενά του Ορμούζ, ένας από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους μεταφοράς ενέργειας παγκοσμίως. Η τρίμηνη παράλυση της ναυσιπλοΐας στην περιοχή προκάλεσε σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές, αυξάνοντας τις τιμές του πετρελαίου και άλλων βασικών εμπορευμάτων.
Η αμερικανική πλευρά απαιτεί την άμεση επαναλειτουργία των Στενών χωρίς διόδια ή περιορισμούς, με πλήρη ελευθερία ναυσιπλοΐας. Παράλληλα, ζητεί από το Ιράν να αναλάβει την αποναρκοθέτηση της περιοχής, ενώ δεσμεύεται να τερματίσει τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.
Σύμφωνα με πληροφορίες του προσχεδίου, η Τεχεράνη θα μπορούσε να αποκαταστήσει τη ναυτιλιακή κίνηση στα προπολεμικά επίπεδα μέσα σε 30 ημέρες. Ωστόσο, επιμένει ότι διατηρεί το δικαίωμα διαχείρισης της κυκλοφορίας στα Στενά σε συνεργασία με το Ομάν.
Ο πρόεδρος της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας του ιρανικού κοινοβουλίου, Εμπραχίμ Αζίζι, υποστήριξε ότι τα μέτρα ελέγχου που εφαρμόζει το Ιράν στα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μόνιμη πολιτική της χώρας και όχι προσωρινή διευθέτηση.
Η μάχη για το πυρηνικό πρόγραμμα
Εξίσου κρίσιμο παραμένει το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος. Η προβλεπόμενη μεταβατική περίοδος των 60 ημερών μετά την υπογραφή του μνημονίου αναμένεται να αφιερωθεί κυρίως στις διαπραγματεύσεις για το μέλλον του εμπλουτισμού ουρανίου και για την τύχη των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει η χώρα.
Οι εκτιμήσεις αναφέρουν ότι το Ιράν διαθέτει περισσότερα από 440 κιλά υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, γεγονός που προκαλεί έντονη ανησυχία στις δυτικές κυβερνήσεις.
Ο Τραμπ επανέλαβε ότι η Τεχεράνη δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο και πρότεινε τα αποθέματα ουρανίου να ανασυρθούν και να καταστραφούν στο πλαίσιο κοινής αμερικανοϊρανικής επιχείρησης, πρόταση που απορρίφθηκε άμεσα από την ιρανική πλευρά.
Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίζεται να απορρίπτει και το ενδεχόμενο μεταφοράς των αποθεμάτων σε τρίτες χώρες, όπως η Ρωσία ή η Κίνα, ενώ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο αναστολής του εμπλουτισμού για χρονικό διάστημα έως και 20 ετών.
Περιουσιακά στοιχεία και κυρώσεις
Σημαντικό μέρος των διαπραγματεύσεων αφορά τα δεσμευμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία στο εξωτερικό. Η Τεχεράνη ζητεί την άμεση αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενώ η Ουάσιγκτον συνδέει το ζήτημα με την πλήρη επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
Σύμφωνα με το πρακτορείο Tasnim, μια συμφωνία θα μπορούσε να οδηγήσει στην αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων ύψους 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων, με το μισό ποσό να καταβάλλεται αμέσως μετά την ανακοίνωσή της.
Παράλληλα, εξετάζεται η δημιουργία ειδικού ταμείου ανοικοδόμησης του Ιράν με χρηματοδότηση κυρίως από χώρες του Κόλπου, καθώς η οικονομία της χώρας έχει δεχθεί ισχυρό πλήγμα τόσο από τις κυρώσεις όσο και από τον πόλεμο.
Οι οικονομικές κυρώσεις αποτελούν ακόμη ένα κρίσιμο ζήτημα. Αμερικανοί αξιωματούχοι συνδέουν άμεσα την άρση τους με την επίλυση του πυρηνικού ζητήματος και την τύχη των αποθεμάτων ουρανίου.
Ο Λίβανος φλέγεται
Ανοιχτό παραμένει και το ζήτημα των αμερικανικών κυρώσεων, καθώς και η κατάσταση στον Λίβανο. Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να καλύπτει το σύνολο των συγκρούσεων στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένου του μετώπου Ισραήλ- Χεζμπολάχ.
Ωστόσο, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίζονται, ενώ η κυβέρνηση Τραμπ εξακολουθεί να στηρίζει τις ισραηλινές ενέργειες, οι οποίες έχουν ενταθεί σημαντικά τις τελευταίες ημέρες.
Ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε σήμερα ότι η χερσαία επιχείρησή του εναντίον της Χεζμπολάχ «επεκτείνεται σε άλλες περιοχές», στον νότιο Λίβανο.
Ο στρατός «διέσχισε το Λιτάνι και επεκτείνει τις επιχειρήσεις του εναντίον στόχων της Χεζμπολάχ βόρεια του ποταμού. Η επιχείρηση επεκτείνεται σε άλλες περιοχές», υπογραμμίζει ανάρτηση των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων στο X.
Την Παρασκευή, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, Μπέντζαμιν Νετανιάχου, δήλωσε ότι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις διέσχισαν τον ποταμό Λιτάνι, περίπου 30 χιλιόμετρα βόρεια των συνόρων με το Ισραήλ, και προωθούνται σε στρατηγικής σημασίας τομείς.