Καθώς η συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν δεν έχει οριστικοποιηθεί μετά από δύο μήνες εκεχειρίας, η ειδική σύμβουλος του ΕΛΙΑΜΕΠ Ινώ Αφεντούλη αποκωδικοποιεί στο iefimerida.gr τις εξελίξεις.
Τα γεγονότα του τελευταίου 24ώρου είναι καταιγιστικά. Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την ύπαρξη συμφωνίας με το Ιράν, το Bloomberg μετέδωσε πως ένα μνημόνιο συνεργασίας μπορεί να υπογραφεί την Κυριακή στη Γενεύη, μια ιρανική πηγή χαρακτήρισε αυτό το σενάριο «ψευδές» αλλά ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών είπε πως μια συμφωνία «είναι πιο κοντά από ποτέ».
Μετά από δύο μήνες έμμεσων συνομιλιών κατά τους οποίους ο Τραμπ έχει μιλήσει πολλές φορές για την επίτευξη συμφωνίας σε σύντομο χρονικό διάστημα, η επικεφαλής του Παρατηρητηρίου Γεωπολιτικής και Διπλωματίας του ΕΛΙΑΜΕΠ, Ινώ Αφεντούλη εμφανίζεται επιφυλακτική ως προς τις κατά καιρούς δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου. Τονίζει ωστόσο ότι ειδικά η τελευταία δήλωση, δεν μπορεί παρά να στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε πραγματικά γεγονότα.
«Ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι δυο πλευρές βρίσκονται πολύ κοντά σε συμφωνία και δεν μπορεί να το έκανε 'στον αέρα'. Όμως με δεδομένα όσα έχουν προηγηθεί, πρέπει να περιμένουμε», σημειώνει η έμπειρη αναλύτρια. «Έχει φανεί πως κάθε παρόμοια δήλωση έχει θετική επίπτωση στην τιμή του πετρελαίου, κάτι που εξυπηρετεί τον Τραμπ, ειδικά στο εσωτερικό μέτωπο», προσθέτει.
Τι επιδιώκουν ΗΠΑ και Ιράν στις διαπραγματεύσεις
Για να ερμηνεύσει κανείς τις καταιγιστικές εξελίξεις, η Ινώ Αφεντούλη προτρέπει να εστιάσουμε στο τι επιδιώκει η μία και η άλλη πλευρά μέσα από τις έμμεσες συνομιλίες που πραγματοποιούνται τους τελευταίους μήνες, με τη μεσολάβη του Πακιστάν και του Κατάρ.
«Είναι σίγουρο πως οι ΗΠΑ θέλουν να κλείσει το θέμα όσο πιο γρήγορα, καθώς δημιουργεί εσωτερική φθορά, οικονομική ζημία και αναταραχή στις διεθνείς αγορές. Όμως δεν μπορούν να το κλείσουν με οποιοδήποτε τίμημα. Πρέπει να φανεί πως το Ιράν έχει συμβιβαστεί στα βασικά, δηλαδή τα Στενά του Ορμούζ και το πυρηνικό του πρόγραμμα».
Σημειώνει πως χρονικά, δόθηκε προτεραιότητα στο άνοιγμα των Στενών, καθώς συνδέεται άμεσα με την οικονομία. Θα πρέπει να υπάρξει μια αμοιβαία υποχώρηση ώστε να αποκατασταθεί η ελευθερία της ναυσιπλοΐας. Αν μάλιστα η συμφωνία προβλέπει επαναφορά στο προηγούμενο καθεστώς, τότε δεν θα απαιτείται κάποιου είδους επιτήρηση. Τα πυρηνικά σχεδιάζεται να συζητηθούν στην επόμενη φάση των συνομιλιών.
«Από την άλλη πλευρά το Ιράν μέχρι στιγμής δεν συμφωνεί στους όρους που θέτουν οι ΗΠΑ, ούτε καν σε ένα μίνιμουμ, κι αυτό δεν είναι καλό για τον Τραμπ. Παρά τα σοβαρά πλήγματα που έχουν υποστεί σε στρατιωτικό επίπεδο, το γεγονός πως δεν έχουν πολλές ανθρώπινες απώλειες τους επιτρέπει να μην υποχωρούν. Οι συνομιλίες επί μακρόν είναι η διαπραγματευτική τους τακτική», επισημαίνει η συνομιλήτριά μας. Καθώς ο Τραμπ «βιάζεται», η παράταση των συνομιλιών τον πιέζει.
Η «εγκράτεια» των ΗΠΑ στις στρατιωτικές επιχειρήσεις και ο πιθανός ρόλος της Κίνας
Πριν από λίγες ημέρες οι δυο πλευρές προχώρησαν σε εκατέρωθεν επιθέσεις, με την ιρανική πλευρά μάλιστα να δηλώνει πως πλέον η εκεχειρία «δεν έχει νόημα». «Αν βρισκόμαστε πάλι σε αδιέξοδο, τα πράγματα γίνονται περίπλοκα. Πλήττεται το κύρος των ΗΠΑ, γιατί φάινεται πως σέρνονται σε διαπραγματεύσεις», παρατηρεί η Ινώ Αφεντούλη.
«Αυτό δεν μπορεί να κρατήσει για πάντα. Εάν δεν υπάρξει λύση σύντομα μέσω της διπλωματικής οδού, θα πρέπει να επανέλθουν στην στρατιωτική», τονίζει και προσθέτει: «Προχθές τέθηκε ζήτημα κατάληψης της νήσου Χαργκ που είναι κρίσιμη για την διακίνηση του ιρανικού πετρελαίου. Επιχειρησιακά οι ΗΠΑ μπορούσαν να καταλάβουν το νησί, όμως δεν το έκαναν. Βλέπω μια εγκράτεια ως προς την εμβάθυνση της στρατιωτικής εμπλοκής».
Η ειδική σύμβουλος του ΕΛΙΑΜΕΠ ερμηνεύει αυτή την «εγκράτεια» αφενός στις σχετικές εισηγήσεις του Πενταγώνου, αφετέρου στις παρασκηνιακές επαφές που γίνονται μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου. «Είναι πιθανό η Κίνα να έχει θέσει ορισμένες κόκκινες γραμμές και στις δύο πλευρές. Ενδεχομένως η νήσος Χαργκ, εξαιτίας της ιδιαίτερης σημασίας της για το ιρανικό πετρέλαιο, να αποτελεί μέρος αυτών των κόκκινων γραμμών», σημειώνει.
Αφεντούλη: Η κόντρα Ισραήλ-Τουρκίας δεν έχει επίδικο την Ελλάδα και την Κύπρο
Βεβαίως στον πόλεμο υπάρχει και ένα τρίτο μέρος, το οποίο δεν συμμετέχει στις συνομιλίες. «Αν το Ισραήλ δεν υπογράψει την όποια συμφωνία, δεν δεσμεύεται από αυτή. Μπορεί να αυτενεργεί, συνεχίζοντας τα πλήγματα εναντίον της Χεζμπολάχ στον Λίβανο», παρατηρεί η έμπειρη αναλύτρια.
Δεδομένου πως το Ισραήλ αποτελεί στρατηγικό εταίρο της Ελλάδας και πρόσφατα είδαμε μια εκ νέου όξυνση της κόντρας του με τη Τουρκία, θα μπορούσε κανείς να σκεφτεί πως οι εξελίξεις ίσως επηρεάσουν και τη χώρα μας. Η κ. Αφεντούλη δεν βλέπει πιθανό κάτι τέτοιο, με τα υπάρχοντα δεδομένα.
Προς το παρόν η αντιπαράθεση είναι σε ρητορικό επίπεδο. Είναι αλήθεια πως υπάρχει μεγάλη αντιπάθεια ανάμεσα στον Τούρκο πρόεδρο Ερντογάν και τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Νετανιάχου αλλά δεν νομίζω πως θα φτάσουμε σε μια πραγματική σύγκρουση. Βάζουν τις κόκκινες γραμμές τους αλλά μέχρι εκεί», εξηγεί.
«Οι δύο χώρες έχουν όντως αντικρουόμενα συμφέροντα αλλά εστιάζονται στη Μέση Ανατολή και κυρίως στη Συρία. Πρόκειται για μία χώρα όπου η τουρκική επιρροή είναι ισχυρή και αυτό δεν αρέσει στο Ισραήλ. Η διαμάχη αυτή δεν έχει να κάνει με την Ελλάδα και την Κύπρο και καλό θα ήταν να μείνουν έτσι τα πράγματα», καταλήγει η Ινώ Αφεντούλη.