Το μπλε καβούρι ξεχωρίζει για τη γλυκιά γεύση, την άπαχη πρωτεΐνη και τα πολύτιμα θρεπτικά συστατικά του, με σχετικά λίγες θερμίδες και λιπαρά.
Το μπλε καβούρι του Ατλαντικού, με την επιστημονική ονομασία Callinectes sapidus, είναι ένα κολυμβητικό καρκινοειδές που κατάγεται από τις δυτικές ακτές του Ατλαντικού και έχει εξαπλωθεί σε πολλές περιοχές του κόσμου, μεταξύ των οποίων και η Μεσόγειος.
Πρόκειται για το ίδιο είδος που έχει εμφανιστεί και στο Δέλτα του Πηνειού, όπου αποτελεί εκλεκτό μεζέ, αλλά και πρόβλημα για τους αλιείς, καθώς οι ισχυρές δαγκάνες του μπορούν να προκαλέσουν ζημιές στα δίχτυα τους.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι ιδιαίτερα συνδεδεμένο με την περιοχή του κόλπου Τσέσαπικ και θεωρείται ένα από τα πιο χαρακτηριστικά θαλασσινά της. Είναι γνωστό και ως μπλε καβούρι του Τσέσαπικ, ενώ τα αρσενικά αποκαλούνται συχνά «jimmies».
Πώς ξεχωρίζει το μπλε καβούρι
Το μπλε καβούρι είναι ιδιαίτερα γρήγορο μέσα στο νερό, χάρη σε ένα ζεύγος πλατιών πίσω ποδιών που μοιάζουν με κουπιά και λειτουργούν ως πτερύγια κολύμβησης.
Το λείο κέλυφός του έχει συνήθως λαδί ή γαλαζοπράσινη απόχρωση, ενώ οι δαγκάνες του είναι έντονα μπλε. Στα ώριμα θηλυκά, οι άκρες τους έχουν χαρακτηριστικό κόκκινο χρώμα.
Τα ενήλικα αρσενικά μπορεί να φτάσουν σε πλάτος περίπου 23 εκατοστών, ενώ η διάρκεια ζωής του είδους υπολογίζεται συνήθως σε περίπου τρία χρόνια.
Τα δύο φύλα διακρίνονται και από το σχήμα της κοιλιάς τους. Τα αρσενικά έχουν στενή κοιλιακή επιφάνεια σε σχήμα ανεστραμμένου γράμματος Τ, ενώ στα ώριμα θηλυκά είναι πλατύτερη και στρογγυλεμένη.
Πότε αποκτά μαλακό κέλυφος
Τα μπλε καβούρια μεγαλώνουν αποβάλλοντας αρκετές φορές στη διάρκεια της ζωής τους το παλιό, σκληρό τους κέλυφος.
Αμέσως μετά την έκδυση, το νέο τους περίβλημα είναι μαλακό και το σώμα σχεδόν διαφανές. Σε αυτή τη σύντομη φάση είναι γνωστά ως καβούρια με μαλακό κέλυφος ή «soft-shell crabs».
Σταδιακά, το νέο κέλυφος σκληραίνει και αποκτά ξανά το χαρακτηριστικό χρώμα του.
Πού ζει και με τι τρέφεται
Το μπλε καβούρι μπορεί να προσαρμοστεί σε διαφορετικά υδάτινα περιβάλλοντα. Συναντάται στην ανοιχτή θάλασσα, σε παράκτιες περιοχές, ποτάμια, λιμνοθάλασσες και εκβολές με υφάλμυρα νερά.
Είναι παμφάγο και τρέφεται με φυτικά και ζωικά υπολείμματα, αχιβάδες, στρείδια, μύδια, μικρότερα καρκινοειδή και νεκρά ψάρια.
Η μεγάλη προσαρμοστικότητά του το έχει βοηθήσει να εγκατασταθεί σε περιοχές μακριά από τον φυσικό του βιότοπο.
Ο ιδιαίτερος κύκλος αναπαραγωγής του
Το ζευγάρωμα των μπλε καβουριών πραγματοποιείται κυρίως από τον Μάιο έως τον Οκτώβριο, σε υφάλμυρα νερά.
Πριν από το ζευγάρωμα, το αρσενικό συγκρατεί ανάμεσα στα πόδια του το θηλυκό που ετοιμάζεται να αλλάξει κέλυφος και το μεταφέρει για αρκετές ημέρες. Ακόμη και μετά το ζευγάρωμα, συνεχίζει να το προστατεύει μέχρι να σκληρύνει το νέο του περίβλημα.
Τα θηλυκά αναπτύσσουν κάτω από την κοιλιά τους μια εξωτερική μάζα αυγών με έντονο πορτοκαλί χρώμα, η οποία μοιάζει με σφουγγάρι.
Περίπου δύο εβδομάδες αργότερα, οι προνύμφες απελευθερώνονται στο νερό. Μετακινούνται προς τη θάλασσα και αργότερα επιστρέφουν στις εκβολές ποταμών και στα παράκτια ύδατα, όπου ωριμάζουν.
Λίγες θερμίδες και άπαχη πρωτεΐνη
Το λευκό κρέας του μπλε καβουριού αποτελεί μια επιλογή με χαμηλή περιεκτικότητα σε θερμίδες και λιπαρά.
Τα 100 γραμμάρια κρέατος από τις δαγκάνες του περιέχουν περίπου 87 θερμίδες, 18,06 γραμμάρια πρωτεΐνης και μόλις 1,08 γραμμάρια λιπαρών.
Η πρωτεΐνη του θεωρείται πλήρης, καθώς παρέχει όλα τα απαραίτητα αμινοξέα σε ισορροπημένες αναλογίες. Συμβάλλει στην ανάπτυξη, στην αποκατάσταση και στη διατήρηση της μυϊκής μάζας.
Οι ακριβείς διατροφικές τιμές μπορεί να διαφοροποιούνται ανάλογα με το τμήμα του καβουριού και τον τρόπο παρασκευής του.
Τα πιθανά οφέλη για την καρδιά
Το μπλε καβούρι περιέχει πολυακόρεστα λιπαρά και ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, τα οποία συνδέονται με την καλή λειτουργία του καρδιαγγειακού συστήματος.
Η κατανάλωση θαλασσινών στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής έχει συσχετιστεί με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιακής προσβολής, εγκεφαλικού επεισοδίου, υπέρτασης και παχυσαρκίας.
Τα θαλασσινά έχουν συνήθως χαμηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά και παρέχουν απαραίτητα λιπαρά οξέα, βιταμίνες και μέταλλα. Τα οφέλη αυτά, ωστόσο, αφορούν συνολικά ένα ισορροπημένο διατροφικό πρότυπο και όχι την κατανάλωση ενός μόνο τροφίμου.
Πλούσιο σε βιταμίνη Β12
Το μπλε καβούρι παρέχει φυλλικό οξύ, νιασίνη, βιταμίνη Β6, θειαμίνη και ριβοφλαβίνη, ουσίες που συμμετέχουν στον μεταβολισμό και στη φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού.
Ξεχωρίζει ιδιαίτερα για την περιεκτικότητά του σε βιταμίνη Β12. Τα 100 γραμμάρια φρέσκου κρέατος παρέχουν περίπου 9 μικρογραμμάρια, ποσότητα που αντιστοιχεί στο 375% της ημερήσιας τιμής αναφοράς.
Η βιταμίνη Β12 διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στον σχηματισμό των ερυθρών αιμοσφαιρίων, στη λειτουργία του νευρικού συστήματος, στη σύνθεση του DNA και στον κυτταρικό μεταβολισμό.
Τα πολύτιμα μέταλλα που περιέχει
Το κρέας του μπλε καβουριού αποτελεί επίσης πηγή σημαντικών μετάλλων και ιχνοστοιχείων.
Τα 100 γραμμάρια παρέχουν σίδηρο που αντιστοιχεί περίπου στο 9% της συνιστώμενης ημερήσιας πρόσληψης, σελήνιο στο 68%, ψευδάργυρο στο 32% και φώσφορο στο 33%.
Περιέχει ακόμη ιώδιο, ασβέστιο, κάλιο και μαγνήσιο. Οι ποσότητες μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με το μέγεθος, την περιοχή αλίευσης και τον τρόπο μαγειρέματος.
Τι ισχύει για τον υδράργυρο
Καθώς τα καβούρια βρίσκονται σχετικά χαμηλά στην τροφική αλυσίδα, τείνουν να συσσωρεύουν μικρότερες ποσότητες βαρέων μετάλλων, όπως ο υδράργυρος, σε σύγκριση με μεγάλα αρπακτικά ψάρια.
Η αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων κατατάσσει γενικά το καβούρι στις επιλογές με χαμηλότερη περιεκτικότητα σε υδράργυρο.
Για τις εγκύους και τις γυναίκες που θηλάζουν συνιστάται η κατανάλωση περίπου 225 έως 340 γραμμαρίων την εβδομάδα από ποικιλία θαλασσινών χαμηλών σε υδράργυρο.
Για καβούρια που αλιεύονται σε τοπικά ύδατα θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και οι συστάσεις των αρμόδιων αρχών σχετικά με την ποιότητα των νερών και την παρουσία πιθανών ρύπων.
Τι πρέπει να προσέξουμε κατά την αγορά
Κατά την αγορά ολόκληρου μπλε καβουριού, βασική ένδειξη φρεσκάδας είναι να είναι ζωντανό και δραστήριο.
Θα πρέπει να μαγειρεύεται όσο το δυνατόν συντομότερα και να μην καταναλώνεται εάν έχει πεθάνει αρκετή ώρα πριν από την προετοιμασία του.
Μέχρι το μαγείρεμα μπορεί να φυλαχθεί για σύντομο διάστημα στο ψυγείο, καλυμμένο με ένα υγρό πανί. Δεν πρέπει να βυθίζεται σε νερό ούτε να κλείνεται σε αεροστεγές δοχείο.
Πώς αφαιρείται το κρέας
Μετά το μαγείρεμα, το καβούρι τοποθετείται ανάποδα σε μια μεγάλη επιφάνεια κοπής. Αφαιρείται αρχικά το κοιλιακό πτερύγιο και στη συνέχεια αποσπώνται με περιστροφικές κινήσεις τα πόδια και οι δαγκάνες.
Οι δαγκάνες και τα πόδια ανοίγονται με ειδικό σπάστη οστρακοειδών ή καρυοθραύστη, ώστε να αφαιρεθεί το κρέας.
Στη συνέχεια, το επάνω κέλυφος διαχωρίζεται προσεκτικά από το σώμα και αφαιρούνται τα μη βρώσιμα σπογγώδη βράγχια και ο σάκος του στομάχου.
Το σώμα μπορεί να κοπεί σε τέσσερα μέρη, ώστε να αφαιρεθεί η ψίχα από τις εσωτερικές κοιλότητες, ενώ με ένα κουτάλι συλλέγεται το μαλακό καφέ κρέας από το πίσω μέρος του κελύφους.
Η ποσότητα του βρώσιμου κρέατος αντιστοιχεί περίπου στο 35% του συνολικού βάρους του καβουριού, αν και η απόδοση μπορεί να διαφέρει ανάλογα με το μέγεθος και την εποχή αλίευσης.
Μετά το μαγείρεμα, οι μπλε δαγκάνες και το κέλυφος αποκτούν πορτοκαλοκόκκινη ή καστανέρυθρη απόχρωση, ανεξάρτητα από το αρχικό τους χρώμα.