Νέα επιστημονική έρευνα δείχνει ότι το ζωτικής σημασίας ρεύμα του Ατλαντικού εξασθενεί ταχύτερα, απειλώντας την Ευρώπη και το παγκόσμιο κλίμα.
Ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια ρεύματα του πλανήτη ενδέχεται να καταρρεύσει νωρίτερα από ό,τι εκτιμούσαν έως σήμερα οι επιστήμονες, σύμφωνα με νέα έρευνα που προκαλεί έντονη ανησυχία. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι μια τέτοια εξέλιξη θα είχε καταστροφικές συνέπειες για την Ευρώπη, την Αφρική και την Αμερική.
Το σύστημα της Ατλαντικής Μεσημβρινής Ανακυκλοφορίας (AMOC), βασικό στοιχείο του παγκόσμιου κλιματικού μηχανισμού, βρίσκεται ήδη στο ασθενέστερο σημείο του εδώ και 1.600 χρόνια λόγω της κλιματικής κρίσης, ενώ ενδείξεις επικείμενης ανατροπής είχαν εντοπιστεί από το 2021.
Ανησυχητικά τα ευρήματα της έρευνας
Η νέα μελέτη, που μοιράζεται η Guardian, έδειξε ότι τα πιο απαισιόδοξα κλιματικά μοντέλα είναι τελικά και τα πιο ρεαλιστικά. Συνδυάζοντας πραγματικές ωκεανογραφικές παρατηρήσεις με υπολογιστικά μοντέλα, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι έως το 2100 το ρεύμα θα επιβραδυνθεί κατά 42% έως 58%, ποσοστό που θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι θα οδηγήσει σε κατάρρευση.
Η Ατλαντική Μεσημβρινή Ανακυκλοφορία (AMOC) μεταφέρει θερμά τροπικά ύδατα προς την Ευρώπη και την Αρκτική, ρυθμίζοντας τις θερμοκρασίες και τις βροχοπτώσεις. Η αποδυνάμωσή του οφείλεται στην άνοδο της θερμοκρασίας και στην τήξη των πάγων, που μειώνουν την αλατότητα και την πυκνότητα των ωκεάνιων υδάτων.
Επιπτώσεις σε Ευρώπη και πλανήτη
Μια πιθανή κατάρρευση θα μπορούσε να προκαλέσει ακραίους χειμώνες στη δυτική Ευρώπη, παρατεταμένες ξηρασίες το καλοκαίρι και σημαντική άνοδο της στάθμης της θάλασσας κατά 50 έως 100 εκατοστά. Παράλληλα, θα μετατοπιστούν οι τροπικές ζώνες βροχοπτώσεων, επηρεάζοντας την παραγωγή τροφίμων για εκατομμύρια ανθρώπους.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι δραματικότερες κλιματικές μεταβολές στην ιστορία της Γης συνδέθηκαν με αλλαγές στην κατάσταση του συγκεκριμένου ωκεάνιου συστήματος.
Προειδοποιήσεις για σημείο χωρίς επιστροφή
Ο επικεφαλής της έρευνας και καθηγητής στο Κέντρο Έρευνας Inria Bordeaux Sud-Ouest στη Γαλλία, δρ. Βαλεντίν Πόρτμαν, δήλωσε ότι το AMOC βρίσκεται πιο κοντά σε κρίσιμο σημείο καμπής από ό,τι θεωρούσαν.
Από την πλευρά του, ο καθηγητής Στέφαν Ράμστορφ τόνισε ότι η πιθανότητα κατάρρευσης ενδέχεται να ξεπερνά πλέον το 50%, εκφράζοντας φόβους ότι το σημείο χωρίς επιστροφή μπορεί να επιτευχθεί ήδη στα μέσα του αιώνα.
Συγκεκριμένα, ο καθηγητής Στέφαν Ράμστορφ, του Ινστιτούτου Έρευνας για τις Κλιματικές Επιπτώσεις του Πότσνταμ, στη Γερμανία, δήλωσε:
«Αυτό είναι ένα σημαντικό και πολύ ανησυχητικό αποτέλεσμα. Δείχνει ότι τα ''απαισιόδοξα'' μοντέλα, τα οποία δείχνουν μια ισχυρή αποδυνάμωση του Amoc έως το 2100, είναι, δυστυχώς, τα ρεαλιστικά, καθώς συμφωνούν καλύτερα με τα παρατηρησιακά δεδομένα», και πρόσθεσε:
«Τώρα ανησυχώ ολοένα και περισσότερο ότι μπορεί κάλλιστα να ξεπεράσουμε αυτό το σημείο καμπής -φαίνεται να καθίσταται αναπόφευκτο-στα μέσα αυτού του αιώνα, που είναι αρκετά κοντά».
Ο Ράμστορφ, ο οποίος μελετά την Ατλαντική Μεσημβρινή Ανακυκλοφορία εδώ και 35 χρόνια, έχει δηλώσει ότι μια κατάρρευση πρέπει να αποφευχθεί «με κάθε κόστος».
«Το υποστήριξα αυτό όταν πιστεύαμε ότι η πιθανότητα διακοπής λειτουργίας του Amoc ήταν ίσως 5%, και ακόμη και τότε λέγαμε ότι ο κίνδυνος είναι πολύ υψηλός, δεδομένων των τεράστιων επιπτώσεων. Τώρα φαίνεται ότι είναι πάνω από 50%. Οι πιο δραματικές και δραστικές κλιματικές αλλαγές που βλέπουμε τα τελευταία 100.000 χρόνια της ιστορίας της Γης ήταν όταν το Amoc άλλαξε κατάσταση».
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science Advances, υπογραμμίζει την ανάγκη άμεσης δράσης για τον περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη και την αποφυγή μη αναστρέψιμων κλιματικών αλλαγών.