Η μόλυνση από τις ολοένα και πιο σφοδρές πυρκαγιές και τα κύματα καύσωνα υπονομεύουν τις παγκόσμιες προσπάθειες για βελτίωση της ποιότητας του αέρα και την προστασία της υγείας.
Τι λέει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Μετεωρολογίας για την υγεία
Αναφορικά με τα παραπάνω προειδοποίησε σήμερα ο Παγκόσμιος Οργανισμός Μετεωρολογίας (WMO) στην ετήσια έκθεσή του για την ποιότητα του αέρα, ο WMO προειδοποιεί για την αύξηση «των ακραίων δασικών πυρκαγιών» που έχουν «σοβαρές» επιπτώσεις στην υγεία εξαιτίας της τοξικότητας των καπνών τους, σύμφωνα με ανακοίνωση.
Η κλιματική αλλαγή τροφοδοτεί τα ακραία φαινόμενα: οι καύσωνες γίνονται πιο έντονοι και οι πυρκαγιές πολλαπλασιάζονται.
«Η ποιότητα του αέρα και η κλιματική αλλαγή δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζονται σαν ξεχωριστά ζητήματα. Αν το ένα χειροτερεύει, χειροτερεύει παράλληλα και το άλλο», δήλωσε ο Λορέντζο Λάμπραντορ επιστήμονας στο WMO.
Στην έκθεσή του ο WMO επικεντρώνεται κυρίως σε δύο σημαντικούς ατμοσφαιρικούς ρύπους: τα μικροσωματίδια και το τροποσφαιρικό όζον, που συνδέονται με αναπνευστικές και καρδιαγγειακές παθήσεις. Εξετάζει επίσης κάποια αερολύματα, ιδίως τον μαύρο άνθρακα και τα μικροπλαστικά.
Σύμφωνα με την υπηρεσία του ΟΗΕ, η συγκέντρωση των μικροσωματιδίων (PM2,5) ήταν το 2025 πολύ υψηλότερη από τον μέσο όρο στον βόρειο Καναδά, σε κάποιες περιοχές της Ρωσίας και την κεντροδυτική Αφρική λόγω των πυρκαγιών, ενώ και στη βορειοδυτική Ισπανία παρατηρήθηκε σημαντική άνοδος λόγω των τεράστιων πυρκαγιών που ξέσπασαν το καλοκαίρι.
Η έκθεση επικαλείται έρευνα, σύμφωνα με την οποία τα γεγονότα με ακραία έκλυση καπνού έχουν τριπλασιαστεί παγκοσμίως από τη δεκαετία του 1990 και ενδέχεται να συνέβαλαν σε σχεδόν 100.000 πλεονάζοντες θανάτους ετησίως την περίοδο από το 2010 ως το 2018.
«Αν και οι κανονιστικές ρυθμίσεις που έχουν υιοθετηθεί στην Ευρώπη και τη βόρεια Αμερική έχουν επιτρέψει τη μείωση των μικροσωματιδίων PM2,5 που προέρχονται από τη βιομηχανία και τις μεταφορές, η έκθεση σε PM2,5 που οφείλονται στις πυρκαγιές αυξάνεται», υπογράμμισε ο WMO.
Μάλιστα τα μικροσωματίδια που εκλύονται από την καύση της βλάστησης στις δασικές πυρκαγιές «είναι πολύ πιο τοξικά» από αυτά που εκλύονται για παράδειγμα από τα αυτοκίνητα, εξήγησε ο Λάμπραντορ.
Ατμοσφαιρικός αέρας και Θνησιμότητα
Αυτά τα μικροσωματίδια επηρεάζουν και την υγεία ανθρώπων που ζουν μακριά από τις περιοχές όπου μαίνονται δασικές πυρκαγιές, καθώς μεταφέρονται με τους ανέμους, πρόσθεσε, καταγγέλλοντας ότι οι τρέχουσες εκτιμήσεις των κινδύνων που συνδέονται με την ποιότητα του αέρα συχνά δεν λαμβάνουν επαρκώς υπόψη τους την αυξημένη τοξικότητα των καπνών από τις πυρκαγιές.
Επιδημιολογική έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα κλασικά μοντέλα που βασίζονται στην συγκέντρωση PM2,5 μπορεί να υποτιμούν έως και κατά 93% τη θνησιμότητα που οφείλεται στις πυρκαγιές.
Άλλη μια πηγή ατμοσφαιρικής ρύπανσης με σημαντικές επιπτώσεις στην υγεία είναι το τροποσφαιρικό όζον, ο σχηματισμός του οποίου ευνοείται από τα κύματα καύσωνα, όπως αυτά που παρατηρούνται τους τελευταίους μήνες στην Ευρώπη, σημείωσε ο WMO.
Το πρόβλημα αυτό εντείνεται διότι «τα κύματα καύσωνα δημιουργούν τις κατάλληλες συνθήκες για τον σχηματισμό αυτού του όζοντος», επεσήμανε ο Λάμπραντορ.
Η άνοδος της θερμοκρασίας, η ατμοσφαιρική στασιμότητα και η ισχυρή ηλιακή ακτινοβολία συμβάλλουν στον σχηματισμό όζοντος στο επίπεδο του εδάφους κατά τη διάρκεια των καυσώνων, όπως δείχνουν πρόσφατες μελέτες που διεξήχθησαν στις νοτιοανατολικές ΗΠΑ, την Ευρώπη και την Κίνα, σύμφωνα με τον WMO.
Παρατεταμένη έκθεση στο τροποσφαιρικό όζον συνδέεται με άνοδο της θνησιμότητας, κυρίως από αναπνευστικές παθήσεις. Η αυξημένη παρουσία αυτού του ρύπου θα μπορούσε επομένως να οδηγήσει σε δεκάδες χιλιάδες επιπλέον θανάτους, προειδοποίησε ο WMO.
Η έκθεση εγείρει επίσης ανησυχίες σχετικά με τα μικροπλαστικά στην ατμόσφαιρα, η συγκέντρωση και οι επιπτώσεις των οποίων είναι δύσκολο να υπολογιστούν με ακρίβεια, καθώς και τον μαύρο άνθρακα (αιθάλη), που εκπέμπεται κυρίως από τις δασικές πυρκαγιές, ο οποίος εναποτίθεται σε χιονισμένες και παγωμένες επιφάνειες μειώνοντας την ικανότητά τους να αντανακλούν το φως και συμβάλλοντας έτσι στην υπερθέρμανση του πλανήτη.
ΑΠΕ-ΜΠΕ