Στις 5 Μαΐου 2010 η Ελλάδα βρισκόταν στη δίνη μιας πρωτοφανούς οικονομικής κρίσης.
Η Αθήνα είχε παραλύσει από τις διαδηλώσεις κατά των μέτρων λιτότητας που επιβλήθηκαν από το πρώτο Μνημόνιο. Ωστόσο, εκείνη η ημέρα ήταν η στιγμή που η πολιτική οργή ξεπέρασε κάθε όριο ανθρωπιάς. Στο κτίριο της τράπεζας Marfin, επί της οδού Σταδίου, η φωτιά που προκλήθηκε από ρίψη εύφλεκτου υλικού μετατράπηκε σε μια παγίδα θανάτου.
Τρεις άνθρωποι, μεταξύ των οποίων μία γυναίκα σε κατάσταση εγκυμοσύνης, έχασαν τη ζωή τους από τις αναθυμιάσεις.
Σήμερα, 16 χρόνια μετά, ένας επιζών σπάει τη σιωπή του. Η μαρτυρία του είναι ένα «κατηγορώ» για τη βία που οδήγησε στον θάνατο ανθρώπινες ζωές στο βωμό του τυφλού μίσους.
«Δεν ήταν ιδεολογικό το θέμα»
«Εμείς πήγαμε κανονικά να εκτελέσουμε τα καθήκοντά μας τα επαγγελματικά. Δεν πήγαμε γιατί ήμασταν αντιρρησίες συνείδησης ή ήμασταν υπέρ του εργοδότη. Ήμασταν άνθρωποι οι οποίοι δουλέψαμε για να βιοποριστούμε, για να φέρουμε το εισόδημά μας στις οικογένειές μας, ο καθένας να καλύψει τις υποχρεώσεις του. Δεν ήταν ιδεολογικό το θέμα. Οι εργαζόμενοι του ιδιωτικού τομέα δεν μπορούν να επιλέξουν αν θα δουλέψουν. Δεν ήμασταν κι εμείς υπέρ του μνημονίου, γιατί κι εμείς είμαστε πολίτες αυτής της χώρας και αντιλαμβάνεστε ότι από όλη αυτή την οικονομική κρίση πληττόμαστε και εμείς οι ίδιοι. Δεν είμαστε ούτε ιδιοκτήτες των τραπεζών».
Το θρίλερ στα μπαλκόνια της Marfin
«Πήγαμε να δουλέψουμε, βλέπαμε όλο αυτό το πλήθος των διαδηλωτών και ξαφνικά εκεί πέρα που πήγαμε να δουλέψουμε βρεθήκαμε στα νοσοκομεία. Τρεις άνθρωποι δεν γύρισαν ποτέ στις οικογένειές τους. Μια κοπέλα που μας είχε κεράσει που ήταν έγκυος -μας κέρασε εκείνη τη μέρα όταν είδε το φύλο του παιδιού-, δεν υπήρξε στη ζωή εκείνο το απόγευμα. Είναι σαν να ζήσαμε σε μια ταινία, σαν να πρωταγωνιστήσαμε σε ένα θρίλερ χωρίς εμείς να το έχουμε επιλέξει. Εγώ, προσωπικά, νοσηλεύτηκα στη συνέχεια. Πήδηξα από το μπαλκόνι του 2ου ορόφου».
Η περιγραφή για τα όσα συνέβησαν την ώρα που οι υπάλληλοι προσπαθούσαν να σωθούν είναι η πιο συγκλονιστική πτυχή της μαρτυρίας:
«Όταν ήμασταν στα μπαλκόνια, πετούσαν κομμάτια μάρμαρα για να μη σωθούμε. Για να μην πηδήξουμε. Εγώ σας το λέω, το βίωσα. Δεν ήταν μια υποψία ή μια αίσθηση, ήταν πραγματικό γεγονός. Εγώ ήμουν στο μπαλκόνι και μου ερχόντουσαν κομμάτια μάρμαρα, τα πετούσαν για να μπούμε μέσα. Που μέσα καιγόταν το κτίριο. Βγήκαμε έξω και καιγόταν η πλάτη μας».
Η αβεβαιότητα μπροστά στις εξελίξεις
Παρά τις πρόσφατες ειδήσεις για συλλήψεις, ο σκεπτικισμός παραμένει διάχυτος στους επιζώντες.
«Πλέον, στη ζωή μου το πρώτο πράγμα που κάνω είναι να είμαι επιφυλακτικός. Άρα, λέω: κάτσε να δω πού θα οδηγήσει αυτό το πράγμα. Δηλαδή, πέρασαν τόσα χρόνια, φυσικά διαβάζουμε τις εξελίξεις, είμαστε ενημερωμένοι. Διάβασα για ένα ανώνυμο email. Λέω ''είναι όντως;''. Κάτσε να δούμε, γιατί μπορεί σε ένα μήνα να πουν ότι τελικά οι άνθρωποι δεν έχουν καμία σχέση και εκεί να απογοητευτούμε και μέσα μας εμείς, εκεί που έχουμε επενδύσει μια ελπίδα ότι θα βρεθούν οι φυσικοί αυτουργοί. Θα θέλαμε πάρα πολύ να καθίσουν στο σκαμνί οι πραγματικοί ένοχοι, ακόμα και να τους ρωτήσουμε: ''ρε παιδιά, γιατί;''.
Η σκιά του πατέρα και το αναπάντητο «γιατί»
Η τραγωδία δεν σταμάτησε στους νεκρούς. Ο αντίκτυπος στην οικογένεια της εγκύου συναδέλφου τους αποτελεί μια διαρκή υπενθύμιση του ανθρώπινου κόστους.
«Ο πατέρας της κοπέλας δεν υπάρχει πλέον στη ζωή αυτή. Πέθανε πριν από λίγο καιρό. Δηλαδή, θέλω να πω ότι ο άνθρωπος έφυγε με ένα μαράζι, που δεν ήρθε ποτέ η δικαίωση».
Κλείνοντας, ο επιζών θέτει το κρίσιμο ερώτημα για το μέλλον της κοινωνικής συνύπαρξης:
«Αν εσύ έχεις πρόβλημα με ένα σύστημα, δεν πρέπει αυτή την οργή και την ορμή σου να τις στρέψεις εναντίον ανθρώπων που βρέθηκαν σε έναν λάθος τόπο, σε μια λάθος στιγμή. Δεν μπορείς να βγάζεις το μένος σου και το τυφλό σου μίσος. Είναι και το κομμάτι του παραδειγματισμού στον άλλον. Άρα, εγώ πρέπει να πήγαινα στη δουλειά μου στην τράπεζα και να φοβάμαι;».
Οι επιζώντες αναζητούν μια απάντηση που άργησε πολύ. Όσο το «γιατί» παραμένει μετέωρο, η 5η Μαΐου 2010 θα αποτελεί για την ελληνική κοινωνία έναν καθρέφτη στον οποίο πολλοί αποφεύγουν να κοιτάξουν.