Νέο μέτωπο πολιτικής αντιπαράθεσης ανοίγει γύρω από τη συνταγματική αναθεώρηση, με τη σύγκρουση κυβέρνησης – ΠΑΣΟΚ και Ευάγγελου Βενιζέλου να μετατρέπεται σε πεδίο ευρύτερου ανταγωνισμού για την απεύθυνση στον κεντρώο χώρο και τον ρόλο του κάθε πόλου στη θεσμική ατζέντα.
Η συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση αποκτά σαφές πολιτικό βάθος, καθώς αντιμετωπίζεται ως πεδίο στο οποίο μπορούν να αναδιαταχθούν ισορροπίες και να αμφισβητηθούν παραδοσιακές δεξαμενές επιρροής του ΠΑΣΟΚ στο πεδίο της θεσμικής ατζέντας και του κράτους δικαίου. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η επιλογή της κυβέρνησης να στρέψει τα πυρά της απευθείας προς τον Ευάγγελο Βενιζέλο, έναν από τους σημαντικότερους συνταγματολόγους της χώρας και ιστορικό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, ο οποίος το τελευταίο διάστημα έχει αναδειχθεί σε βασικό επικριτή της κυβέρνησης σε ζητήματα κράτους δικαίου και θεσμικότητας.
Αφορμή για τη νέα κλιμάκωση αποτέλεσαν οι αιχμές που διατύπωσε ο Ευάγγελος Βενιζέλος σε άρθρο του στην «Καθημερινή της Κυριακής» για το άρθρο 86 και τον νόμο περί ευθύνης υπουργών. Απαντώντας, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος χαρακτήρισε «οξύμωρο» το γεγονός ότι ο εισηγητής, όπως είπε, κρίσιμων ρυθμίσεων της διάταξης κατηγορεί σήμερα την κυβέρνηση, υπενθυμίζοντας ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης ζητά από το 2006 την αλλαγή του άρθρου 86.
Στο ίδιο πλαίσιο επισήμανε ότι, επί των ημερών της σημερινής κυβέρνησης, καταργήθηκε η αποσβεστική προθεσμία, ώστε «να μην μπορεί να τη γλιτώσει κανένας» και να ισχύει ενιαίο καθεστώς παραγραφής για όλους, είτε έχουν διατελέσει υπουργοί είτε όχι. Παράλληλα, τόνισε ότι η διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης είναι αυστηρά προσδιορισμένη και απαιτεί συγκεκριμένες πλειοψηφίες, σημειώνοντας πως το ερώτημα τίθεται πλέον σε κάθε βουλευτή ξεχωριστά.
Σφορή αντιπαράθεση Γεωργιάδη-Βενιζέλου
Την πολιτική διάσταση της σύγκρουσης ενίσχυσε και η δημόσια τοποθέτηση του Άδωνι Γεωργιάδη, ο οποίος, απευθυνόμενος στον Ευάγγελο Βενιζέλο, είπε ότι «η Νέα Δημοκρατία δεν πρόκειται να κάνει κυβέρνηση ούτε με τον Βελόπουλο ούτε με τη Λατινοπούλου» και τον κάλεσε να απευθυνθεί «ειδικά στον φίλο του τον Ανδρουλάκη» για να εξηγήσει με ποιον θα συγκυβερνήσει το ΠΑΣΟΚ. Με αυτόν τον τρόπο μεταφέρεται στο ΠΑΣΟΚ το βάρος της συζήτησης για τη σταθερότητα, ζήτημα κομβικό για το κεντρώο ακροατήριο.
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος απάντησε μετωπικά. Στην εκδήλωση του Κύκλου Ιδεών στο King George, στην οποία παρών ήταν και ο Νίκος Ανδρουλάκης, επανέλαβε την επιχειρηματολογία που είχε αναπτύξει και στο άρθρο του, σημειώνοντας χαρακτηριστικά:
«Η κυβέρνηση μας είπε σήμερα ότι αφού συγκάλυψε τις ευθύνες των Υπουργών της στις υποθέσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ και των Τεμπών, καταστρατηγώντας το άρθρο 86, τώρα είναι έτοιμη να διαμορφώσει μία τέλεια διάταξη του άρθρου 86, που δεν θα μπορεί να την παραβιάσει και να την καταστρατηγεί. Και προφανώς η κοινωνία αξιώνει, και ορθά, να αλλάξει ριζικά αυτή η διάταξη γιατί πρέπει να ελεγχθούν στην επόμενη βουλευτική περίοδο πολύ συγκεκριμένες ευθύνες της παρούσας κυβέρνησης».
Συνέχισε λέγοντας ότι «όμως, το 2019, η πλειοψηφία της Νέας Δημοκρατίας είχε τη δυνατότητα να διαμορφώσει τη διάταξη αυτή όπως ήθελε και άφησε την ευκαιρία αυτή να περάσει», για να προσθέσει:
«Είναι λοιπόν σα να λέει ένας δολοφόνος ότι οδηγήθηκε στο φόνο επειδή ο Κώδικας Ποινικής Δικονομίας δεν είναι επαρκώς αυστηρός και, αντί να αναλάβει την ευθύνη της για αυτό, λέει ότι φταίει η διατύπωση του 2001 που την έκανα εγώ».
Βενιζέλος: Η χώρα κινδυνεύει να καταστεί μη διακυβερνήσιμη
Ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης συνεργασίας ΝΔ–ΠΑΣΟΚ υπογράμμισε ακόμη ότι η επίθεση στο πρόσωπό του «αδικεί ανθρώπους της Νέας Δημοκρατίας, όπως ο Προκόπης Παυλόπουλος, ο Ιωάννης Βαρβιτσιώτης, η Άννα Ψαρούδα-Μπενάκη και πάντως αδικεί όλους τους τότε βουλευτές της που ψήφισαν πολύ ευχάριστα τη διάταξη αυτή, που τη θεώρησαν καινοτομική, γιατί συγκέντρωσε 268 βουλευτές υπέρ και ο νόμος περί Ευθύνης Υπουργών 300 και τον τότε Συνασπισμό και το ΚΚΕ».
Στο ίδιο πλαίσιο, η παρούσα αντιπαράθεση δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από το γεγονός ότι το τελευταίο διάστημα ο Ευάγγελος Βενιζέλος μιλά συστηματικά για μια χώρα που κινδυνεύει να καταστεί μη διακυβερνήσιμη, θέτοντας παράλληλα την ανάγκη δημιουργίας, στο μέλλον, κυβερνήσεων ευρύτερης συνεργασίας. Η συγκεκριμένη επιχειρηματολογία έχει αναζωπυρώσει τα σενάρια περί ενδεχόμενης επιστροφής του στην ενεργή πολιτική, προσδίδοντας πρόσθετο πολιτικό βάθος στη σύγκρουση γύρω από το Σύνταγμα.
Πίσω από τη θεσμική αντιπαράθεση διαγράφεται πλέον καθαρά ένα ευρύτερο πολιτικό διακύβευμα: ποιος εκφράζει με μεγαλύτερη αξιοπιστία τη θεσμική σοβαρότητα, τη σταθερότητα και τις μελλοντικές κυβερνητικές λύσεις στον κεντρώο χώρο. Και σε αυτό το επίπεδο, η «μάχη του Συντάγματος» αποκτά χαρακτηριστικά στρατηγικής πολιτικής σύγκρουσης με σαφές εκλογικό αποτύπωμα.