Με 50 λίθινους αναβαθμούς στο ρέμα Μαυρουδή στην Ίο, το Med-RESET δείχνει πώς η παραδοσιακή γνώση και η επιστήμη συνδυάζονται για τη βιώσιμη διαχείριση νερού και βιοποικιλότητας.
Η ολοκλήρωση του έργου στο νησί της Ίου σηματοδοτεί την επιτυχημένη επαναφορά της παραδοσιακής πρακτικής κατασκευής λίθινων αναβαθμών. Η παρέμβαση αυτή δεν περιορίζεται σε μια τεχνική αποκατάστασης, αλλά λειτουργεί ως σύγχρονη «Λύση βασισμένη στη Φύση» (Nature-based Solution), ενισχύοντας την ανθεκτικότητα του τοπίου απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης.
ΑΝΑΒΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ
Οι λίθινοι αναβαθμοί, τοποθετημένοι σε ρέματα εφήμερης ροής, συμβάλλουν στον εμπλουτισμό των υδροφορέων, στη μείωση πλημμυρικών κινδύνων και ξηρασίας, καθώς και στην ενίσχυση της βιοποικιλότητας. Η τεχνική αυτή, που χρησιμοποιούνταν ήδη από τη Μινωική εποχή, αξιοποιεί φυσικές διεργασίες για να παρέχει ουσιαστικές λύσεις στις σύγχρονες περιβαλλοντικές προκλήσεις.
Το Med-RESET, υπό συντονισμό του MedINA και με εταίρους τους Boulouki, Save Ios και WWF Ελλάς, ξεκίνησε το 2023 με στόχο να επαναφέρει τη μέθοδο στα άνυδρα νησιά της Μεσογείου, με έμφαση στην Ίο για την πιλοτική εφαρμογή. Η συμμετοχή της τοπικής κοινότητας, η εκπαίδευση και η επιστημονική παρακολούθηση αποτέλεσαν κεντρικά σημεία του προγράμματος.
Θετικά αποτελέσματα και επίδραση στο περιβάλλον
Η κατασκευή των 50 λίθινων αναβαθμών στο ρέμα Μαυρουδή οδήγησε σε σημαντικά αποτελέσματα: αύξηση της στάθμης του νερού σε δύο γεωτρήσεις, πιο ομαλή ροή κατά τις βροχοπτώσεις και ενίσχυση της βιοποικιλότητας με 77 νέα είδη χλωρίδας, εκ των οποίων πέντε εμφανίστηκαν για πρώτη φορά στο νησί.
Παράλληλα, μελετήθηκε η επέκταση της πρακτικής στην ευρύτερη περιοχή της υδρολογικής λεκάνης του Κάμπου, προτάθηκαν μέτρα για μείωση κινδύνου πλημμύρας και ξηρασίας, και κατασκευάστηκαν άλλοι 20 λίθινοι αναβαθμοί στο ρέμα Μπούρη, μέσω εκπαιδευτικού προγράμματος για το προσωπικό του Δήμου Ιητών.
Θεσμική στήριξη κοινωνική συμμετοχή
Στις 9 Μαρτίου 2026, σε ημερίδα του MedINA με τη Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, ανακοινώθηκε η πρόθεση για θεσμική κατοχύρωση της πρακτικής των λίθινων αναβαθμών, με υπογραφή μνημονίου συνεργασίας μεταξύ Υπουργείου και οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών.
Παράλληλα, παρουσιάστηκε το ντοκιμαντέρ «ΣΟΥΒΑΛΕΣ», δημιουργία μαθητών του Βαλέτειου Γυμνασίου Ίου υπό την καθοδήγηση του Joachim Jung, καταγράφοντας τη διαδικασία κατασκευής των αναβαθμών και τη συμμετοχή των μαθητών.
Η ολοκλήρωση του έργου αναδεικνύει τη δύναμη της παραδοσιακής γνώσης σε συνδυασμό με τη σύγχρονη επιστήμη, δημιουργώντας ένα μοντέλο παρέμβασης που μπορεί να εφαρμοστεί και σε άλλα νησιά της Μεσογείου, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα των τοπίων και των τοπικών κοινοτήτων.