Στο ευρωπαϊκό συνέδριο για την τεχνητή νοημοσύνη και τις επιπτώσεις της στην οικογένεια, που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα, με τη συμμετοχή ειδικών και φορέων, βρέθηκε το iefimerida.
To ευρωπαϊκό συνέδριο «Families in the Age of Artificial Intelligence: Rights, Inclusion and Empowerment» - «Οι οικογένειες στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης: Δικαιώματα, Ένταξη και Ενδυνάμωση», που φιλοξενήθηκε στην Αθήνα, ήταν μια συνδιοργάνωση της COFACE Families Europe, της Συνομοσπονδίας Οικογενειακών Οργανώσεων της Ευρώπης και του Κέντρου Κοινωνικής Δράσης και Καινοτομίας: KMOP.
Συμμετείχαν ερευνητές, φορείς χάραξης πολιτικής και οργανώσεις οικογενειών από όλη την Ευρώπη, όπως ο OECD, το «European Social Network», το «European Disability Forum» και το «Joint Research Centre» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν οι επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης σε παιδιά και οικογένειες, οι αλλαγές που φέρνει το ΑΙ στην εργασία, και η ψηφιακή ασφάλεια.
Τα παιδιά προτιμούν να μιλάνε με chatbots παρά με ανθρώπους
Σύμφωνα με τις παρεμβάσεις των ειδικών στην ημερίδα και τις έρευνες που διεξάγονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τα παιδιά ηλικίας 9-12 ετών χρησιμοποιούν σε ποσοστό έως και 60% τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, γεγονός που επηρεάζει τον τρόπο που αντιλαμβάνονται την πληροφορία και διαμορφώνουν την ταυτότητά τους.
Τα social media καθορίζουν όχι μόνο ποιον ακούμε, αλλά και το πώς «πρέπει» να φαινόμαστε. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η αυξανόμενη προτίμηση των παιδιών να συνομιλούν με chatbots αντί για ανθρώπους. Αν και αυτά τα εργαλεία ενισχύουν την αυτοπεποίθηση και παρέχουν άμεσες απαντήσεις, στερούνται συναισθηματικού βάθους, κάτι που ενδέχεται να εγείρει ζητήματα συναισθηματικής καλλιέργειας, επηρεάζοντας την ανάπτυξη διαπροσωπικών δεξιοτήτων.
Ο Δημήτρης Παπαστεργίου, υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, ο οποίος συμμετείχε στην ημερίδα, δήλωσε στο iefimerida:
«Με πολλή χαρά βρέθηκα στην ημερίδα του ΚΜΟΠ και των ενώσεων και ινστιτούτων οικογένειας των χωρών της Ευρώπης, γιατί το θέμα από μόνο του είναι πολύ ενδιαφέρον, δηλαδή το πώς διαμορφώνεται η οικογένεια σήμερα που η τεχνητή νοημοσύνη έχει κατακτήσει πολλές πτυχές της ζωής μας. Λίγο-πολύ έτσι είναι, αν σκεφτούμε ότι καθόμαστε σε ένα τραπέζι ως οικογένεια και πιάνουμε τα κινητά, μικροί και μεγάλοι, προσπαθούμε να δοκιμάσουμε καινούρια μέσα, να κάνουμε αγορές».
«Και το δεύτερο κομμάτι έχει να κάνει με το πώς τα παιδιά μας θα μπορέσουν να μπουν σε μια εποχή που επικρατεί η πληροφορία. Όταν εγώ ήμουν μικρός δεν είχαμε πληροφορίες, ψάχναμε σε εγκυκλοπαίδειες από χαρτί. Σήμερα η πληροφορία υπάρχει, αλλά θα πρέπει τα παιδιά μας να προετοιμαστούν για να είναι ικανά να αντιληφθούν πως μια είδηση που για παράδειγμα το iefimerida δημοσιεύει είναι πραγματική, και πως μια άλλη που διαβάζουν, ας πούμε σε ένα μέσο κοινωνικής δικτύωσης, είναι μια είδηση η οποία προφανώς και έχει κατασκευαστεί, ή πρόκειται για κατασκευασμένο βίντεο ή φωτογραφία. Γι' αυτό είναι θέμα πλέον ανάπτυξης της κριτικής ικανότητας του παιδιού μας μέσα από την οικογένεια και από το εκπαιδευτικό σύστημα», πρόσθεσε ο υπουργός.
Κίνδυνοι: Παραπληροφόρηση και χειραγώγηση
Οι σύγχρονες AI τεχνολογίες είναι σχεδιασμένες να πείθουν, γεγονός που εγκυμονεί κινδύνους, ιδίως για τα παιδιά:
- Deepfakes και ψηφιακή εξαπάτηση
- Δημιουργία ψευδαισθήσεων και παραπληροφόρηση
- Έλλειψη διαφάνειας («black box» μοντέλα)
Η Αντωνία Τορρένς, γενική διευθύντρια του ΚΜΟΠ και πρόεδρος της COFACE Europe, μιλώντας στο iefimerida, τόνισε:
«Η τεχνητή νοημοσύνη είναι εδώ. Θα μείνει μαζί μας. Δεν μεταμορφώνει μόνο τις οικονομίες και τους θεσμούς. Με έναν αθόρυβο τρόπο μεταμορφώνει και τη ζωή των ανθρώπων, των οικογενειών, την καθημερινότητά μας, που αλλάζει συνολικά. Το ερώτημα, πώς θα μπορέσει η τεχνητή νοημοσύνη να ενισχύσει την κοινωνία, παρά να δημιουργήσει ακόμα μεγαλύτερες ανισότητες και ευαλωτότητα. Είναι πολύ σημαντικό να ξεκινήσουμε από τώρα αυτή τη συζήτηση, ώστε οι νέες τεχνολογίες να αναπτυχθούν με τέτοιον τρόπο που τα δικαιώματα των ανθρώπων να γίνονται σεβαστά, να προωθείται η κοινωνική ένταξη και να στηρίζεται πραγματικά η ευημερία των οικογενειών των ατόμων και των παιδιών μας».
Την ίδια ώρα, αναδείχθηκε και η θετική πλευρά της τεχνητής νοημοσύνης, ιδιαίτερα στην κοινωνική πρόνοια και την αγορά εργασίας, όπου και μπορεί να συμβάλει, λένε οι επιστήμονες, στον εντοπισμό κοινωνικών κινδύνων και στη βελτίωση υπηρεσιών.
Αρκετοί έχουν απορίες σχετικά με τις πρακτικές εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης στην καθημερινότητα.
Το ΑΙ μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να κατανοήσουν καλύτερα τη διαχείριση του προϋπολογισμού τους και γενικά να ενισχύσουν τον χρηματοοικονομικό τους προγραμματισμό.
Η Ελίζαμπεθ Γκουλντ, από την Coface, μίλησε στο iefimerida για τον τρόπο με τον οποίο η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να ενδυναμώσει ανθρώπους με ευαλωτότητες:
«Πιστεύω πραγματικά ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να ενδυναμώσει γυναίκες επιχειρηματίες που προσπαθούν να ξεκινήσουν τις δικές τους επιχειρήσεις, συχνά σε δύσκολες ή ευάλωτες συνθήκες. Και όχι μόνο γυναίκες αλλά και άνδρες, καθώς και οικογένειες με άτομα με αναπηρία, να κατανοήσουν καλύτερα τα δικαιώματά τους και να αποκτήσουν πρόσβαση σε υπηρεσίες.
Ενώ, από την πλευρά του καταναλωτή, εργαλεία όπως τα chatbots ή η γενικευμένη τεχνητή νοημοσύνη (generative AI), όπως το ChatGPT, μπορούν να βοηθήσουν στη σύγκριση ασφαλιστικών προϊόντων, τραπεζών ή άλλων υπηρεσιών με πιο φιλικούς όρους.
»Υπάρχει τεράστιος όγκος πληροφορίας εκεί έξω που μπορεί να αξιοποιηθεί μέσω AI, βοηθώντας μας να εξοικονομήσουμε χρόνο. Θέλουμε να πιστεύουμε ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι μόνο εργαλείο καινοτομίας, αλλά και μέσο επίλυσης κοινωνικών προβλημάτων. Γιατί όχι;».
Κοινό συμπέρασμα αποτέλεσε η ανάγκη διαμόρφωσης ενός νέου «κοινωνικού συμβολαίου» για την τεχνητή νοημοσύνη, που θα διασφαλίζει διαφάνεια, ισότητα, και θα διατηρεί τις ανθρώπινες σχέσεις στο επίκεντρο της κοινωνίας.
