Η συζήτηση για κατάργηση των Πανελλαδικών επιστρέφει -Τρεις ειδικοί μιλούν στο iefimerida

Πενήντα χρόνια μετά τις πρώτες εξαγγελίες για κατάργηση των Πανελλαδικών εξετάσεων, η συζήτηση επιστρέφει δυναμικά.

Η κυβέρνηση μιλά για προσεκτικές αλλαγές, το ΠΑΣΟΚ ζητά αναβάθμιση του Λυκείου, ο Αλέξης Τσίπρας επαναφέρει την κατάργηση των Πανελλαδικών, ενώ εκπαιδευτικοί και καθηγητές διαφωνούν για το αν το Εθνικό Απολυτήριο μπορεί να αντικαταστήσει το σημερινό σύστημα.

Η συζήτηση για την κατάργηση των Πανελλαδικών

Την ώρα που χιλιάδες μαθητές αναμένουν με αγωνία τις βαθμολογίες των Πανελλαδικών εξετάσεων, το ερώτημα που έρχεται διαχρονικά αυτές τις ημέρες περί κατάργησης των Εξετάσεων και άλλης μορφής εισαγωγής στα Πανεπιστημιακά Ιδρύματα, βρίσκεται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, η οποία αναζωπυρώθηκε μετά τις αναφορές στο Εθνικό Απολυτήριο, αλλά και τις παρεμβάσεις πολιτικών και εκπαιδευτικών φορέων.

Η θέση της ΝΔ

Η Νέα Δημοκρατία εμφανίζεται ιδιαίτερα προσεκτική, απορρίπτοντας κάθε σενάριο άμεσης κατάργησης των Πανελλαδικών. Ωστόσο σε πρόσφατες δηλώσεις της η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη ανέφερε ότι «έχουμε ξεκινήσει ήδη τη συζήτηση για την κατάργηση των πανελλαδικών». Πάντως, το υπουργείο Παιδείας επιμένει ότι το σημερινό σύστημα παραμένει ο βασικός και αδιάβλητος τρόπος εισαγωγής στα πανεπιστήμια, ενώ παράλληλα εξετάζεται η σταδιακή εφαρμογή του Εθνικού Απολυτηρίου στο πλαίσιο μιας συνολικής μεταρρύθμισης του Λυκείου. Κυβερνητικά στελέχη υπογραμμίζουν ότι οποιαδήποτε αλλαγή θα απαιτήσει πολυετή προετοιμασία και δεν πρόκειται να αιφνιδιάσει μαθητές και οικογένειες.

Τι λένε ΠΑΣΟΚ και Τσίπρας

Στο ΠΑΣΟΚ η συζήτηση κινείται σε διαφορετική κατεύθυνση. Το κόμμα έχει επανειλημμένα τοποθετηθεί υπέρ της ενίσχυσης του ρόλου του Λυκείου και της συνολικής σχολικής πορείας του μαθητή, με μεγαλύτερη βαρύτητα στον βαθμό αποφοίτησης και μικρότερη εξάρτηση από μία μόνο εξεταστική διαδικασία. Στην ίδια λογική, ο Αλέξης Τσίπρας επανάφερε δημόσια την πρόταση για κατάργηση των Πανελλαδικών Εξετάσεων, υποστηρίζοντας ότι η πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να βασίζεται περισσότερο στη συνολική εκπαιδευτική διαδρομή του μαθητή και λιγότερο στην επίδοσή του σε λίγες ώρες εξέτασης. Την ίδια ώρα τα 106 μέλη της Επιτροπής Εθνικού Διαλόγου συζητούν τις απόψεις τους για το μέλλον της Παιδείας.

Μια συζήτηση από το 1978

Στην πραγματικότητα, όμως, η συζήτηση για την κατάργηση των Πανελλαδικών δεν είναι καινούργια. Από το 1978 μέχρι σήμερα σχεδόν κάθε κυβέρνηση έχει εξαγγείλει κάποια μορφή κατάργησης ή υποκατάστασης των Πανελλαδικών. Στα τέλη της δεκαετίας του ’70 ανακοινωνόταν ότι η πρόσβαση στα πανεπιστήμια θα μπορούσε να γίνεται χωρίς εξετάσεις. Στη δεκαετία του ’80 οι Πανελλήνιες μετονομάστηκαν σε Γενικές Εξετάσεις και περιορίστηκαν στη Γ΄ Λυκείου, με στόχο να αποκατασταθεί η λειτουργία του σχολείου και να περιοριστεί η παραπαιδεία. Λίγα χρόνια αργότερα, η συμμετοχή των βαθμών του Λυκείου στην εισαγωγή στα ΑΕΙ οδήγησε σε έντονο βαθμολογικό πληθωρισμό, με τα άριστα απολυτήρια να πολλαπλασιάζονται μέσα σε λίγα χρόνια.

Η μεταρρύθμιση Αρσένη

Ακολούθησε η μεταρρύθμιση Αρσένη το 1997, η οποία παρουσιάστηκε ως ένα «συντριπτικό χτύπημα στα φροντιστήρια» και ως μια προσπάθεια να αποκατασταθεί ο παιδαγωγικός ρόλος του Λυκείου. Τα αποτελέσματα, ωστόσο, υπήρξαν αμφιλεγόμενα. Χιλιάδες μαθητές βρέθηκαν εκτός τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ενώ η παρακολούθηση φροντιστηρίων όχι μόνο δεν περιορίστηκε αλλά αυξήθηκε σημαντικά. Παρόμοιες συζητήσεις επανήλθαν όταν στην κυβέρνηση ανέβηκε ο ΣΥΡΙΖΑ αλλά και επόμενα χρόνια, χωρίς τελικά να υπάρξει κατάργηση των Πανελλαδικών.

Ο καθηγητής Φυσικής και φροντιστής Γιώργος Χατζητέγας μιλά στο iefimerida

Σήμερα, ίσως περισσότερο από κάθε άλλη φορά, η αντιπαράθεση επικεντρώνεται στο εάν το Λύκειο μπορεί να αποκτήσει ξανά πραγματική εκπαιδευτική αξία. Ο καθηγητής Φυσικής και φροντιστής Γιώργος Χατζητέγας μιλώντας στο iefimerida, υποστηρίζει ότι το πρόβλημα βρίσκεται ακριβώς εκεί. «Εδώ και μισό αιώνα η Ελληνική Παιδεία προσπαθεί να λύσει ένα παράδοξο που όλοι αναγνωρίζουν αλλά κανείς δεν έχει κατορθώσει να υπερβεί. Διαθέτουμε ένα Λύκειο το οποίο τυπικά είναι η κορυφαία βαθμίδα της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, αλλά στην πράξη η αξία του υποχωρεί μπροστά στην παντοδυναμία των Πανελλαδικών Εξετάσεων. Το Λύκειο είναι προθάλαμος της εισαγωγής στο Πανεπιστήμιο και το Απολυτήριό του ένα πιστοποιητικό περιορισμένης αξίας».

«Η Ελλάδα αποτελεί πλέον ευρωπαϊκή εξαίρεση»

Κατά τον ίδιο, όλες σχεδόν οι μεγάλες εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις είχαν ως κοινό παρονομαστή την προσπάθεια ενίσχυσης του Λυκείου, χωρίς όμως να ολοκληρωθούν ποτέ. «Από την εποχή του Παπανούτσου μέχρι σήμερα, σχεδόν κάθε σοβαρή εκπαιδευτική μεταρρύθμιση επιχείρησε, με διαφορετικό τρόπο, να ενισχύσει τον ρόλο του Λυκείου και να αποκαταστήσει την αξία του Απολυτηρίου. Ωστόσο, οι επιμέρους πολιτικές αντιπαραθέσεις, οι κοινωνικές επιφυλάξεις και η έλλειψη διακομματικής συνέχειας άφησαν αυτή τη μεγάλη μεταρρυθμιστική προσπάθεια ανολοκλήρωτη». Ο κ. Χατζητέγας υποστηρίζει ότι η Ελλάδα αποτελεί πλέον ευρωπαϊκή εξαίρεση. «Η λύση δεν βρίσκεται σε κάποιο άγνωστο ή πρωτόγνωρο μοντέλο. Αποτελεί ευρωπαϊκό κεκτημένο στην Παιδεία. Στη Γαλλία, στη Γερμανία, στην Ιταλία, στην Ισπανία, στην Πορτογαλία, αλλά και στις περισσότερες χώρες της βαλκανικής μας γειτονιάς, οι απολυτήριες εξετάσεις του Λυκείου αποτελούν το βασικό διαβατήριο για την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Η Ελλάδα παραμένει μια ιδιότυπη εξαίρεση, διατηρώντας έναν μηχανισμό που διαχωρίζει το Σχολείο από τον τελικό σκοπό του». Η δική του πρόταση είναι σαφής και προβλέπει σταδιακή μετάβαση σε ένα Ακαδημαϊκό Απολυτήριο.

«Η πρόταση για ένα Ακαδημαϊκό Απολυτήριο δεν μπορεί να στοχεύει στην κατάργηση της αξιολόγησης ούτε στην υποβάθμιση των ακαδημαϊκών απαιτήσεων. Αντίθετα, οφείλει να συνδέσει την αξιολόγηση με το ίδιο το Λύκειο, μέσα από απολύτως αντικειμενικές, αξιόπιστες, κοινά αποδεκτές, σύγχρονες και αδιάβλητες διαδικασίες. Ένα Σχολείο που αξιολογεί σοβαρά, με ενιαίους κανόνες και διαφάνεια, μπορεί να παράγει ένα Απολυτήριο με πραγματικό κύρος, ικανό να λειτουργήσει ως κοινός εθνικός παρονομαστής για την πρόσβαση στην δημόσια αλλά και την ιδιωτική ανώτατη εκπαίδευση».

Ο πρόεδρος της ΟΛΜΕ, Θεόδωρος Τσούχλος, μιλά στο iefimerida

Στην απέναντι πλευρά της συζήτησης βρίσκεται η ΟΛΜΕ, η οποία παρότι έχει ως συνεδριακή θέση την κατάργηση των Πανελλαδικών, διαφωνεί με τη μορφή του Εθνικού Απολυτηρίου που βρίσκεται σήμερα στο τραπέζι. Ο πρόεδρός της, κ. Θεόδωρος Τσούχλος, μιλώντας στο iefimerida εξηγεί ότι η Ομοσπονδία αποχώρησε από την Επιτροπή Εθνικού Διαλόγου, θεωρώντας ότι η σύνθεσή της δεν ήταν αντιπροσωπευτική, καθώς σε ένα σχήμα 106 ατόμων συμμετείχαν μόλις τρεις εκπρόσωποι ομοσπονδιών. Η βασική του ένσταση αφορά τις συνέπειες που θα έχει ένα σύστημα συνεχούς αξιολόγησης. «Το Λύκειο θα μετατραπεί σε εξεταστικό κέντρο. Θα γίνονται συνεχείς εξετάσεις από την Α’ Λυκείου έως τη Γ’ Λυκείου. Είναι βέβαιο ότι θα αυξηθούν τα φροντιστήρια και τα ιδιαίτερα μαθήματα, όπως συνέβη και στο παρελθόν με την εποχή Αρσένη. Υπάρχει επίσης ο φόβος ότι οι Πανελλαδικές μπορεί να μην καταργηθούν, αλλά να συνυπάρχουν με τις συνεχείς εξετάσεις».

Ο ίδιος επιμένει ότι οποιοδήποτε νέο μοντέλο πρέπει να απαντήσει σε σοβαρά ζητήματα αντικειμενικότητας. «Υπάρχουν σοβαρά ερωτήματα για τον ρόλο των καθηγητών και της προφορικής βαθμολογίας σε ένα τέτοιο σύστημα. Την ίδια στιγμή, η συζήτηση για πολλαπλά βιβλία και Τράπεζα Θεμάτων δημιουργεί νέα ζητήματα ισοτιμίας, αφού οι μαθητές ενδέχεται να εξετάζονται σε ύλη που δεν έχει διδαχθεί με τον ίδιο τρόπο σε όλα τα σχολεία».

Ο ρόλος της παραπαιδείας

Πάντως και οι δύο πλευρές συναντώνται στην κριτική που ασκούν στην Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής. Ο κ. Χατζητέγας μιλά για μία από τις «δύο ένοχες σιωπές» του εκπαιδευτικού συστήματος. «Για 6η συναπτή χρονιά, περισσότερες από 10.000 θέσεις στα Δημόσια Πανεπιστήμια αναμένεται να μείνουν κενές. Όχι επειδή δεν υπάρχουν υποψήφιοι φοιτητές. Όχι επειδή οι Σχολές δεν χρειάζονται σπουδαστές. Αλλά επειδή ένα οριζόντιο διοικητικό φίλτρο αποκλείει χιλιάδες νέους από θέσεις που έχουν ήδη δημιουργηθεί και χρηματοδοτηθεί από τους Έλληνες φορολογουμένους». Ενώ, ακόμη πιο αιχμηρός εμφανίζεται όταν αναφέρεται στην παραπαιδεία. «Η έτερη ένοχη σιωπή αφορά την αληθινή Παραπαιδεία και την Εκπαιδευτική Παραοικονομία την οποία γεννά το ίδιο το εξεταστικό σύστημα. Η πίεση των εξετάσεων έχει δημιουργήσει μια τεράστια παράλληλη αγορά εκπαιδευτικών υπηρεσιών που ξεκινά από τα αδήλωτα Κέντρα Μελέτης του Δημοτικού και φτάνει μέχρι τα μαύρα ιδιαίτερα μαθήματα των τελευταίων τάξεων του Λυκείου». Και καταλήγει με μια συγκεκριμένη πρόταση η οποία είναι η εξής: «Μείωση εδώ και σήμερα των χαμηλότερων συντελεστών της ΕΒΕ και σταδιακή μετάβαση στο Ακαδημαϊκό Απολυτήριο. Με ενδοσχολικές δοκιμασίες ήπιες και απόλυτα αντικειμενικές αλλάζοντας το παράδειγμα των αιματηρών και τριτοκοσμικών Πανελλαδικών χωρίς να χαθεί η κοινωνική εμπιστοσύνη στο αδιάβλητο».

Ο επικεφαλής της Επιτροπής Εθνικού Διαλόγου, πρύτανης Πανεπιστημίου Πειραιώς, Μιχάλης Σφακιανάκης μιλά στο iefimerida



Το iefimerida απευθύνθηκε και στον επικεφαλής της Επιτροπής Εθνικού Διαλόγου, πρύτανη Πανεπιστημίου Πειραιώς, Μιχάλη Σφακιανάκη, ο οποίος εξήγησε ότι: «Στην παρούσα φάση δεν θα ήταν θεσμικά ορθό να διατυπώσω δημόσια προσωπικές απόψεις ή να προκαταλάβω ενδεχόμενες προτάσεις επί ενός ζητήματος που αποτελεί αντικείμενο του Εθνικού Διαλόγου, ο οποίος βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Σκοπός της διαδικασίας αυτής είναι να καταγραφούν και να αξιολογηθούν οι απόψεις όλων των εμπλεκόμενων φορέων, της ακαδημαϊκής κοινότητας, της εκπαιδευτικής κοινότητας και της κοινωνίας συνολικά. Οποιαδήποτε συμπεράσματα ή προτάσεις θα διαμορφωθούν συλλογικά και θα τεθούν σε δημόσια διαβούλευση, πριν ληφθούν οι σχετικές αποφάσεις. Για τον λόγο αυτό, θεωρώ ότι δεν θα ήταν σκόπιμο να τοποθετηθώ επί συγκεκριμένων ζητημάτων, όπως η κατάργηση των πανελλαδικών εξετάσεων ή η διαμόρφωση εναλλακτικού συστήματος εισαγωγής στα πανεπιστήμια, πριν ολοκληρωθεί η προβλεπόμενη θεσμική διαδικασία. Είμαι βέβαιος ότι, με την ολοκλήρωση του διαλόγου, θα υπάρξει η δυνατότητα να παρουσιαστούν δημόσια οι προτάσεις και το σκεπτικό που θα τις συνοδεύει».

Tο αδιέξοδο ενός διαλόγου

Έπειτα από σχεδόν πέντε δεκαετίες συζητήσεων, αποτυχημένων μεταρρυθμίσεων και πολιτικών εξαγγελιών, το ερώτημα παραμένει ανοιχτό. Η Νέα Δημοκρατία επιμένει στη διατήρηση του αδιάβλητου χαρακτήρα των εξετάσεων με σταδιακές μόνο αλλαγές. Το ΠΑΣΟΚ ζητά μεγαλύτερη βαρύτητα στη συνολική πορεία του μαθητή. Ο Αλέξης Τσίπρας επαναφέρει ανοιχτά την προοπτική κατάργησης των Πανελλαδικών και η ΟΛΜΕ απαντά ότι η κατάργηση των εξετάσεων δεν μπορεί να οδηγήσει σε ένα διαρκές εξεταστικό λύκειο που θα διογκώσει ξανά την παραπαιδεία. Βέβαια, το πραγματικό διακύβευμα είναι, όχι απλώς αν θα καταργηθούν οι Πανελλαδικές, αλλά αν η Ελλάδα μπορεί επιτέλους να αποκτήσει ένα Λύκειο του οποίου το απολυτήριο θα έχει τέτοιο κύρος ώστε να γίνει αποδεκτό από την κοινωνία ως ισότιμο – ή και ισχυρότερο – από τις εξετάσεις που κυριαρχούν εδώ και σχεδόν μισό αιώνα στην ελληνική εκπαίδευση.

• Oλες οι ειδήσεις
• Χτύπησε την Σταυρούλα με μπουκάλι, μαχαίρι, κούτσουρο στο κεφάλι -Σοκ με το θέατρο επί 22 ημέρες και την κυνικότητα του Σκοπιανού, η απολογία του
  
• Ενθαρρυντική πρόοδος στις συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν στην Ελβετία -Οδικός χάρτης 60 ημερών για τελική συμφωνία
  
• Κορυφαίοι υπουργοί στη μάχη των εκλογών, ξεκινούν περιοδείες με στόχευση -Σε ποιες περιοχές και τι θέλει να πετύχει ο Κ. Μητσοτάκης