Στο επίκεντρο της δημοσιότητας βρίσκεται τις τελευταίες εβδομάδες η περιοχή της Γκράβας και το σχολικό συγκρότημα που βρίσκεται στην περιοχή στα όρια του δήμου Αθηναίων με το Γαλάτσι, μετά τις αναφορές για οσμή αερίου στην περιοχή.
Ωστόσο, η ιστορία της Γκράβας δεν αφορά μόνο στην ύπαρξη, ήδη από τη δεκαετία του 1970 των σχολείων αλλά και στη μεταμόρφωση μιας περιοχής της Αθήνας τον προηγούμενο αιώνα.
Από τον σχεδιασμό του μεγάλου σχολικού συγκροτήματος στις αρχές του ‘70 μέχρι τις μαθητικές κινητοποιήσεις των προηγούμενων δεκαετιών, η Γκράβα απέκτησε μια ξεχωριστή θέση στην ιστορία της πρωτεύουσας και εξαιτίας της προέλευσης της ονομασίας της περιοχής.
Πότε δημιουργήθηκαν τα σχολεία της Γκράβας
Η ιστορία της Γκράβας συνδέεται με τη μεταπολεμική ανάπτυξη της Αθήνας και την ανάγκη για μεγαλύτερες σχολικές υποδομές για τον αυξανόμενο μαθητικό πληθυσμό.
Κατά τις δεκαετίες του 1960 και του 1970, η πρωτεύουσα επεκτεινόταν, νέες συνοικίες αναπτύσσονταν και η δημόσια εκπαίδευση έπρεπε να καλύψει τις ολοένα και περισσότερες ανάγκες. Σε αυτό το πλαίσιο σχεδιάστηκε ένα σχολικό συγκρότημα μεγάλης κλίμακας, που θα μπορούσε να στεγάσει πολλές διαφορετικές σχολικές μονάδες στον ίδιο χώρο.
Σύμφωνα με στοιχεία της εποχής, η ολοκλήρωσή του σχολικού συγκροτήματος έγινε στις 19 Ιουνίου 1972. Το πρώτο βραβείο στον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό του Οργανισμού Σχολικών Κτιρίων είχαν κερδίσει οι αρχιτέκτονες Κώστας Παπαϊωάννου και Κώστας Φινές.
Ο βασικός πυρήνας της Γκράβας άρχισε να λειτουργεί ως σχολείο, στις αρχές της δεκαετίας του 1970. Σταδιακά, το συγκρότημα αναπτύχθηκε, φιλοξενώντας διαφορετικές εκπαιδευτικές βαθμίδες και αποκτώντας καθοριστικό ρόλο στην εκπαιδευτική ζωή της ευρύτερης περιοχής.
Η αρχιτεκτονική του χαρακτηρίζεται από τα μεγάλα κτίρια, τους εκτεταμένους διαδρόμους και τη συνύπαρξη πολλών σχολικών μονάδων σε έναν ενιαίο χώρο. Η κλίμακα του έργου ήταν ασυνήθιστη για τα δεδομένα της εποχής και συνέβαλε στο να αποκτήσει η Γκράβα τη φήμη ενός πραγματικού σχολικού «συμπλέγματος» μέσα στην πόλη.
Το μεγαλύτερο σχολικό συγκρότημα της Ελλάδας
Η Γκράβα έγινε γνωστή για τον αριθμό των μαθητών που φιλοξενούσαν τα σχολεία της.
Στις εγκαταστάσεις της στεγάστηκαν από νηπιαγωγεία και δημοτικά μέχρι γυμνάσια, λύκεια και δομές επαγγελματικής κατάρτισης. Η λειτουργία σε πρωινές και βραδινές βάρδιες, σε παλαιότερες περιόδους, αύξανε ακόμη περισσότερο τον συνολικό αριθμό των μαθητών.
Δημοσιεύματα του παρελθόντος κάνουν λόγο ακόμη και για πάνω από 10.000 μαθητές σε περιόδους μεγάλης πληρότητας.
Τι σημαίνει η λέξη «Γκράβα» και ποια είναι η προέλευσή της
Η ονομασία της Γκράβας είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της ιστορίας της περιοχής.
Η λέξη «Γκράβα» συνδέεται με την αρβανίτικη λέξη gravë, η οποία αποδίδεται ως «χαράδρα» ή «γκρεμός». Τα αρβανίτικα συνδέονται με την αλβανική γλώσσα ενώ πολλά τοπωνύμια της Ελλάδας έχουν προέλευση την εν λόγω διάλεκτο.
Ωστόσο το ερώτημα που προκύπτει είναι για ποιο λόγο ονομάστηκε έτσι η περιοχή. Σύμφωνα με αναφορές η ονομασία πιθανότατα προέρχεται από τον απότομο, βραχώδη λόφο που βρίσκεται στη βόρεια πλευρά των σχολικών εγκαταστάσεων. Με άλλα λόγια, το τοπωνύμιο φαίνεται να περιγράφει γεωμορφολογικά τον χώρο κατασκευής των σχολείων.
Οι μαθητικές καταλήψεις
Τέλος, η ιστορία της Γκράβας δεν περιορίζεται στην αρχιτεκτονική και το μέγεθος του σχολικού συγκροτήματος. Τα σχολεία συνδέθηκαν με τις μαθητικές κινητοποιήσεις από τα μέσα του '80 και κατά τη δεκαετία του 1990.
Οι μαθητές διεκδικούσαν αλλαγές, αντιδρούσαν σε εκπαιδευτικές πολιτικές και συμμετείχαν σε κινητοποιήσεις με καταλήψεις που απασχόλησαν την επικαιρότητα της εποχής.