Σε εξέλιξη βρίσκεται τα τελευταία εικοσιτετράωρα ένα από τα πιο σπάνια και εντυπωσιακά θαλάσσια φαινόμενα των τελευταίων ετών στον Παγασητικό Κόλπο, με μια ενήλικη μπαλενοφόρο φάλαινα να έχει μετατρέψει την περιοχή σε προσωρινό της καταφύγιο από το περασμένο Σάββατο 25 Ιουλίου.
Το εντυπωσιακό θηλαστικό προσφέρει ένα μοναδικό θέαμα σε λουόμενους και ψαράδες, πραγματοποιώντας εντυπωσιακά άλματα και διαδοχικές βουτιές στα ανοιχτά του Βόλου. Και μπορεί για τους λουόμενους η παρουσία του να αποτελεί έκπληξη, για τους επιστήμονες, όμως, η παρουσία του ζώου στον κλειστό κόλπο της Μαγνησίας δεν αποτελεί ένα τυχαίο γεγονός, αλλά μια άμεση συνέπεια της οικολογικής ισορροπίας της περιοχής.
Μιλώντας για το φαινόμενο στο iefimerida.gr, η καταξιωμένη ωκεανογράφος, συνιδρύτρια και γενική γραμματέας της Ομάδας Διαχείρισης Εκβρασμών Κητωδών «ΑΡΙΩΝ», Αιμιλία Δρούγα, ξεκαθαρίζει ότι «ο Παγασητικός είναι ένας ζωτικός χώρος που παραδοσιακά μπορεί να φιλοξενήσει μεγάλα κητώδη, λόγω της ισχυρής τροφικής αλυσίδας που αναπτύσσεται στα νερά του».
Παρόμοια περιστατικά έχουν καταγραφεί και στο παρελθόν, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη νεαρή μεγάπτερη φάλαινα που μπήκε στον Παγασητικό τον Ιανουάριο του 2026, παρέμεινε για ορισμένες ημέρες για λόγους τροφοληψίας και στη συνέχεια αποχώρησε από τον κόλπο».
Η ανάκαμψη της θάλασσας και τα πλούσια ιχθυαποθέματα
Σύμφωνα με την κ. Δρούγα, καθοριστικό ρόλο στην εμφάνιση του ζώου έπαιξε η φυσική αναγέννηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος τα τελευταία χρόνια. Δύο χρόνια μετά το καταστροφικό πέρασμα του Daniel, η δυναμική του νερού της θάλασσας έχει καθαρίσει πλήρως τη γύρω περιοχή, με αποτέλεσμα τα ιχθυαποθέματα να είναι ιδιαίτερα έντονα αυτή την εποχή. Αυτή η αφθονία τροφής είναι που προσέλκυσε τη φάλαινα, η οποία τριγυρνά και κινείται στο φυσικό της περιβάλλον προκειμένου να κυνηγήσει».
Η ωκεανογράφος υπογραμμίζει ότι «η είσοδος τέτοιων μεγάλων θηλαστικών σε κλειστούς κόλπους δεν είναι πρωτοφανής, καθώς στο παρελθόν έχουν καταγραφεί ανάλογα περιστατικά ακόμη και στον Κορινθιακό Κόλπο. Η μόνη διαφορά σήμερα είναι ότι, λόγω της εκτεταμένης χρήσης των κινητών τηλεφώνων και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, τα περιστατικά αυτά γίνονται άμεσα γνωστά στο ευρύ κοινό».
Έκκληση για την ασφάλεια ανθρώπων και ζώου
Η Γενική Γραμματέας του «ΑΡΙΩΝ» απευθύνει αυστηρή σύσταση και έκκληση προς όλους τους πολίτες, τους λουόμενους και κυρίως τους ιδιοκτήτες σκαφών της περιοχής, να μην προσεγγίζουν και να μην κυνηγούν τη φάλαινα.
«Στόχος είναι να αποφευχθεί οποιοσδήποτε πιθανός τραυματισμός, τόσο του ίδιου του θαλάσσιου θηλαστικού όσο και των ανθρώπων που μπορεί να βρεθούν κοντά του. Για την πιστή τήρηση των μέτρων ασφαλείας, η επιστημονική ομάδα του «ΑΡΙΩΝ» βρίσκεται σε διαρκή και στενή συνεργασία με τις τοπικές Αρχές του νομού Μαγνησίας, καθώς και με τις ειδικά εκπαιδευμένες ομάδες εθελοντών που δραστηριοποιούνται στην περιοχή», αναφέρει.
Και συνεχίζει: «Δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας. Οι μπαλενοφόρες φάλαινες είναι εντυπωσιακά μεγάλα ζώα, ωστόσο δεν αποτελούν κίνδυνο για τον άνθρωπο. Δεν διαθέτουν δόντια, δεν παρουσιάζουν επιθετική συμπεριφορά και τρέφονται φιλτράροντας μικρόψαρα και άλλους μικρούς οργανισμούς μέσω των μπαλαινών τους».
Η Ελλάδα στο επίκεντρο της παγκόσμιας θαλάσσιας πανίδας
Με αφορμή το περιστατικό στον Βόλο, η κ. Δρούγα φέρνει στο «φως» εξαιρετικά ενδιαφέροντα στοιχεία για τον πλούτο των ελληνικών θαλασσών. Όπως επισημαίνει, στην Ελλάδα έχουν ταυτοποιηθεί επιστημονικά από 9 μόνιμα έως και 14 διαφορετικά είδη φαλαινών. Η γκάμα αυτή περιλαμβάνει από πολύ μικρόσωμα κητώδη μέχρι θαλάσσιους γίγαντες, όπως η πτεροφάλαινα, η οποία μπορεί να αγγίξει σε μήκος ακόμη και τα 25 μέτρα.
Αυτός ο αριθμός μεταφράζεται στο εντυπωσιακό 20% της παγκόσμιας ποσόστωσης των θαλάσσιων θηλαστικών, γεγονός που καθιστά τις ελληνικές θάλασσες έναν από τους πιο κρίσιμους και πλούσιους βιότοπους για τα κητώδη σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Οδηγίες προς τους λουόμενους
Η Ομάδα Διαχείρισης Εκβρασμών Κητωδών «ΑΡΙΩΝ» δίνει οδηγίες προς τους χειριστές σκαφών οι οποίοι πιθανά να συναντήσουν τη φάλαινα. Όπως τονίζεται «Η συνεργασία των πολιτών είναι ιδιαίτερα σημαντική για την ασφάλεια τόσο του ζώου όσο και των ανθρώπων.
1. Διατηρείτε ασφαλή απόσταση
Οι εναέριες συμπεριφορές (breaching) αποτελούν φυσιολογική συμπεριφορά και δεν υποδηλώνουν επιθετικότητα. Ωστόσο, η επαναφορά ενός τόσο μεγάλου ζώου στην επιφάνεια μπορεί να δημιουργήσει ισχυρό κυματισμό, ο οποίος ενδέχεται να επηρεάσει κυρίως μικρά σκάφη. Για τον λόγο αυτό, συνιστάται να μην προσεγγίζετε τη φάλαινα και να διατηρείτε ασφαλή απόσταση.
2. Μειώστε ταχύτητα και ακολουθήστε τον Κώδικα Συμπεριφοράς
Οι συγκρούσεις με σκάφη αποτελούν μία από τις σημαντικότερες αιτίες τραυματισμού και θνησιμότητας των μεγάλων φαλαινών παγκοσμίως. Παρακαλούνται όλοι οι χειριστές σκαφών να πλέουν με αυξημένη προσοχή στην περιοχή, να μειώνουν ταχύτητα (κάτω των 7 κόμβων) και να μην κάνουν απότομες αλλαγές όταν εντοπίζεται το ζώο και να εφαρμόζουν τον εγκεκριμένο «Κώδικα Συμπεριφοράς κατά την παρουσία κητωδών» (https://arion.org.gr/basic-principles-of-interaction-with-cetaceans/ )
3. Αποφύγετε κάθε μορφή παρενόχλησης
Οι μπαλενοφόρες φάλαινες είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες στην ανθρώπινη όχληση και στην υποβρύχια ακουστική ρύπανση. Παρακαλούνται οι πολίτες να μην επιχειρούν να προσεγγίσουν, να αγγίξουν ή να ακολουθήσουν το ζώο, να αποφεύγουν τις έντονες φωνές και οποιαδήποτε ενέργεια μπορεί να του προκαλέσει στρες.
Όλα τα είδη μπαλενοφόρων φαλαινών προστατεύονται από την εθνική, ευρωπαϊκή και διεθνή νομοθεσία. Η παρενόχληση, η παγίδευση ή η θανάτωσή τους απαγορεύεται αυστηρά.
Οι μεγάλες φάλαινες διαδραματίζουν καθοριστικό οικολογικό ρόλο στα θαλάσσια οικοσυστήματα, συμβάλλοντας στη διατήρηση της λειτουργίας και της ισορροπίας των ωκεανών ενώ αποτελούν σημαντικούς ρυθμιστές της κλιματικής αλλαγής. Η προστασία τους αποτελεί υποχρέωση όλων μας.
Έκκληση προς τους πολίτες
Σε περίπτωση νέας παρατήρησης της φάλαινας ενημερώσετε άμεσα το Κεντρικό Λιμεναρχείο Βόλου και την Ομάδα Διαχείρισης Εκβρασμών Κητωδών «ΑΡΙΩΝ». Παράλληλα, για την επιβεβαίωση του είδους και της ηλικιακής κατηγορίας του ζώου, είναι ιδιαίτερα χρήσιμη η αποστολή φωτογραφικού και βιντεοληπτικού υλικού στη διεύθυνση arionrescue@gmail.com.