Περισσότερα από 2000 σκάφη επαγγελματιών ψαράδων καλούνται να εξυπηρετήσουν τα αλιευτικά καταφύγια στις περιοχές της Θεσσαλονίκης, Χαλκιδικής, Πιερίας, Σερρών και Ημαθίας.
Ορισμένα απο τα καταφύγια δεν είναι προς το παρόν λειτουργικά και άλλα λειτουργούν με προβλήματα.
Περιοχές ελλιμενισμού των αλιευτικών σκαφών
Γενικά στις περιοχές ελλιμενισμού των αλιευτικών σκαφών υπάρχουν σοβαρά προβλήματα με τις απαμμώσεις (φερτή άμμο στα στόμια εισόδου) και τη συντήρηση των εγκαταστάσεων, λόγω ένδειας οικονομικών πόρων, όπως επισημαίνει μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο ιχθυολόγος-βιολόγος, Απόστολος Γιάντσης, τέως γενικός διευθυντής της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας.
Όταν τα σκάφη δεν βρίσκουν αλιευτικό καταφύγιο ή άλλο λιμενικό έργο για ελιμμενισμό, σημειώνει, τότε «δένουν» αρόδο (στα ανοιχτά) ή σε φυσικούς σχηματισμούς προστατευμένους από τον αέρα και τη θαλασσοταραχή (πχ, σε μικρούς όρμους), χωρίς ωστόσο αυτό να είναι ιδανική λύση, καθώς εκεί δεν υπάρχει ουσιαστική προστασία.
Ως προς την επάμμωση, το πρόβλημα είναι πολύ έντονο στις περιοχές της Αμφίπολης και της Ασπροβάλτας, όπου ουσιαστικά οι διαθέσιμες υποδομές δεν λειτουργούν λόγω της συσσωρευμένης άμμου.
Κατά τον κ.Γιάντση, η απομάκρυνση των φερτών υλικών πρέπει να γίνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα: για παράδειγμα στη Μηχανιώνα πρέπει να γίνεται κάθε πέντε ή έξι χρόνια και στον Λουδία ανά επταετία- οκταετία. Και το κόστος δεν είναι μικρό. «Π.χ., για την απάμμωση του στόμιου εισόδου της Νέας Μηχανιώνας απαιτούνται 220.000 ευρώ, ενώ πριν από τέσσερα χρόνια πληρώθηκαν από την Περιφέρεια 800.000 ευρώ για το αντίστοιχο έργο στις εκβολές του Λουδία. Το πρόβλημα αυτό προκαλεί τον αποκλεισμό πρόσβασης πολλών σκαφών ή ζημίες στις καρίνες τους ή ακόμη και άρση ολικής λειτουργίας, όπως στην περίπτωση της Αμφίπολης, με άμεσο κίνδυνο την ασφάλεια των σκαφών από κακοκαιρίες» εξηγεί και προσθέτει πως σοβαρό πρόβλημα υπάρχει και με τη συντήρηση των εγκαταστάσεων (προβλήτες, δέστρες, παροχές νερού και ηλεκτρικού ρεύματος, φωτισμού, καθαριότητα εκτός και εντός του θαλάσσιου χώρου, έλεγχος κλπ)
Το ΑΠΕ-ΜΠΕ χαρτογράφησε με τη βοήθεια του κ. Γιάντση την ακριβή τοποθεσία και τη σημερινή κατάσταση των αλιευτικών καταφυγίων της Κεντρικής Μακεδονία.
Ο στόχος των επαγγελματικών σκαφών ανά περιοχή
Πόσα ακριβώς είναι τα επαγγελματικά αλιευτικά σκάφη; Στην Κεντρική Μακεδονία υπάρχουν περίπου 2.060, εκ των οποίων τα 890 στη Θεσσαλονίκη (650 παράκτιας αλιείας, 70 μέσης και 170 οστρακοκαλλιέργειας), τα 775 στη Χαλκιδική (περίπου 760 παράκτιας και 15 μέσης αλιείας), τα 322 στην Πιερία (περίπου 270 παράκτιας, επτά μέσης και 45 οστρακοκαλλιέργειας), τα 40 στις Σέρρες (παράκτιας αλιείας) και τα 30 στην Ημαθία (επίσης παράκτιας). Υπάρχουν ακόμη περίπου 2500 σκάφη ερασιτεχνικής αλιείας και αναψυχής συνολικά στην περιοχή της Κεντρικής Μακεδονίας.
Τα δε αλιευτικά καταφύγια στην Κεντρική Μακεδονία είναι περίπου 15 και δεν λειτουργούν όλα. Τα δύο (Αμφίπολη και Ασπροβάλτα) είναι μη λειτουργικά λόγω των επαμμώσεων, ισάριθμα (Νέα Κρήνη και Νέος Μαρμαράς) είτε βρίσκονται σε φάση κατασκευής είτε τώρα πρόκειται να μπουν στην αφετηρία και η λειτουργική κατάσταση των υπόλοιπων εννέα χαρακτηρίζεται- κατά τον κ.Γιάντση- ανεκτή.
Αναλυτικότερα, τα αλιευτικά καταφύγια της Κεντρικής Μακεδονίας βρίσκονται στα εξής σημεία: Νέα Μηχανιώνα, Επανομή, Αγγελοχώρι και Νέοι Επιβάτες, Νέα Κρήνη (προχωρούν οι εργασίες), Χαλάστρα και εκβολές Λουδία, Ασπροβάλτα Θεσσαλονίκης, Στρατώνι, Νέα Πλάγια και Ποτίδαια Χαλκιδικής (δύο), Αμφίπολη Σερρών και Μεθώνη Πιερίας, ενώ σε τροχιά υλοποίησης μπαίνει το έργο του Αλιευτικού Καταφυγίου στον Νέο Μαρμαρά Χαλκιδικής. Συνολικά στη Βόρεια Ελλάδα, τα αλιευτικά καταφύγια είναι περίπου 30, αν συνυπολογιστούν και τα 16 της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Όπως εξηγεί ο κ.Γιάντσης, για να χαρακτηριστεί ένα λιμάνι ως αλιευτικό καταφύγιο, χρειάζεται να πληροί τις ακόλουθες προϋποθέσεις: να υπάρχει ζώνη λιμένος, θαλάσσια και χερσαία, και να υφίσταται φορέας διαχείρισης λιμανιού/ φορέας υλοποίησης ή λιμενικό γραφείο.
Ο χάρτης στη Θεσσαλονίκη
Στην Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης σχεδόν όλα τα λιμενικά έργα διαθέτουν εγκεκριμένη χερσαία και θαλάσσια ζώνη. Τα τέσσερα αλιευτικά καταφύγια του Δήμου Θερμαϊκού λειτουργούν υπό το λιμενικό γραφείο του Δήμου. Υπάρχουν, εκτός του λιμανιού της Θεσσαλονίκης (που είναι καθαρά εμπορικό), τα παρακάτω λιμενικά μορφώματα- κατασκευές:
*Στη Νέα Μηχανιώνα, υπάρχει το αλιευτικό λιμάνι, «σε ανεκτή λειτουργική κατάσταση για αλιευτικά παράκτιας και μέσης αλιείας (μηχανότρατες γρι-γρι), αλλά και για μικρά ή μεγάλα σκάφη αναψυχής, τουριστικά και ερασιτεχνικής αλιείας» σύμφωνα με τον κ.Γιάντση.
*Αλιευτικά καταφύγια λειτουργούν και σε Επανομή, Αγγελοχώρι και Νέους Επιβάτες. Η λειτουργική τους κατάσταση χαρακτηρίζεται ως ανεκτή για τις κατηγορίες σκαφών που ήδη αναφέρθηκαν παραπάνω.
*Στη Νέα Κρήνη της Καλαμαριάς ολοκληρώνεται η πρώτη φάση κατασκευής του αλιευτικού καταφυγίου. Σύμφωνα με παλαιότερη ανακοίνωση του αρμόδιου υπουργείου, η χωρητικότητα του καταφυγίου ανέρχεται σε περίπου 80 σκάφη (25 μεγάλα γρι-γρι μηχανότρατες και 55 παράκτια αλιευτικά).
*Στο Καλοχώρι υπάρχει υποτυπώδης λιμενική προβλήτα για παράκτια αλιευτικά και μικρά σκάφη αναψυχής ή ερασιτεχνικής αλιείας
*Στη Χαλάστρα και τις εκβολές του Λουδία υπάρχουν φυσικά αλιευτικά καταφύγια, «υποτυπωδώς λειτουργικά» για τα σκάφη οστρακοκαλλιέργειας και παράκτιας αλιείας
*Στην Ασπροβάλτα το αλιευτικό καταφύγιο είναι μη λειτουργικό, λόγω ολικής επάμμωσης.
*Στον Σταυρό υφίσταται ημιτελές απροστάτευτο λιμάνι - λιμενικός προβλήτας για μικρά και μεγάλα σκάφη αναψυχής, τουριστικά, εμπορικά και ερασιτεχνικής αλιείας, αλιευτικά παράκτιας και μέσης (γρι-γρι μηχανότρατες), που τα περισσότερα αγκυροβολούν αρόδο (εκτός λιμενοβραχίονα). Δεν υπάρχει ζώνη λιμένος, ούτε φορέας διαχείρισης (λιμενικό γραφείο ή Ταμείο)
*Στην Αρετσού της Καλαμαριάς υπάρχει μαρίνα για τουριστικά σκάφη και σκάφη αναψυχής, όπου μπορούν να ελλιμενίζονται και όλα τα άλλα είδη σκαφών με αντίτιμο μηνιαίο ή ετήσιο.
Στη Χαλκιδική
Στην Περιφερειακή Ενότητα Χαλκιδικής σχεδόν όλα τα λιμενικά έργα διαθέτουν εγκεκριμένη χερσαία και θαλάσσια ζώνη και λειτουργούν με λιμενικά ταμεία (Λιμενικό Ταμείο Μουδανιών) ή λιμενικά γραφεία των Δήμων (όπως εκείνο του δήμου Αριστοτέλη). Υπάρχουν τα παρακάτω λιμενικά μορφώματα- κατασκευές:
*Σε Ολυμπάδα, Πυργαδίκια και Αμμουλιανή υπάρχουν μικρά λιμανάκια σε ανεκτή λειτουργική κατάσταση για μικρά σκάφη αναψυχής, ερασιτεχνικής αλιείας και παράκτια αλιευτικά
*Σε Ιερισσό, Νέα Ρόδα, Συκιά, Σκιώνη και Καλλικράτεια υπάρχουν λιμάνια σε ανεκτή λειτουργική κατάσταση, για μικρά και μεγάλα σκάφη αναψυχής, τουριστικά, ερασιτεχνικής αλιείας και επαγγελματικά αλιευτικά παράκτιας και μέσης αλιείας (γρι-γρι Μηχανότρατες)
*Στο Στρατώνι και τα Νέα Πλάγια, τα αλιευτικά καταφύγια βρίσκονται, κατά τον κ.Γιάντση, σε ανεκτή λειτουργική κατάσταση για επαγγελματικά σκάφη παράκτιας και μέσης αλιείας (γρι-γρι Μηχανότρατες) και συμπληρωματικά για τις βάρκες ερασιτεχνών ψαράδων και μικρά σκάφη αναψυχής
*Στην Ουρανούπολη το λιμάνι είναι ημιτελές, «σε στοιχειώδη λειτουργική κατάσταση» και εξυπηρετεί oχηματαγωγά (φέρι μποτ), μικρά και μεγάλα σκάφη αναψυχής, τουριστικά, ερασιτεχνικής αλιείας, καθώς και επαγγελματικά αλιευτικά παράκτιας και μέσης αλιείας
*Ημιτελές και σε στοιχειώδη λειτουργική κατάσταση είναι και το λιμάνι του Νέου Μαρμαρά, όπου όμως -σύμφωνα με όσα έγιναν γνωστά- μπαίνει σε τροχιά υλοποίησης το έργο του αλιευτικού καταφυγίου. Στις 6 Οκτωβρίου, ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστος Δήμας, αναμένεται να υπογράψει τη σύμβαση με τον ανάδοχο, ώστε να ακολουθήσει η τελετή θεμελίωσης και έναρξης των εργασιών του έργου, συνολικού προϋπολογισμού 17,7 εκατ. ευρώ, με πόρους κυρίως από το ΕΣΠΑ 2021-2027.
*Στο Πόρτο Κουφό υπάρχει φυσικό καταφύγιο ελλιμενισμού με στοιχειώδη λιμενική κατασκευή για μικρά και μεγάλα σκάφη αναψυχής, τουριστικά και ερασιτεχνικής και επαγγελματικής αλιείας.
*Ως ανεκτή χαρακτηρίζεται η λειτουργική κατάσταση του λιμενικού μορφώματος στη Νέα Φώκαια, το οποίο υποδέχεται επαγγελματικά παράκτια αλιευτικά, σκάφη ερασιτεχνικής αλιείας και μικρά αναψυχής.
*Στην Ποτίδαια, τα αλιευτικά καταφύγια είναι δύο: αυτό που βρίσκεται στην πλευρά προς Θερμαϊκό εξυπηρετεί μικρά σκάφη αναψυχής, ερασιτεχνικής και επαγγελματικής αλιείας, ενώ σε εκείνο προς τον Τορωναίο υπάρχει υποδομή μόνο για μικρά σκάφη αναψυχής και ερασιτεχνικής αλιείας.
*Στη Νικήτη το αμιγές τουριστικό καταφύγιο υποδέχεται μικρά και μεγάλα σκάφη αναψυχής, τουριστικά και κάποια ερασιτεχνικής αλιείας.
*Στα Νέα Μουδανιά λειτουργεί το μεγαλύτερο λιμάνι της Χαλκιδικής και το δεύτερο σε εμπορική διακίνηση στην Κεντρική Μακεδονία, έπειτα από εκείνο της Θεσσαλονίκης: είναι εμπορικό λιμάνι και έχει τμήμα τουριστικό και αλιευτικό για σκάφη όλων των ειδών.
Σέρρες και Πιερία
Στην Περιφερειακή Ενότητα Σερρών υπάρχει το λιμάνι της Αμφίπολης, που διαθέτει εγκεκριμένη χερσαία και θαλάσσια ζώνη και λειτουργούσε με τα λιμενικά γραφεία του Δήμου. Το λιμάνι έχει τμήμα τουριστικό και αλιευτικό για σκάφη όλων των ειδών, όμως «εδώ και αρκετά χρόνια έχει κλείσει το στόμιο εισόδου από φερτά θαλάσσια υλικά και δεν λειτουργεί. Τα υπάρχοντα αλιευτικά κλπ σκάφη προσορμίζονται σε φυσικά προστατευόμενα μέρη στα Κερδύλια» εξηγεί ο κ.Γιάντσης.
Στην Περιφερειακή Ενότητα Πιερίας τέλος, όλα τα λιμενικά έργα διαθέτουν εγκεκριμένη χερσαία και θαλάσσια ζώνη και λειτουργούν με λιμενικά ταμεία. Υπάρχουν τα παρακάτω λιμενικά μορφώματα- κατασκευές: το αλιευτικό καταφύγιο της Μεθώνης βρίσκεται σε ανεκτή λειτουργική κατάσταση για τα σκάφη οστρακοκαλλιέργειας τα παράκτια αλιευτικά και μικρά σκάφη αναψυχής ή ερασιτεχνικής αλιείας. Τα λιμάνια βρίσκονται (σε ανεκτή λειτουργική κατάσταση) σε Κίτρος, Παραλίλα Κατερίνης, Πλαταμώνα και Λιτόχωρο. Σκάφη οστρακοκαλλιέργειας υποδέχεται μόνο το Κίτρος, ενώ τόσο το συγκεκριμένο λιμάνι όσο και τα υπόλοιπα φιλοξενούν ακόμη μικρά και μεγάλα σκάφη αναψυχής, τουριστικά, ερασιτεχνικής αλιείας και επαγγελματικά παράκτιας και μέσης.
Στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη
Στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, σύμφωνα με το Περιφερειακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης της περιόδου 2026-2030, τα αλιευτικά καταφύγια είναι 16: Καβάλας, Καλαμίτσας και Κάργιανης Καβάλας (αλιευτικό-τουριστικό), Νέας Ηρακλείτσας (αλιευτικό-τουριστικό) και Ορφανού Καβάλας, Φαναριού Ροδόπης (εξυπηρετεί επαγγελματίες και ερασιτέχνες αλιείς), Αγίου Χαραλάμπου Μαρωνείας (εξυπηρετεί επαγγελματίες και ερασιτέχνες αλιείς και θαλαμηγούς), Ιμερου Ροδόπης (εξυπηρετεί μόνο τις ανάγκες επαγγελματιών και ερασιτεχνών αλιέων του Ιμέρου και της ευρύτερης περιοχής). Μάκρης Έβρου (εξυπηρετεί αλιευτικά σκάφη), Μαϊστρου, Έβρου, Σκάλας Καλλιράχης Θάσου (εξυπηρετεί αλιευτικά σκάφη και σκάφη αναψυχής), Σκάλας Ποταμιάς Θάσου (εξυπηρετεί αλιευτικά σκάφη και σκάφη αναψυχής). Σκάλας Παναγιάς Θάσου (εξυπηρετεί αλιευτικά σκάφη και σκάφη αναψυχής), Σκάλας Σωτήρος Θάσου (εξυπηρετεί αλιευτικά σκάφη και σκάφη αναψυχής), Σκάλας Ραχωνίου Θάσου (εξυπηρετεί αλιευτικά σκάφη και σκάφη αναψυχής) και Πευκαρίου (Ποτού) Θάσου._
ΑΠΕ-ΜΠΕ