Ένα μικρό οινοποιείο, στα υψίπεδα της Τήνου, έχει καταφέρει μέσα σε λίγα χρόνια να εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα ονόματα του ελληνικού αμπελώνα, προσελκύοντας το ενδιαφέρον της διεθνούς κοινότητας κρασιού.
Η γαλλική Figaro, σε εκτενές αφιέρωμά της, παρουσιάζει το T-Oinos, το κτήμα που επένδυσε στις ιδιαίτερες γεωλογικές και κλιματολογικές συνθήκες των Κυκλάδων, αναδεικνύοντας τις δυνατότητες του ελληνικού κρασιού. Με μια νέα οινοποιητική μονάδα, η οποία αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία στις αρχές του 2028, το κτήμα φιλοδοξεί να ανεβάσει ακόμη περισσότερο τον πήχη της ποιότητας.
Από το λιμάνι της Τήνου χρειάζονται περίπου 20 λεπτά για να φτάσει κανείς εκεί. Ο δρόμος ανηφορίζει πάνω από το γαλάζιο του Αιγαίου, περνά μέσα από χωριά με ασβεστωμένα σπίτια, περιστερώνες και άνυδρες πλαγιές, όπου συναντά κανείς κοπάδια κατσικιών και μοναχικά γαϊδουράκια.
Ξαφνικά, το τοπίο αλλάζει. Οι αναβαθμίδες που χαρακτηρίζουν το νησί δίνουν τη θέση τους σε μια σχεδόν σεληνιακή έκταση, γεμάτη από αμέτρητους ογκόλιθους γρανίτη, οι οποίοι μοιάζουν σαν να έχουν σκορπιστεί τυχαία στη γη.
Σύμφωνα με τον τοπικό μύθο, η περιοχή συνδέεται με τις οργισμένες συγκρούσεις των αρχαίων Ελλήνων θεών, που άφησαν πίσω τους τα σημάδια των μαχών τους. Μια πιο ορθολογική εξήγηση αποδίδει, βέβαια, αυτό το εντυπωσιακό σκηνικό στη διάβρωση εκατομμυρίων ετών.
Εκεί ακριβώς ο Έλληνας επιχειρηματίας Αλέξανδρος Αβατάγγελος διέκρινε την προοπτική του χώρου. «Είναι ένας τόπος με μια εκπληκτική ενέργεια, που με άγγιξε μέχρι τα βάθη της ψυχής μου από την πρώτη ματιά. Και αμέσως γεννήθηκε η ιδέα να ''εμφιαλώσουμε'' αυτό το τοπίο» αναφέρει χαρακτηριστικά στη Figaro, περιγράφοντας την πρώτη του επαφή με την περιοχή.
Έτσι γεννήθηκε το 2002 το T-Oinos, το οποίο, περισσότερες από δύο δεκαετίες αργότερα, έχει καθιερωθεί ως ένα από τα σημαντικότερα οινοποιεία της Ελλάδας.
Επένδυση άνω των 6 εκατομμυρίων ευρώ για τη νέα εποχή του κτήματος
Η διεθνής αναγνώριση του T-Oinos χτίστηκε αρχικά σε ένα μικρό και διακριτικό κτίριο, όπου η οινοποίηση και η παλαίωση των κρασιών πραγματοποιούνται ακόμη υπό ιδιαίτερα περιορισμένες συνθήκες. Ο Αλέξανδρος Αβατάγγελος αποφάσισε, ωστόσο, ότι ήρθε η στιγμή για το επόμενο μεγάλο βήμα.
Έχει ήδη δρομολογήσει επένδυση άνω των 6 εκατ. ευρώ για την κατασκευή ενός νέου οινοποιείου, το οποίο αναμένεται να είναι έτοιμο στις αρχές του 2028. Η νέα εγκατάσταση θα επιτρέπει την πλήρη αξιοποίηση της βαρύτητας σε όλα τα στάδια της οινοποίησης, με ειδικά διαμορφωμένους χώρους για κάθε διαδικασία, από την επεξεργασία των σταφυλιών μέχρι την παλαίωση. Παράλληλα, θα προσφέρει περισσότερες δυνατότητες υποδοχής επισκεπτών.
«Είναι ένα σημαντικό βήμα για την εικόνα του κτήματος. Αλλά, κυρίως, αποτελεί μια δυνατότητα να προχωρήσουμε ακόμη περισσότερο στην καλλιέργεια της προσοχής στη λεπτομέρεια» σημειώνει ο διάσημος σύμβουλος οινολόγος Στεφάν Ντερενονκούρ, ο οποίος συμμετέχει στο εγχείρημα από το 2016.
Ο Γάλλος ειδικός, με σημαντική παρουσία στον χώρο του Μπορντό, είχε ήδη εμπειρία από αμπελώνες της Σαντορίνης, με ηφαιστειακά εδάφη και την ιδιαίτερη ποικιλία του Ασύρτικου. Η συνεργασία του με το T-Oinos, όμως, του έδωσε την ευκαιρία να ανακαλύψει τις δυνατότητες ενός εντελώς διαφορετικού εδάφους.
«Είχα ήδη συμβουλεύσει κτήματα στη Σαντορίνη, σε ηφαιστειακά εδάφη, με αυτή την υπέροχη ποικιλία που είναι το Ασύρτικο. Αλλά η εργασία εδώ, με τον γρανίτη, με ενέπνευσε πολύ», αναφέρει.
Από τις πρώτες κιόλας δοκιμές αντιλήφθηκε τις δυνατότητες της περιοχής, επιδιώκοντας να δημιουργήσει κρασιά χωρίς περιττές παρεμβάσεις. «Έπρεπε να απλοποιήσουμε όσα γίνονταν, ώστε να έχουμε ένα καθαρό και κρυστάλλινο αποτέλεσμα», εξηγεί.
Σήμερα, η ομάδα του κτήματος αριθμεί 20 άτομα, αριθμός ιδιαίτερα μεγάλος για έναν αμπελώνα μόλις 15 εκταρίων. Το 2018 εντάχθηκε στην ομάδα και ο Έλληνας οινοποιός Θάνος Γεωργιλάς, ο οποίος έχει εργαστεί στο Château Latour, στο Πογιάκ της Γαλλίας, αλλά και στο Opus One, στη Νάπα της Καλιφόρνιας, έχοντας πλέον την καθημερινή ευθύνη του κτήματος.
Οι αντίξοες συνθήκες που δίνουν χαρακτήρα στα κρασιά
Η καλλιέργεια αμπελιού μόνο εύκολη υπόθεση δεν είναι. Το καλοκαίρι η ζέστη στεγνώνει τη γη, το νερό είναι περιορισμένο και οι άνεμοι δημιουργούν ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον.
Το μελτέμι σαρώνει το οροπέδιο, το οποίο βρίσκεται σε υψόμετρο 460 μέτρων και δεν διαθέτει φυσικά εμπόδια που να προστατεύουν τα αμπέλια. Από την άλλη πλευρά, οι νότιοι άνεμοι μεταφέρουν αλάτι από τη θάλασσα, το οποίο επικάθεται στα φύλλα και μπορεί να τα κάψει.
«Βάζουμε το αμπέλι σε ανταγωνισμό, ώστε να μειώσουμε φυσικά τις αποδόσεις του και να έχουμε ένα ακόμη πιο συμπυκνωμένο αποτέλεσμα. Αυτό επιτρέπει να δώσουμε πολλή ενέργεια και αυθεντικότητα στους χυμούς μας», εξηγεί ο Θάνος Γεωργιλάς.
Ασύρτικο και Μαυροτράγανο στην κορυφή της παραγωγής
Οι δύσκολες συνθήκες της Τήνου αποτελούν, σύμφωνα με το αφιέρωμα, ένα από τα βασικά στοιχεία που προσδίδουν στα κρασιά του κτήματος την ιδιαίτερη καθαρότητα και τον χαρακτήρα τους. Το T-Oinos παράγει κρασιά και στα τρία χρώματα, ωστόσο τη μεγαλύτερη αναγνώριση έχει κερδίσει χάρη στα λευκά του, με βάση το Ασύρτικο.
Η ετικέτα Clos Stegasta ξεχωρίζει για την ένταση και τη φρεσκάδα της. Η σοδειά του 2025 χαρακτηρίζεται από αρώματα λεμονιού, ιωδίου, εσπεριδοειδών και φρέσκων βοτάνων, ενώ στο στόμα εμφανίζεται ζωηρή και δυναμική, αποτυπώνοντας την ενέργεια του τοπίου από το οποίο προέρχεται. Το κρασί έχει, σύμφωνα με τη Figaro, σημαντικές δυνατότητες παλαίωσης.
Όταν οι συνθήκες της χρονιάς το επιτρέπουν, το κτήμα παράγει και την ετικέτα Rare, σε μόλις περίπου 1.000 φιάλες. Τα σταφύλια προέρχονται από ένα συγκεκριμένο αμπελοτεμάχιο με παρουσία αργίλου, στοιχείο που προσφέρει μεγαλύτερο πλούτο και υφή, διατηρώντας παράλληλα την ιδιαίτερη αλμυρότητα των κρασιών.
Στα ερυθρά κρασιά πρωταγωνιστεί το Μαυροτράγανο, μια κυκλαδίτικη ποικιλία με έντονο, άγριο χαρακτήρα. Στο T-Oinos αποκτά μια πιο εκλεπτυσμένη έκφραση, χωρίς να χάνει την ιδιοσυγκρασία του. Τα αρώματα μαύρων φρούτων συνδυάζονται με γλυκόριζα, ρίγανη και ανατολίτικα μπαχαρικά, ενώ διακρίνονται και νότες γραφίτη.
Στόχος οι 30.000 φιάλες και η ανάδειξη ολόκληρης της Τήνου
Η παραγωγή του κτήματος ανέρχεται σήμερα σε περίπου 20.000 φιάλες ετησίως, με τιμές που ξεκινούν από τα 40 ευρώ και φτάνουν έως τα 300 ευρώ για τις ετικέτες Rare. Στη γκάμα περιλαμβάνονται επίσης δύο ροζέ κρασιά γαστρονομικού χαρακτήρα.
Ο Αλέξανδρος Αβατάγγελος θέτει πλέον ως στόχο την αύξηση της παραγωγής στις 30.000 φιάλες, ενώ σχεδιάζει να επεκτείνει περαιτέρω τις αμπελουργικές εκτάσεις του κτήματος.
«Η ιδέα θα ήταν να μπορέσουμε να φτάσουμε τις 30.000 στο μέλλον. Θα συνεχίσουμε να επεκτείνουμε την έκτασή μας, ώστε να κάνουμε γνωστό αυτόν τον τόσο όμορφο αμπελώνα», αναφέρει.
Η επιτυχία του T-Oinos, πάντως, φαίνεται πως έχει ανοίξει τον δρόμο και για άλλους παραγωγούς στο νησί. Σήμερα, εκτός από το συγκεκριμένο κτήμα, η Τήνος φιλοξενεί ακόμη πέντε οινοποιεία.
Όπως επισημαίνει ο Παναγής Παγουλάτος, από το οινοποιείο Δροσιά της Τήνου, το T-Oinos ανέδειξε τις δυνατότητες του νησιού και την ιδιαιτερότητα των γρανιτικών εδαφών του, ενθαρρύνοντας και άλλους οινοπαραγωγούς να ακολουθήσουν το παράδειγμά του.
Έτσι, ένα μικρό οινοποιείο στις Κυκλάδες εξελίσσεται σε σημείο αναφοράς για το ελληνικό κρασί.