Δύο ολότελα διαφορετικές κατοικίες στο Μαρούσι και στην Τήνο, σχεδιασμένες από το αρχιτεκτονικό γραφείο Creative Architects, μας δείχνουν πώς η αρχιτεκτονική μελετά το περιβάλλον, τον τόπο και τις συνθήκες που επικρατούν σε αυτόν, και προσαρμόζεται για να δημιουργήσει την ιδανική κατοικία.
Η αρχιτεκτονική που υπηρετούν οι Creative Architects θέλει να μετατρέπει τις δυσκολίες του τόπου σε ατού. Πίσω από τις δύο αυτές κατοικίες που παρουσιάζουμε, τις οποίες έχουν σχεδιάσει οι εν λόγω αρχιτέκτονες, στον πυκνοκατοικημένο ιστό μιας γειτονιάς στο Μαρούσι και στη μοναχικότητα μιας άγονης πλαγιάς με πεζούλες που τη θερίζει ο άνεμος, υπάρχει μια κοινή φιλοσοφία: η απόλυτη προσαρμογή στις ιδιαιτερότητες του τόπου.
Δύο κατοικίες, δύο τρόποι να διαβάζεις το περιβάλλον
Στο Patio House στο Μαρούσι και στο Les Deux Muriers στην Τήνο, οι δημιουργοί ακολουθούν μια σχεδιαστική στάση που μοιάζει να ξεκινά πριν ακόμη εμφανιστεί η μορφή, από την προσεκτική ανάγνωση όσων ήδη υπάρχουν και ζητούν να γίνουν αρχιτεκτονική. Στη μία περίπτωση, ο σχεδιασμός συναντά τον πυκνό αστικό ιστό, τις γειτονικές ιδιοκτησίες, το περιορισμένο οικόπεδο και την ανάγκη μιας οικογένειας να ζήσει με φως, άνεση και ιδιωτικότητα μέσα στην Αθήνα. Στην άλλη, συναντά δύο άγριες μουριές, τον άνεμο, την πέτρα, την κλίση του εδάφους, τη μακρινή θέα προς τη Δήλο και την αρχέγονη ένταση ενός κυκλαδικού τοπίου που επιβάλλει ακρίβεια, μέτρο και ησυχία.
«Σχεδόν πάντα ξεκινάμε από αυτό που μοιάζει να δυσκολεύει το έργο», λέει η Αλεξάνδρα Δαλιάνη, συνιδρύτρια του γραφείου Creative Architects. «Στο Μαρούσι ήταν το μικρό οικόπεδο και η γειτνίαση. Στην Τήνο ήταν ο άνεμος, η τοπογραφία, η δύναμη του τοπίου. Αντί να αντιμετωπίσουμε αυτά τα στοιχεία ως εμπόδια, τα αφήσαμε να γίνουν μέρος της συνθετικής σκέψης», συμπληρώνει η ίδια.
Οι δύο κατοικίες ανήκουν σε διαφορετικές γεωγραφίες κατοίκησης. Το Patio House βρίσκεται μέσα στην πόλη, εκεί όπου το σπίτι χρειάζεται να οργανώσει μια λεπτή σχέση με τα όρια, τις αποστάσεις, τα βλέμματα και τις καθημερινές κινήσεις που το περιβάλλουν. Το Les Deux Muriers βρίσκεται στο νησί, εκεί όπου η αρχιτεκτονική μετρά τη θέση της απέναντι σε στοιχεία μεγαλύτερα από την ίδια, το φως, τον ορίζοντα, τον αέρα, τη σιωπή της πέτρας. Μέσα από αυτή τη διαφορά αναγνωρίζεται μια κοινή μέθοδος: Ο σχεδιασμός αρχίζει από τη συνθήκη που γεννά την κατοικία και εξελίσσεται ως πράξη ακριβείας, παρατήρησης και φροντίδας.
Η κατοικία στο Μαρούσι φέρνει τον ουρανό και το φως μέσα στο σπίτι από ένα αίθριο
Στο Μαρούσι, το σπίτι οργανώνει έναν εσωτερικό κόσμο χωρίς να αποσύρεται από την πόλη. Οι δομικοί τοίχοι από εμφανές σκυρόδεμα χαράσσουν ένα σαφές περίβλημα, μέσα στο οποίο η οικογενειακή ζωή βρίσκει φως, ύψος, αέρα και συνέχεια. Το αίθριο λειτουργεί ως χωρικός μηχανισμός που επιτρέπει στην κατοικία να αναπνέει κατακόρυφα, φέρνοντας ουρανό και φυσικό φωτισμό στο κέντρο της σύνθεσης. Σε ένα οικόπεδο περιορισμένων διαστάσεων, το κενό αποκτά αξία σχεδόν υλική. Γίνεται το στοιχείο που οργανώνει την καθημερινότητα, διευρύνει την εμπειρία του σπιτιού και μετατρέπει την πυκνότητα της πόλης σε αφορμή για εσωτερική γενναιοδωρία.
«Μας ενδιέφερε να δώσουμε σε μια οικογένεια την αίσθηση ότι ζει σε ένα σπίτι γενναιόδωρο, ακόμη κι αν το οικόπεδο είχε πολύ συγκεκριμένα όρια», λέει η Αλεξάνδρα Δαλιάνη. «Το αίθριο δεν προέκυψε ως αισθητική χειρονομία. Ήταν ο τρόπος να μπει ουρανός, φως και κίνηση στην καρδιά της κατοικίας» εξηγεί.
Η κατοικία στην Τήνο ανοίγεται στο τοπίο, αλλά κρύβεται έξυπνα από τον άνεμο
Στην Τήνο, η αρχιτεκτονική αναπτύσσεται μέσα από μια άλλη μορφή ακρόασης. Το Les Deux Muriers οργανώνεται απέναντι σε μια γεωγραφία που έχει ήδη χαρακτήρα, μνήμη και ένταση. Οι δύο μουριές, από τις οποίες παίρνει το όνομά της η κατοικία, λειτουργούν ως σημείο καταγωγής της σύνθεσης.
Η πέτρα, οι άνεμοι, η θέα, οι υπαίθριες μεταβάσεις και η προστασία της αυλής συγκροτούν ένα σπίτι που σχεδιάζεται μέσα από τον ρυθμό του τόπου. Η κατοικία επιδιώκει να βρει το σωστό μέτρο ανάμεσα στην έκθεση και στην προστασία, ανάμεσα στη θέα και στη σκιά, ανάμεσα στην ανοιχτότητα του νησιωτικού τοπίου και στην ανάγκη του σώματος για καταφύγιο.
«Στην Τήνο ξεκινήσαμε από τις δύο μουριές», λέει η Αλεξάνδρα Δαλιάνη. «Από το πού φυσάει, από το πού μπορεί να σταθεί κάποιος με άνεση, από το πώς ένα σπίτι μπορεί να έχει θέα και συγχρόνως να παραμένει γειωμένο στον τόπο του».
Ίδιοι αρχιτέκτονες, διαφορετική οπτική στο τοπίο -«Κάθε έργο μάς ζητάει να ακούσουμε κάτι διαφορετικό»
Έτσι, το Patio House στο Μαρούσι διαμορφώνει μια μορφή αστικής εσωστρέφειας με ανοιχτό πυρήνα, ενώ το Les Deux Muriers συγκροτεί μια εξωστρεφή κατοίκηση με προσεκτικά προστατευμένα κατώφλια. Στο πρώτο, η αρχιτεκτονική δημιουργεί έναν μικρόκοσμο μέσα στην Αθήνα, ένα σπίτι που φωτίζεται από το εσωτερικό του. Στο δεύτερο, δημιουργεί μια ακολουθία στάσεων μέσα στο τοπίο, όπου η αυλή, οι μουριές, η πέτρα, ο άνεμος και η θέα συμμετέχουν στην εμπειρία της κατοίκησης. Στο Μαρούσι, το κέντρο είναι το patio, ένας κάθετος πυρήνας φωτός και ζωής. Στην Τήνο, το κέντρο μετατοπίζεται διακριτικά από το δέντρο στην αυλή, από την αυλή στο άνοιγμα, από το άνοιγμα στον ορίζοντα.
Η αντιπαραβολή των δύο έργων αποκαλύπτει δύο διαφορετικές εκδοχές οικιακής πολυτέλειας. Στο Μαρούσι, πολυτέλεια είναι η δυνατότητα να κατοικείς με ουρανό μέσα σε ένα μικρό αστικό οικόπεδο, να έχεις φυσικό φως, νερό, ύψος και ελεύθερες χωρικές ανάσες εκεί όπου η πόλη συχνά λειτουργεί με συσσώρευση. Στην Τήνο, πολυτέλεια είναι η συγκράτηση, η ακριβής τοποθέτηση, η ικανότητα του σπιτιού να ακολουθεί τον ρυθμό της πέτρας, της σκιάς, του ανέμου και της διαδρομής, επιτρέποντας στο τοπίο να παραμένει ουσιαστικό μέρος της εμπειρίας.
«Για εμάς η πολυτέλεια βρίσκεται στο πώς αισθάνεται κανείς μέσα στον χώρο», σημειώνει η Αλεξάνδρα Δαλιάνη. «Στο αν ο χώρος τον προστατεύει, τον ησυχάζει, του δίνει φως, αέρα και χρόνο. Ένα σπίτι χρειάζεται να χωράει την καθημερινότητα, τις μικρές κινήσεις, τις συνήθειες, τις στιγμές που δεν φαίνονται απαραίτητα στη φωτογράφιση» προσθέτει.
Και στις δύο περιπτώσεις, η κατοίκηση σχεδιάζεται ως σχέση: με το όριο, με το φως, με το σώμα, με τη μνήμη του τόπου, με τις επιθυμίες των ανθρώπων που θα ζήσουν μέσα στον χώρο. Το αστικό σπίτι στο Μαρούσι και η εξοχική κατοικία στην Τήνο απαντούν σε διαφορετικές συνθήκες, διατηρώντας κοινό πυρήνα την πεποίθηση ότι η αρχιτεκτονική αποκτά βάθος όταν επιτρέπει στη ζωή να βρει τον δικό της ακριβή χώρο.
«Κάθε έργο μάς ζητάει να ακούσουμε κάτι διαφορετικό», λέει η Αλεξάνδρα Δαλιάνη. «Στο Patio House ακούσαμε την ανάγκη για ιδιωτικότητα και φως μέσα στην πόλη. Στο Les Deux Muriers ακούσαμε το τοπίο, τον άνεμο, τις μουριές. Η αρχιτεκτονική αρχίζει από τη στιγμή που καταλαβαίνεις τι έχει πραγματική σημασία για τον συγκεκριμένο τόπο και για τους ανθρώπους που θα τον κατοικήσουν» αναφέρει.
Στο Patio House, ο χώρος κερδίζεται μέσα από την πυκνότητα. Στο Les Deux Muriers, μέσα από το τοπίο. Το πρώτο γίνεται καταφύγιο μέσα στην Αθήνα, το δεύτερο γίνεται μέτρο μέσα στην απεραντοσύνη της Τήνου. Δύο κατοικίες, δύο διαφορετικές συνθήκες, μία κοινή αρχιτεκτονική στάση: Να σχεδιάζεις μέσα από τα δεδομένα του τόπου, με την ακρίβεια που χρειάζεται η καθημερινή ζωή και με την ευαισθησία που απαιτεί κάθε πραγματικό περιβάλλον.
Info: creative-architects.com
- ΟΛΕΣ ΟΙ ΕΙΔΗΣΕΙΣ
- Από μαγαζί, design micro-κατοικία -Η εντυπωσιακή μεταμόρφωση ενός ισόγειου χώρου στη Θεσσαλονίκη σε σπίτι
- Το διώροφο διαμέρισμα του αρχιτέκτονα Τσέργα και της interior designer Μαργαρίτογλου στου Παπάγου -Απλά υπέρκομψο
- Η αίγλη της παλιάς Αθήνας σε ένα ανακαινισμένο ρετιρέ του 1960 με θέα Ακρόπολη -Η επιτομή της κομψότητας