Οι δύσκολες στιγμές είναι εκείνες κατά τις οποίες μια φιλία δοκιμάζεται περισσότερο.
Όπως εξηγεί η ψυχολόγος και καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ, Marisa G. Franco, ο τρόπος με τον οποίο στεκόμαστε δίπλα σε έναν φίλο όταν περνά μια κρίση μπορεί να επηρεάσει ακόμη και το μέλλον της σχέσης.
Το να δείχνουμε έμπρακτα ότι είμαστε παρόντες, ωστόσο, δεν είναι πάντα εύκολο. Υπάρχουν φράσεις που λέγονται με καλή πρόθεση, αλλά μπορεί να κάνουν τον άνθρωπο που υποφέρει να νιώσει ακόμη χειρότερα.
«Μην κλαις»
Το κλάμα δεν είναι κάτι που πρέπει να καταπιέζεται. Η αντίληψη ότι τα συναισθήματα που δεν εκφράζουμε απλώς εξαφανίζονται είναι λανθασμένη. Αντίθετα, η έκφρασή τους μπορεί να βοηθήσει έναν άνθρωπο να διαχειριστεί μια δύσκολη κατάσταση.
Σε μελέτη για ανθρώπους που είχαν χάσει τον ή τη σύζυγό τους, όσοι μιλούσαν λιγότερο για την απώλειά τους εμφάνιζαν χειρότερη κατάσταση υγείας τον επόμενο χρόνο.
Σε άλλη έρευνα, ένας άνθρωπος που πενθούσε περιέγραψε ως ιδιαίτερα βοηθητική τη στάση μιας νοσοκόμας: «Η μόνη νοσοκόμα που με αγκάλιασε και με άφησε να κλάψω. Δεν είπε “έλα τώρα, δεν πρέπει να κλαις”. Απλώς, με άφησε να κλάψω».
Αντί λοιπόν να ζητήσετε από τον φίλο σας να σταματήσει, μπορείτε να πείτε: «Είμαι περήφανος/η που το αφήνεις να βγει».
«Πρέπει να είσαι δυνατός»
Η απαίτηση να δείξει κάποιος δύναμη μπορεί να ακυρώσει τα πραγματικά του συναισθήματα. Η πιο υποστηρικτική στάση είναι η αποδοχή και η επιβεβαίωση όσων αισθάνεται, χωρίς να του υπαγορεύουμε πώς «πρέπει» να αντιδρά.
Οι φράσεις «όπως κι αν νιώθεις, είναι εντάξει» ή «είναι φυσικό να νιώθεις έτσι» μπορούν να του δείξουν ότι δεν χρειάζεται να κρύψει την ευάλωτη πλευρά του.
«Πες μου αν χρειαστείς κάτι»
Ίσως είναι μία από τις πιο συνηθισμένες φράσεις που λέμε σε έναν άνθρωπο που δυσκολεύεται. Σύμφωνα με τη Franco, όμως, πιθανότατα δεν θα ζητήσει βοήθεια.
Ο άνθρωπος που περνά μια δύσκολη περίοδο καλείται έτσι να αναγνωρίσει μόνος του τι χρειάζεται και στη συνέχεια να εκτεθεί ζητώντας το. Πολύ πιο χρήσιμο είναι να προσφέρουμε συγκεκριμένη βοήθεια: «Να σου φέρω τα ψώνια; Να σου πλύνω τα ρούχα; Να κρατήσω τα παιδιά;»
Μάλιστα, έρευνα για το πένθος έδειξε ότι, ιδιαίτερα στα πρώτα στάδια, οι άνθρωποι εκτιμούσαν περισσότερο την πρακτική βοήθεια στις καθημερινές υποχρεώσεις.
«Ξεπέρασέ το»
Δεν υπάρχει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για το πότε κάποιος «πρέπει» να ξεπεράσει μια απώλεια ή ένα τραυματικό γεγονός.
Έρευνα δείχνει ότι έπειτα από ένα στρεσογόνο γεγονός, το 11% των ανθρώπων μπορεί να παραμένει σε χρόνια κατάσταση στρες, ενώ ένα 9%-12% μπορεί αρχικά να φαίνεται καλά και στη συνέχεια να παρουσιάσει επιδείνωση.
Όπως δεν μπορούμε να πούμε σε ένα... σπασμένο πόδι να επουλωθεί γρηγορότερα, δεν μπορούμε να απαιτήσουμε από τη θλίψη ή την κατάθλιψη να εξαφανιστούν.
Η Franco προτείνει μια διαφορετική φράση: «Είναι εντάξει να νιώθεις άσχημα για όσο χρειάζεσαι και εγώ θα είμαι εδώ».
Μην εξαφανίζεστε
Το χειρότερο δεν είναι πάντα η λάθος κουβέντα. Μπορεί να είναι η σιωπή. Άνθρωποι που περνούν δύσκολες περιόδους συχνά αναφέρουν ότι φίλοι αρχίζουν να αποφεύγουν τις κλήσεις τους ή ακόμη και να τους αποφεύγουν όταν τους συναντούν.
Αυτό μπορεί να ενισχύσει την απομόνωση και να κάνει το άτομο να φοβάται ακόμη περισσότερο ότι θα εγκαταλειφθεί αν εκφράσει τα συναισθήματά του.
Αντίθετα, ακόμη και ένα απλό μήνυμα μπορεί να έχει μεγάλη σημασία.
«Σε σκεφτόμουν και αναρωτιόμουν πώς είσαι σήμερα», είναι μια απλή φράση που δείχνει ότι ο άνθρωπος δεν χρειάζεται να κουβαλήσει μόνος του το βάρος του. Η κοινωνική υποστήριξη, άλλωστε, συνδέεται στενά με την ανθεκτικότητα απέναντι στις δύσκολες καταστάσεις.