Ο Στέφανος Ληναίος που έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 98 ετών υπήρξε εμβληματική μορφή του θεάτρου και του κινηματογράφου για περισσότερες από έξι δεκαετίες.
Κατάφερε μέσα από τις ερμηνείες του να κερδίσει κοινό και κριτικούς και να αναδειχθεί σε μια από τις μεγάλες προσωπικότητες στον χώρο της υποκριτικής, ενώ ξεχώριζε πάντα για το ήθος και τον χαρακτήρα του.
Από το 2015, χρονιά που αποσύρθηκε από την ενεργό δράση, ο Στέφανος Ληναίος ανέλαβε άτυπος «συντηρητής» του θεάτρου Άλφα, το οποίο παραχώρησε στη νεότερη γενιά, για την οποία πάντα είχε έναν καλό λόγο και την εγκάρδια εμπιστοσύνη του. Τα τελευταία χρόνια ήταν λιγοστές οι δημόσιες εμφανίσεις του και είχε αρκεστεί στα γραπτά του και τις μνήμες, για εποχές δύσκολες αλλά και ωραίες, όταν ο λαός τραγουδούσε ακόμη ποιητάδες.
Στέφανος Ληναίος: Από τη Μεσσήνη στην Αθήνα και το θέατρο
Ο Στέφανος Ληναίος (πραγματικό όνομα Διονύσης Μυτιληναίος), γεννήθηκε στις 6 Αυγούστου του 1928 στη Μεσσήνη Μεσσηνίας και το 1947 ανέβηκε στην Αθήνα, για να φοιτήσει στην Πάντειο, την οποία θα εγκαταλείψει για να βρεθεί, αμέσως μετά, στη Σχολή Θεάτρου Αθηνών. Η πρώτη του κίνηση, στην Αθήνα, ήταν να γραφτεί στον Μορφωτικό Σύλλογο «Αθήναιον», που είχε ιδρύσει ο εκδοτικός οίκος Ίκαρος και όπου δίδασκαν σημαντικοί καθηγητές και άνθρωποι του πνεύματος, διωγμένοι από τα πανεπιστήμια, όπως οι Παπανούτσος, Κακριδής, Δημαράς, Πολίτης κα. Θα αποφοιτήσει το 1951 από τη θεατρική σχολή και θα αρχίσει να εμφανίζεται σε αθηναϊκούς θιάσους.
Τα πρώτα του βήματα στο σινεμά
Το 1954 θα πάρει τον πρώτο σημαντικό ρόλο, παίζοντας στο έργο «Μάκβεθ», με τον θίασο του Δημήτρη Μυράτ και τον επόμενο χρόνο θα παίξει στον «Οθέλλο» και πάλι με τον σημαντικό δάσκαλο του θεάτρου. Χωρίς να αφήσει ποτέ το θεατρικό σανίδι, το 1955 θα κάνει και την πρώτη του εμφάνιση στην ηθογραφία «Το Οργανάκι του Αττίκ», σε σκηνοθεσία Φρίξου Ηλιάδη, δίπλα στην Σμαρούλα Γιούλη, τον Αλέκο Αλεξανδράκη και τον Στέλιο Βόκοβιτς. Δυο χρόνια μετά θα ξαναπαίξει στον «Μπάρμπα Γιάννη τον Κανατά» και πάλι σε σκηνοθεσία του Ηλιάδη.
Δίπλα στη Βασιλειάδου, τον Αυλωνίτη και την Αλίκη
Θα γίνει ευρύτερα γνωστός, αν και στο θέατρο ήδη έχει αρχίσει να κερδίζει την εκτίμηση ενός απαιτητικού κοινού, συμπρωταγωνιστώντας στην κλασική κωμωδία «Ο Θησαυρός του Μακαρίτη», με πρωταγωνιστικό ντουέτο τους ανεπανάληπτους Βασιλειάδου - Αυλωνίτη και κρατώντας τον ρόλο ενός λαϊκού νέου που αγαπά την τραγουδίστρια Άντζελα Ζήλια. Την ίδια χρονιά, το 1959, θα ευτυχίσει να παίξει και έναν χαρακτηριστικό ρόλο, αυτή τη φορά του «τσόγλαν μπόι» - θα είναι απόλυτα πειστικός - μιας καλής οικογένειας, στην κομεντί «Το Κλωτσοσκούφι», με την Αλίκη Βουγιουκλάκη και τον Αλέκο Αλεξανδράκη.
Δείτε το βίντεο της Φίνος Φιλμ για τον Στέφανο Ληναίο
Η αυτοεξορία μετά τη Χούντα των συνταγματαρχών
Λίγο πριν από το πραξικόπημα του 1967 και τη Χούντα, όπου θα αποφασίσει να φύγει από την Ελλάδα μην αντέχοντας τους συνταγματάρχες, οι οποίοι θα τον καθαιρέσουν από γενικό γραμματέα του ΣΕΗ, λόγω πολιτικών φρονημάτων, θα προλάβει να πρωταγωνιστήσει στην καλοβαλμένη κομεντί «Μιας Πεντάρας Νιάτα» με τη σύζυγό του Έλλη Φωτίου, μια μεγάλη επιτυχία, που στηρίχθηκε στους σπιρτόζικους διαλόγους των Πρετεντέρη - Γιαλαμά και τις ερμηνείες των ηθοποιών.
Αυτοεξόριστος στο Λονδίνο, ο Ληναίος θα σπουδάσει στην περίφημη δραματική σχολή RADA, εμπλουτίζοντας τις υποκριτικές γνώσεις του, ενώ το 1969 θα πρωταγωνιστήσει, στην ξεκαρδιστική κωμωδία «Η Κόμισσα της Φάμπρικας», σε σενάριο Ασημάκη Γιαλαμά, ως συντηρητικός αστυφύλακας αλλά με καλή καρδιά και επαναστάτρια μητέρα, την υπέροχη Μαρίκα Κρεβατά, ξαδέλφους τον κομμουνιστή Νίκο Τσούκα και τον κλεφτάκο Νίκο Ρίζο κι ενώ ερωτεύεται την κόρη ενός στρατηγού, που νομίζει κλέφτρα, την Άννα Φόνσου, με την οποία αναπτύσσει μία εξαιρετική χημεία. Αυτή ήταν, δυστυχώς και η τελευταία ταινία του Ληναίου, της εποχής του παλιού εμπορικού σινεμά, καθώς στη συνέχεια, πέρα από ορισμένες σποραδικές εμφανίσεις του στον κινηματογράφο και την τηλεόραση, θα αφοσιωθεί στη μεγάλη του αγάπη, το θέατρο.
Οι δεκάδες επιτυχίες στο θέατρο Άλφα
Θα ιδρύσει, μαζί με την Έλλη Φωτίου, τον θίασο «Σύγχρονο Ελληνικό Θέατρο», που θα στεγάσει στο θέατρο Άλφα και ειδικά μετά την πτώση της χούντας, θα δώσει όλες του τις δυνάμεις για το καλό θέατρο και τον πολιτισμό. Ενδεικτικά μόνο, μερικές από τις 40 επιτυχίες που ανέβασε στο θέατρο Άλφα, είναι τα έργα «Δεν Πληρώνω - Δεν Πληρώνω» - ένα έργο, του Ντάριο Φο, που γέμισε για χρόνια το ιστορικό θέατρο στην Πατησίων, «Καληνύχτα Μαργαρίτα», «Οι Ρόζεμπεργκ δεν πρέπει να πεθάνουν» και «Ένας εχθρός του λαού».
Το συγγραφικό του έργο
Πέρα από την υποκριτική, ασχολήθηκε ενεργά και με τη συγγραφή. Έγραψε πέντε βιβλία:
«Μερικοί θάνατοι» (1957)
«Το αυριανό θέατρο» (1981)
«Αγώνες και αγωνίες» (1995)
«Η αλυσίδα» (2003)
«Το Άγιο Χαϊδάρι» (2007)
Για περίπου είκοσι χρόνια, από το 1982 έως το 2002, αρθρογραφούσε σχεδόν σε εβδομαδιαία βάση στην εφημερίδα «Έθνος», ενώ κείμενά του είχαν φιλοξενηθεί και σε σημαντικές εφημερίδες όπως η «Ελευθεροτυπία», η «Καθημερινή» και «Τα Νέα»