Ογδόντα χρόνια ζωής συμπλήρωσε στις 6 Νοεμβρίου η Σάλι Φιλντ, μία από τις σημαντικότερες ηθοποιούς του αμερικανικού κινηματογράφου, η οποία εδώ και έξι δεκαετίες παραμένει ενεργή στο καλλιτεχνικό προσκήνιο.
Με δύο Όσκαρ Α' Γυναικείου Ρόλου, τέσσερα βραβεία Emmy, Χρυσές Σφαίρες και μια μακρά σειρά σπουδαίων ερμηνειών, η Φιλντ έχει καταφέρει να καθιερωθεί ως μία από τις πιο αξιόλογες παρουσίες του Χόλιγουντ. Δεν στηρίχθηκε ποτέ στην εξωτερική της εμφάνιση ή στην εικόνα της σταρ, αλλά στην υποκριτική της δεινότητα, στην εκφραστικότητα και στην ικανότητά της να δίνει ζωή σε σύνθετους, ανθρώπινους χαρακτήρες.
Η διαδρομή της, ωστόσο, δεν ήταν εύκολη. Πίσω από τις κινηματογραφικές επιτυχίες κρύβεται μια γυναίκα που χρειάστηκε να ξεπεράσει σοβαρά προσωπικά τραύματα, να αντιμετωπίσει την απαξίωση στον χώρο του θεάματος και να αγωνιστεί για να ξεφύγει από την τηλεοπτική τυποποίηση που απειλούσε να περιορίσει την καριέρα της.
Τα δύσκολα παιδικά χρόνια και το τραύμα της κακοποίησης
Η Σάλι Φιλντ γεννήθηκε στις 6 Νοεμβρίου 1946 στην Πασαντίνα της Καλιφόρνιας. Η μητέρα της, Μάργκαρετ Φιλντ, ήταν ηθοποιός, ενώ ο πατέρας της, Ρίτσαρντ Ντράιντεν Φιλντ, εργαζόταν ως φαρμακοποιός. Μετά τον χωρισμό των γονιών της, το 1950, η μητέρα της παντρεύτηκε τον ηθοποιό και κασκαντέρ Τζοκ Μαχόνι.
Η παιδική της ηλικία, όμως, σημαδεύτηκε από μια τραυματική εμπειρία. Όπως αποκάλυψε πολλά χρόνια αργότερα στην αυτοβιογραφία της, ο πατριός της την κακοποιούσε σεξουαλικά, δημιουργώντας ένα βαθύ ψυχικό τραύμα που τη συνόδευε για δεκαετίες.
Η Φιλντ χρειάστηκε να φτάσει στην ενηλικίωση και να αποκτήσει την απαραίτητη συναισθηματική δύναμη για να μιλήσει ανοιχτά για όσα είχε βιώσει. Η εξομολόγησή της αποτέλεσε μία από τις πιο προσωπικές και δύσκολες στιγμές της δημόσιας πορείας της.
Η τραυματική εμπειρία της άμβλωσης στα 17 της χρόνια
Μία ακόμη ιδιαίτερα δύσκολη εμπειρία της εφηβείας της ήταν η εγκυμοσύνη που αντιμετώπισε σε ηλικία μόλις 17 ετών. Σε μια εποχή κατά την οποία η άμβλωση ήταν παράνομη στις ΗΠΑ, η νεαρή Σάλι αναγκάστηκε να ταξιδέψει στο Μεξικό, προκειμένου να υποβληθεί σε επέμβαση.
Η διαδικασία στην Τιχουάνα ήταν τραυματική, καθώς πραγματοποιήθηκε χωρίς αναισθησία και υπό συνθήκες που, όπως περιέγραψε αργότερα, την έκαναν να αισθανθεί ακόμη μεγαλύτερο φόβο και ευαλωτότητα.
Η εμπειρία αυτή επηρέασε βαθιά τις απόψεις της για τα αναπαραγωγικά δικαιώματα και την ελευθερία των γυναικών να αποφασίζουν για το σώμα τους.
Η τηλεοπτική επιτυχία, η τυποποίηση και ο Τζακ Νίκολσον
Η καλλιτεχνική της πορεία ξεκίνησε το 1965, όταν απέκτησε τον πρώτο της σημαντικό τηλεοπτικό ρόλο στην κωμική σειρά «Gidget», υποδυόμενη μια νεαρή κοπέλα που αγαπούσε το σερφ. Η επιτυχία αυτή άνοιξε τον δρόμο για το «The Flying Nun», όπου ενσάρκωσε την αδελφή Μπερτρίλ. Η σειρά σημείωσε μεγάλη επιτυχία και προβλήθηκε για τρεις σεζόν, από το 1967 έως το 1970.
Για τη νεαρή ηθοποιό, όμως, η επιτυχία είχε και ένα σημαντικό τίμημα. Η ταύτισή της με τον συγκεκριμένο ρόλο δυσκόλευε την προσπάθειά της να διεκδικήσει πιο απαιτητικούς κινηματογραφικούς και δραματικούς χαρακτήρες.
Αποφασισμένη να εξελιχθεί, στράφηκε στη μελέτη της υποκριτικής και παρακολούθησε μαθήματα στο περίφημο Actors Studio, υπό την καθοδήγηση του Λι Στράσμπεργκ. Εκεί ήρθε σε επαφή με μια διαφορετική προσέγγιση της τέχνης του ηθοποιού, η οποία τη βοήθησε να ανακαλύψει τις πραγματικές δυνατότητές της. Σημαντική ήταν και η υποστήριξη του Τζακ Νίκολσον, ο οποίος αναγνώρισε το ταλέντο της και μίλησε θετικά για εκείνη σε ανθρώπους του κινηματογραφικού χώρου.
Η θυελλώδης σχέση με τον Μπαρτ Ρέινολντς
Το 1976 η Σάλι Φιλντ γνώρισε τον Μπαρτ Ρέινολντς, με τον οποίο έζησε έναν θυελλώδη ερωτικό δεσμό που διήρκεσε περίπου πέντε χρόνια.
Οι δυο τους συνεργάστηκαν κινηματογραφικά στην κωμική περιπέτεια «Smokey and the Bandit» (1977), η οποία γνώρισε τεράστια εμπορική επιτυχία και αποτέλεσε σημαντικό σταθμό στην καριέρα της.
Η συνεργασία τους συνεχίστηκε και σε άλλες ταινίες, ενώ η προσωπική τους σχέση απασχόλησε έντονα τα μέσα ενημέρωσης της εποχής.
Τα δύο Όσκαρ και η καθιέρωση
Το 1979 ήρθε ο ρόλος που άλλαξε οριστικά την καριέρα της. Στην ταινία «Νόρμα Ρέι» του Μάρτιν Ριτ, η Φιλντ υποδύθηκε μια εργάτρια σε εργοστάσιο υφαντουργίας στον αμερικανικό Νότο, η οποία αποφασίζει να αντισταθεί στις εργοδοτικές αυθαιρεσίες και να αγωνιστεί για τη δημιουργία συνδικαλιστικού σωματείου.
Η ερμηνεία της ήταν συγκλονιστική. Με αμεσότητα, συναισθηματική ένταση και εξαιρετική φυσικότητα, κατάφερε να αποδώσει τον αγώνα μιας απλής γυναίκας που διεκδικεί αξιοπρέπεια και δικαιώματα.
Το 1980 απέσπασε το Όσκαρ Α' Γυναικείου Ρόλου, κερδίζοντας την αναγνώριση της κινηματογραφικής βιομηχανίας και αποδεικνύοντας ότι μπορούσε να ανταποκριθεί στους πιο απαιτητικούς δραματικούς ρόλους.
Η κορυφαία στιγμή της καριέρας της ήρθε ξανά το 1984, με την ταινία «Μια Θέση στην Καρδιά» (Places in the Heart) του Ρόμπερτ Μπέντον. Υποδυόμενη μια χήρα μητέρα στην Αμερική της Μεγάλης Ύφεσης, η οποία προσπαθεί να σώσει την οικογένειά της και να διατηρήσει την περιουσία της, η Φιλντ παρέδωσε μία από τις πιο ολοκληρωμένες ερμηνείες της.
Ο ρόλος της τής χάρισε το δεύτερο Όσκαρ Α' Γυναικείου Ρόλου, καθώς και τη Χρυσή Σφαίρα, επιβεβαιώνοντας τη θέση της ανάμεσα στις κορυφαίες ηθοποιούς της γενιάς της.
«Ανθισμένες Μανόλιες» και «Φόρεστ Γκαμπ»
Η συνέχεια της καριέρας της ήταν εξίσου εντυπωσιακή. Η Σάλι Φιλντ συμμετείχε σε ταινίες που γνώρισαν μεγάλη εμπορική και καλλιτεχνική επιτυχία, αποδεικνύοντας την ευελιξία της σε διαφορετικά κινηματογραφικά είδη.
Ανάμεσα στις πιο χαρακτηριστικές παρουσίες της ξεχωρίζουν οι «Ανθισμένες Μανόλιες» (Steel Magnolias), η απολαυστική οικογενειακή κωμωδία «Η Κυρία Ντάουτφαϊρ» (Mrs. Doubtfire), δίπλα στον Ρόμπιν Γουίλιαμς, και φυσικά ο «Φόρεστ Γκαμπ», όπου υποδύθηκε τη μητέρα του κεντρικού ήρωα, σε μια ιδιαίτερα τρυφερή ερμηνεία.
Σημαντική ήταν και η συμμετοχή της στο οσκαρικό «Λίνκολν» του Στίβεν Σπίλμπεργκ, στον ρόλο της Μέρι Τοντ Λίνκολν, για τον οποίο απέσπασε ακόμη μία υποψηφιότητα για Όσκαρ.
Παράλληλα, διατήρησε ισχυρή παρουσία στο θέατρο και στην τηλεόραση, κερδίζοντας επανειλημμένα την αναγνώριση των συναδέλφων της.
«Αν οι μητέρες κυβερνούσαν τον κόσμο...»
Πέρα από την υποκριτική, η Σάλι Φιλντ διακρίθηκε και για τη δημόσια στάση της απέναντι σε σημαντικά κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα.
Υποστηρίζει σταθερά τα ανθρώπινα και γυναικεία δικαιώματα, την ελευθερία των αναπαραγωγικών επιλογών και την προστασία του περιβάλλοντος, ενώ έχει συμμετάσχει σε κινητοποιήσεις και δράσεις ακτιβισμού.
Το 2019 συνελήφθη στην Ουάσινγκτον, κατά τη διάρκεια διαμαρτυρίας για την κλιματική αλλαγή, στην οποία συμμετείχε μαζί με την Τζέιν Φόντα.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστική παραμένει η ομιλία της στα βραβεία Emmy του 2007, όταν, παραλαμβάνοντας ακόμη μία διάκριση, είπε με νόημα: «Αν οι μητέρες κυβερνούσαν τον κόσμο, δεν θα υπήρχαν καταραμένοι πόλεμοι».
Στα 80 της, συνεχίζει να γράφει ιστορία
Η Σάλι Φιλντ έχει παντρευτεί τρεις φορές και έχει αποκτήσει τρία παιδιά. Παρά τις προσωπικές δυσκολίες, τις απογοητεύσεις και τις τραυματικές εμπειρίες που σημάδεψαν τη ζωή της, κατάφερε να διατηρήσει την καλλιτεχνική της δημιουργικότητα και να παραμείνει ενεργή σε έναν ιδιαίτερα απαιτητικό χώρο.
Η πορεία της αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αντοχής σε μια κινηματογραφική βιομηχανία που παραδοσιακά αντιμετωπίζει με δυσκολία τις μεγαλύτερες σε ηλικία γυναίκες ηθοποιούς. Στα 80 της χρόνια, η Φιλντ εξακολουθεί να αποδεικνύει ότι η αξία ενός ηθοποιού δεν μετριέται με την ηλικία, αλλά με την ποιότητα, την αλήθεια και τη δύναμη των ερμηνειών του.
Μια σπουδαία καλλιτέχνιδα, που δεν χρειάστηκε ποτέ να αποδείξει κάτι περισσότερο από αυτό που γνωρίζει να κάνει καλύτερα: να συγκινεί το κοινό μέσα από τους ρόλους της.