Ακόμη και οι πιο μικρές κινήσεις στην καθημερινότητα δεν είναι τυχαίες. Έρευνες στην ψυχολογία της συμπεριφοράς δείχνουν ότι απλές χειρονομίες μπορούν να αποκαλύπτουν βαθύτερα στοιχεία της προσωπικότητας.
Διασχίζεις τη διάβαση πεζών και ένα αυτοκίνητο κόβει ταχύτητα για να σου δώσει προτεραιότητα. Σηκώνεις για μια στιγμή το χέρι σε ένδειξη ευχαριστίας, συνοδεύοντάς το με ένα μικρό χαμόγελο. Ο οδηγός ανταποκρίνεται με ένα νεύμα.
Για κάποιους, αυτή η κίνηση είναι αυτονόητη. Άλλοι κοιτούν μπροστά, σαν το αυτοκίνητο να μην υπάρχει καν. Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε το 2017, αυτή η μικρή χειρονομία δεν είναι τυχαία.
Τι δείχνουν μελέτες συμπεριφοράς στους αστικούς δρόμους
Μελέτες παρατήρησης σε αστικούς δρόμους δείχνουν ότι όσοι χαιρετούν ευχαριστώντας τον οδηγό τείνουν να μοιράζονται συγκεκριμένα χαρακτηριστικά προσωπικότητας.
Πρόκειται κυρίως για άτομα με αυξημένη ενσυναίσθηση και κοινωνική επίγνωση, ανθρώπους που σκέφτονται αυθόρμητα πώς νιώθει ο άλλος.
Έρευνα στη Βρετανία, που κατέγραψε συμπεριφορές σε πολυσύχναστες διαβάσεις, έδειξε ότι οι ίδιοι πεζοί που έκαναν τη χειρονομία ευχαριστίας ήταν συχνά εκείνοι που πρόσεχαν να μη δυσκολεύουν τους γύρω τους, βοηθούσαν γονείς με καρότσια ή αντιδρούσαν σε απότομο φρενάρισμα ποδηλάτη. Σε μεταγενέστερες έρευνες εμφάνισαν υψηλότερα επίπεδα ενσυναίσθησης, υπευθυνότητας και κοινωνικής συνείδησης.
Οι ειδικοί αποκαλούν τέτοιες κινήσεις «προκοινωνικά μικρο-σήματα», δηλαδή κινήσεις ελάχιστης προσπάθειας, αλλά με σαφές μήνυμα συνεργασίας. Δεν αποτελούν απλώς καλούς τρόπους, αλλά έκφραση εσωτερικευμένων κοινωνικών κανόνων. Αυτό δεν σημαίνει ότι όσοι δεν το κάνουν είναι αγενείς. Συχνά πρόκειται απλώς για ανθρώπους αγχωμένους, αφηρημένους ή απορροφημένους στις σκέψεις τους.
Η χειρονομία συνδέεται κυρίως με τρία στοιχεία. Αυτά είναι η καθημερινή ευγνωμοσύνη, κοινωνική ευαισθησία και αίσθηση συλλογικής ευθύνης.
Δεν πρόκειται για μεγάλες εκφράσεις καλοσύνης, αλλά για την ικανότητα να αναγνωρίζει κανείς τις μικρές διευκολύνσεις της καθημερινότητας, έναν οδηγό που επιβραδύνει, έναν χώρο που μοιράζεται.
Πώς αλλάζει σταδιακά και η συμπεριφορά των οδηγών
Ενδιαφέρον είναι ότι η χειρονομία δεν αντικατοπτρίζει απλώς τον χαρακτήρα, αλλά μπορεί και να επηρεάσει τη συμπεριφορά των άλλων. Όπως παρατήρησαν ερευνητές, οδηγοί που λαμβάνουν συχνά τέτοιες ενδείξεις ευχαριστίας τείνουν με τον καιρό να αντιδρούν πιο θετικά και πιο πρόθυμα.
Οι ψυχολόγοι επισημαίνουν ότι τέτοιες μικρές συνήθειες μπορούν να καλλιεργηθούν. Ένα απλό πείραμα είναι να χαιρετά κανείς συνειδητά για λίγες ημέρες σε κάθε διάβαση όπου του δίνεται προτεραιότητα. Όχι υπερβολικά, αλλά με μια καθαρή, ανθρώπινη κίνηση αναγνώρισης.
Η διάβαση ως καθρέφτης για το πώς επιλέγουμε να συνυπάρχουμε στο δημόσιο χώρο
Η διάβαση πεζών λειτουργεί τελικά σαν καθρέφτης: δείχνει πώς σχετιζόμαστε με τους αγνώστους γύρω μας και, σε βάθος χρόνου, με τον ίδιο μας τον εαυτό.
Μια κίνηση δευτερολέπτων μπορεί να αποκαλύπτει -ακόμα και να διαμορφώνει- τον τρόπο που επιλέγουμε να συνυπάρχουμε στον δημόσιο χώρο.