Δεν είναι εύκολο να διαπιστώσει κανείς αν το άτομο απέναντι του λέει ψέματα.
Όπως αναφέρει σε άρθρο στο CNBC Make It η Rupal Patel, πρώην αναλύτρια της CIA και σήμερα CEO, δεν υπάρχει κάποιο σαφές σωματικό «σημάδι» που να αποκαλύπτει ότι κάποιος λέει ψέματα, καθώς η συμπεριφορά επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες όπως το άγχος, η νευρικότητα ή ακόμη και η ενοχή, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι είναι «ένοχοι» για κάτι.
Η Patel εξηγεί ότι ακόμη και οι ανιχνευτές ψεύδους, οι πολυγράφοι δηλαδή, δεν μπορούν να εντοπίσουν με αξιοπιστία το ψέμα, γι’ αυτό και δεν γίνονται δεκτά στα δικαστήρια. Τα τεστ αυτά μετρούν σωματικές αντιδράσεις όπως καρδιακό ρυθμό, εφίδρωση και αναπνοή, οι οποίες όμως σχετίζονται με το στρες και όχι με την εξαπάτηση.
4 βήματα για να διαπιστώσετε αν κάποιος λέει ψέμματα
Με βάση την εμπειρία της από τη CIA, η Patel προτείνει μια πιο συστηματική προσέγγιση αξιολόγησης της αξιοπιστίας των ανθρώπων, μέσα από τέσσερις βασικές στρατηγικές.
Η πρώτη είναι το «εμπιστεύσου αλλά επαλήθευσε», μια αρχή που χρησιμοποιείται ευρέως στις υπηρεσίες πληροφοριών. Αυτό σημαίνει ότι η εμπιστοσύνη χτίζεται σταδιακά, μέσα από πληροφορίες που συλλέγονται από διαφορετικές πηγές, όπως κοινωνικές επαφές, επαγγελματικές σχέσεις και προφίλ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ώστε να διαμορφώνεται μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για το άτομο.
Η δεύτερη στρατηγική είναι η παύση και αξιολόγηση της κατάστασης. Ακόμη κι όταν δεν υπάρχει χρόνος για εκτενή έλεγχο τη στιγμή που πρέπει να λάβουμε μία απόφαση, μπορούν να τεθούν κρίσιμα ερωτήματα, όπως: ποιο είναι το το χειρότερο πράγμα που μπορεί να συμβεί αν το άτομο λέει ψέματα, αν υπάρχει κρυφό προσωπικό συμφέρον εις βάρος μας, αν οι πληροφορίες μπορούν να επαληθευτούν ή αν δημιουργείται τεχνητά ένα αίσθημα επείγοντος. Το τελευταίο ερώτημα είναι και το πιο σημαντικό κατά την Patel που τονίζει ότι δεν πρέπει να λαμβάνουμε γρήγορες αποφάσεις με βάση την ατζέντα των άλλων.
Η τρίτη προσέγγιση είναι η σταδιακή εμπιστοσύνη μέσω μικρών βημάτων. Αν κάποιος δεν είναι γνωστός, είναι προτιμότερο να ξεκινάμε με μικρές συνεργασίες ή δεσμεύσεις αντί για μεγάλα ρίσκα, ώστε να αξιολογείται η αξιοπιστία του στην πράξη.
Τέλος, η Patel τονίζει ότι δεν είστε σίγουροι αν κάποιος λέει ψέματα και οι πρώτες τρεις στρατηγικές δεν οδηγούν σε συμπεράσματα, η άρνηση είναι συχνά η πιο ασφαλής επιλογή. Όπως καταλήγει, δεν πρέπει να πέφτουμε θύματα μύθων για το πώς «διαβάζουμε» τους άλλους, αλλά κάνουμε ερωτήσεις, να αναλύουμε δεδομένα, να διαμορφώνουμε μία εντύπωση με την πάροδο του χρόνου και να εμπιστευόμαστε αφού πρώτα λάβουμε επιβεβαιώσεις.