Στην αρχή του καλοκαιριού είναι χρήσιμο να ελέγχουμε το σπίτι μας για να προλάβουμε προβλήματα που εμφανίζονται αργότερα, όπως οι σφήκες που κάνουν φωλιές.
Ακούς τον θόρυβο. Τον ακολουθείς. Σε οδηγεί στην άκρη της βεράντας, ψηλά. Ο θόρυβος δυναμώνει. Κρατιέσαι από τα κάγκελα και κοιτάς τα κεραμίδια. Βλέπεις δύο σφήκες να πετούν τριγύρω. Μπαίνουν μέσα στην τρύπα από τα κεραμίδια, βγαίνουν πάλι έξω. Διαπιστώνεις πως «το κακό» έχει γίνει, έχουν φτιάξει φωλιά.
Αν δεν θέλεις να βρεθείς σε αυτή τη θέση, οι ειδικοί προτείνουν να αναλάβουμε προληπτική δράση. Διότι όταν η φωλιά είναι πλέον ορατή, αυτό μάλλον σημαίνει ότι οι σφήκες εργάζονται εδώ και καιρό στο παρασκήνιο.
Οι βασίλισσες-σφήκες δουλεύουν από την άνοιξη
Το σκεπτικό είναι να αναλάβουμε δράση πριν ή έστω λίγο αφού έχουν ξεκινήσει να το κάνουν οι ίδιες οι σφήκες.
Για τα περισσότερα υποείδη αυτών των ενοχλητικών για τον άνθρωπο -αλλά ιδιαίτερα χρήσιμων για τα οικοσυστήματα- εντόμων, η διαδικασία πάει ως εξής:
- Η βασίλισσα βγαίνει την άνοιξη, αφού έχει περάσει τον χειμώνα σε ασφαλές σημείο.
- Εντοπίζει ένα κατάλληλο σημείο, όπως ένα υπόστεγο, μία κοιλότητα στον τοίχο κ.ά.
- Μασάει ξεραμένες ίνες ξύλου και τις αναμειγνύει με σάλιο, δημιουργώντας έναν πολτό που μοιάζει με χαρτί.
- Χρησιμοποιώντας αυτόν τον πολτό, κατασκευάζει τα πρώτα κελιά της φωλιάς.
- Γεννά αυγά σε αυτά τα κελιά και συνεχίζει να επεκτείνει τη φωλιά, ενώ παράλληλα μεγαλώνει την πρώτη γενιά από εργάτριες.
- Μόλις «ενηλικιωθούν» αυτές, αναλαμβάνουν την κατασκευή της φωλιάς κι έτσι αυτή μεγαλώνει απότομα.
Με όρους χρόνου, στη βασίλισσα παίρνει μερικές ημέρες για να χτίσει τα πρώτα κελιά, το πολύ δύο εβδομάδες. Τα αυγά της εκκολάπτονται γρήγορα και μέσα σε 3-6 εβδομάδες -ανάλογα τις συνθήκες- οι νέες εργάτριες «πιάνουν δουλειά». Σε μια περίοδο 2 ως 5 μήνες, η φωλιά φτάνει στις μέγιστες διαστάσεις της.
Στόχος να κάνουμε το σπίτι μας «αφιλόξενο» για σφήκες
Οι ειδικοί επιμένουν πως πρέπει να αναλάβουμε δράση πολύ πριν φτάσουμε σε αυτό το σημείο. Στόχος είναι να εμποδίσουμε τις σφήκες να βρουν κατάλληλα μέρη για να εγκατασταθούν την άνοιξη, ακριβώς όταν οι βασίλισσες αρχίζουν να αναζητούν σημεία για να δημιουργήσουν νέες αποικίες.
Τα αγαπημένα τους μέρη είναι συνήθως τα κουτιά από τα ρολά, τα υπόστεγα, σοφίτες με ελάχιστο αερισμό, στέγες από βεράντες ή μικρές κοιλότητες προστατευμένες από τη βροχή και τον άνεμο. Πρόκειται για ήσυχα μέρη, όπου δεν υπάρχει σχεδόν καθόλου ανθρώπινη κίνηση κι έτσι τα έντομα μπορούν να δουλεύουν ανενόχλητα.
Μία από τις πιο συνηθισμένες συμβουλές είναι να ελέγχετε τακτικά αυτές τις περιοχές κατά τις πρώτες εβδομάδες της ζέστης. Αν εντοπίσετε μικρές αρχικές κατασκευές, μπορείτε να δράσετε πριν η φωλιά μεγαλώσει και εξελιχθεί σε μεγάλο πρόβλημα. Διότι μια εδραιωμένη αποικία δεν μπορεί πλέον να απομακρυνθεί εύκολα με μια σκούπα.
Βοηθά επίσης να σφραγίζουμε ρωγμές, τυχόν κενά και κοιλότητες που οι σφήκες μπορεί να «αγαπήσουν». Ειδικά σε παλιά σπίτια συχνά υπάρχουν μικρά ανοίγματα σχεδόν αόρατα, που λειτουργούν ως τέλεια είσοδος για αυτά τα έντομα. Γι' αυτό και η συντήρηση των ρολών, των κουφωμάτων και των εξωτερικών δομών μειώνει σημαντικά τις πιθανότητες οι σφήκες να επιλέξουν το σπίτι μας ως την καλοκαιρινή τους κατοικία.
Η καθαριότητα του εξωτερικού χώρου παίζει επίσης σημαντικό ρόλο. Υπολείμματα φαγητού, ώριμα φρούτα, ζαχαρούχα ποτά ή σκουπίδια που δεν είναι καλυμμένα προσελκύουν τόσο τις σφήκες όσο και άλλα έντομα κατά τους ζεστούς μήνες. Για τον λόγο αυτό, σε κήπους και βεράντες συνιστάται να αποφεύγετε τη συσσώρευση απορριμμάτων και να διατηρείτε τα δοχεία καλά κλειστά.
Προσοχή στις αλλεργίες
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι σφήκες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στα οικοσυστήματα, καθώς βοηθούν στον έλεγχο άλλων παρασίτων και συμμετέχουν στις διαδικασίες επικονίασης. Ο στόχος, επομένως, δεν είναι η αδιάκριτη εξόντωσή τους, αλλά η αποτροπή της κατασκευής φωλιών πολύ κοντά σε κατοικημένες περιοχές.
Ωστόσο, αν η φωλιά έχει ήδη μεγαλώσει αρκετά ή υπάρχουν αλλεργίες στο σπίτι, οι ειδικοί συμβουλεύουν να μην επιχειρήσετε να την αφαιρέσετε μόνοι σας. Καλό είναι να ζητήσετε τη βοήθεια κάποιου ειδικού, που έχει εξοπλισμό και λαμβάνει μέτρα προστασίας.