Υπάρχουν ομάδες πληθυσμού που το κρύο τις επηρεάζει πολύ περισσότερο από άλλες.
«Υπό συνθήκες έντονου ψύχους, ο οργανισμός των ηλικιωμένων δυσκολεύεται περισσότερο να ρυθμίσει τη θερμοκρασία του» εξηγεί ο Κλοντ Ζαντέλ, καθηγητής γηριατρικής στο Πανεπιστήμιο του Μονπελιέ και πρώην πρόεδρος του Εθνικού Επαγγελματικού Συμβουλίου Γηριατρικής.
«Η ηλικία από μόνη της παίζει ρόλο, αλλά ακόμη μεγαλύτερη σημασία έχουν οι ασθένειες που εμφανίζονται με τα χρόνια και ορισμένες φαρμακευτικές αγωγές» τονίζει στη γαλλική έκδοση της «huffingtonpost».
Φάρμακα και ασθένειες
Η ηλικία αποτελεί παράγοντα: με τη φυσιολογική γήρανση, η ικανότητα του οργανισμού να αντιμετωπίζει το κρύο μειώνεται, καθώς η θερμογένεση –η διαδικασία που διατηρεί τη θερμοκρασία του σώματος– γίνεται λιγότερο αποτελεσματική. «Μπορεί κάποιος να είναι πολύ ηλικιωμένος, χωρίς ασθένειες ή φάρμακα, και πάλι θα δυσκολεύεται να ρυθμίσει σωστά τη θερμοκρασία του. Αν όμως υπάρχουν συγκεκριμένες ασθένειες ή φάρμακα, η ικανότητα αυτή μειώνεται ακόμη περισσότερο», εξηγεί ο γηρίατρος.
Σύμφωνα με τον καθηγητή, οι σημαντικότεροι παράγοντες που επηρεάζουν τη θερμογένεση των ηλικιωμένων είναι ορισμένες ασθένειες και φάρμακα. Αναφέρει, για παράδειγμα, νευρολογικές παθήσεις όπως η νόσος Αλτσχάιμερ, καθώς και μεταβολικές ή ενδοκρινικές διαταραχές.
Όσον αφορά τα φάρμακα, εκείνα που επηρεάζουν το νευρικό σύστημα μπορούν να διαταράξουν τη θερμοκρασία του σώματος. «Πρόκειται για τα λεγόμενα ψυχοτρόπα φάρμακα: βενζοδιαζεπίνες, αγχολυτικά, νευροληπτικά», αναφέρει.
Η υποθρεψία επίσης δυσκολεύει τη διατήρηση της σωστής θερμοκρασίας. «Η απώλεια βάρους και μυϊκής μάζας μειώνει ακόμα περισσότερο την αποτελεσματικότητα της θερμογένεσης», εξηγεί ο καθηγητής. Επιπλέον, η καθιστική ζωή ενισχύει τις αρνητικές συνέπειες του κρύου.
«Να μη συγχέουμε την αίσθηση του κρύου με τις πραγματικές επιπτώσεις»
Ο Κλοντ Ζαντέλ τονίζει μια σημαντική διάκριση: οι ηλικιωμένοι δεν αισθάνονται απαραίτητα το κρύο πιο έντονα.
«Δεν πρέπει να συγχέουμε την υποκειμενική αίσθηση του κρύου με τις αντικειμενικές επιπτώσεις στη θερμοκρασία του σώματος. Ένα νέο, υγιές άτομο μπορεί να νιώθει το κρύο πιο έντονα από έναν ηλικιωμένο» εξηγεί, χαρακτηρίζοντας την αίσθηση του κρύου «υποκειμενική» και «ατομική».
Κάποιοι ηλικιωμένοι μπορεί να μην αντιλαμβάνονται επαρκώς το κρύο, κάτι που αυξάνει τον κίνδυνο για την υγεία τους, ιδιαίτερα όταν οι χαμηλές θερμοκρασίες επηρεάζουν πιο εύκολα τη θερμογένεση. «Για παράδειγμα, άτομα με Αλτσχάιμερ δυσκολεύονται να υιοθετήσουν σωστές συνήθειες απέναντι στο κρύο και εκτίθενται σε μεγαλύτερο κίνδυνο», αναφέρει.
Ο κύριος κίνδυνος του ψύχους, σύμφωνα με τον καθηγητή, είναι η υποθερμία –η πτώση της θερμοκρασίας του σώματος κάτω από 35°C–, η οποία μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες, κυρίως για την καρδιά.
Ωστόσο, όπως λέει: «Απαιτείται μακροχρόνια έκθεση σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες, κοντά στο μηδέν. Οι πιο ευάλωτοι είναι οι άστεγοι, ειδικά οι ηλικιωμένοι και όσοι βρίσκονται υπό την επήρεια αλκοόλ».
Η αίσθηση του κρύου μπορεί να εμφανιστεί και σε κατοικίες που δεν θερμαίνονται επαρκώς. «Η θερμοκρασία στο σπίτι πρέπει να είναι τουλάχιστον 17-18°C. Ωστόσο, κάποιοι ζουν σε συνθήκες ενεργειακής φτώχειας», εξηγεί.
Αν και ο κίνδυνος υποθερμίας μειώνεται όταν υπάρχει στέγη, ο καθηγητής υπενθυμίζει τη σημασία του εντοπισμού και της παρακολούθησης ηλικιωμένων που ζουν σε απομόνωση.