Για χρόνια, οι περισσότεροι καταναλωτές πίστευαν ότι ένα πλύσιμο στους 60 βαθμούς Κελσίου αρκεί για να απολυμάνει σεντόνια, πετσέτες και ρούχα.
Ωστόσο, νέα επιστημονική έρευνα από το Πανεπιστήμιο De Montfort στο Λέστερ του Ηνωμένου Βασιλείου έρχεται να ανατρέψει αυτή τη βεβαιότητα, αποκαλύπτοντας ότι πολλά οικιακά πλυντήρια όχι μόνο δεν φτάνουν ποτέ τη θερμοκρασία που αναγράφουν, αλλά ενδέχεται να συμβάλλουν και στη δημιουργία ανθεκτικών βακτηρίων.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο του 2025 στο επιστημονικό περιοδικό PLOS ONE, κατέληξε σε ιδιαίτερα ανησυχητικά συμπεράσματα: σχεδόν τα μισά πλυντήρια που εξετάστηκαν απέτυχαν να απολυμάνουν αποτελεσματικά τα υφάσματα, ακόμη και όταν λειτουργούσαν θεωρητικά στους 60°C.
Τα πλυντήρια «λένε» 60°C, αλλά στην πράξη δεν τους φτάνουν
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το 50% των πλυντηρίων δεν κατάφερε ποτέ να φτάσει πραγματικά τη θερμοκρασία των 60 βαθμών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η θερμοκρασία παρέμενε ακόμη και στους 20°C, επίπεδο που όχι μόνο δεν εξοντώνει τα βακτήρια, αλλά τους επιτρέπει να επιβιώνουν άνετα.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι σε σύντομα προγράμματα πλύσης, τα μισά από τα πλυντήρια απέτυχαν πλήρως να απομακρύνουν τα βακτήρια από τα υφάσματα. Αλλά και στους μεγαλύτερους κύκλους πλύσης, το ένα τρίτο των συσκευών δεν κατάφερε να εξασφαλίσει σωστή απολύμανση.
Σύμφωνα με τη μελέτη, η θερμοκρασία στο εσωτερικό των ρούχων συχνά ήταν έως και 6 βαθμούς χαμηλότερη από αυτή που εμφάνιζε η συσκευή. Σε αρκετά «eco» προγράμματα, η θερμοκρασία ξεπέρασε τους 37°C μόνο για λίγα λεπτά, μια συνθήκη που θεωρείται ιδανική για την ανάπτυξη μικροβίων.
Τα απορρυπαντικά ίσως δημιουργούν «σούπερ βακτήρια»
Το πρόβλημα, όμως, δεν περιορίζεται στη θερμοκρασία. Οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι βακτήρια που εκτέθηκαν επανειλημμένα σε κοινά απορρυπαντικά άρχισαν να αναπτύσσουν ανθεκτικότητα όχι μόνο στα ίδια τα καθαριστικά προϊόντα, αλλά και σε ισχυρά αντιβιοτικά που χρησιμοποιούνται στα νοσοκομεία.
Μεταξύ των μικροοργανισμών που εντοπίστηκαν μέσα στα πλυντήρια ήταν τα Pseudomonas, Acinetobacter και Mycobacterium, βακτήρια που περιλαμβάνονται στη λίστα προτεραιότητας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας λόγω της επικινδυνότητάς τους.
Οι ερευνητές εξηγούν ότι οι συνεχείς πλύσεις σε χαμηλές θερμοκρασίες λειτουργούν σαν διαδικασία «φυσικής επιλογής», όπου επιβιώνουν τα πιο ανθεκτικά στελέχη μικροβίων. Με την πάροδο του χρόνου, αυτά αποκτούν γονίδια που τα βοηθούν να αντέχουν τόσο στα απορρυπαντικά όσο και στα αντιβιοτικά.
Τα «eco» και τα γρήγορα προγράμματα
Η αυξανόμενη χρήση προγραμμάτων εξοικονόμησης ενέργειας φαίνεται πως επιδεινώνει την κατάσταση. Τα περισσότερα καθημερινά ρούχα πλένονται πλέον στους 30 ή 40 βαθμούς, θερμοκρασίες που δεν επαρκούν για την εξόντωση πολλών ιών, βακτηρίων και μυκήτων.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι σε αυτές τις συνθήκες δημιουργείται μια «μικροβιακή σούπα» μέσα στον κάδο: τα βακτήρια μεταφέρονται από ρούχο σε ρούχο μέσω του νερού, αντί να καταστρέφονται.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι πολλοί επαγγελματίες υγείας πλένουν τις στολές εργασίας τους σε οικιακά πλυντήρια, κάτι που ενδέχεται να συμβάλλει στη διασπορά νοσοκομειακών λοιμώξεων και ανθεκτικών μικροβίων.
Τι προτείνουν οι ειδικοί
Οι ερευνητές δεν συστήνουν πλύσιμο όλων των ρούχων στους 90°C, καθώς πολλά υφάσματα καταστρέφονται σε τόσο υψηλές θερμοκρασίες. Ωστόσο, προτείνουν συγκεκριμένα μέτρα για καλύτερη υγιεινή:
- Αποφυγή των πολύ σύντομων προγραμμάτων πλύσης
- Χρήση απολυμαντικών απορρυπαντικών όταν πλένονται σεντόνια και πετσέτες
- Τακτικό καθαρισμό του πλυντηρίου με ζεστό κύκλο
- Επιλογή θερμοκρασιών άνω των 70°C όταν απαιτείται πραγματική απολύμανση
- Αντικατάσταση παλαιών πλυντηρίων που παρουσιάζουν μεγάλες αποκλίσεις θερμοκρασίας
Οι ειδικοί τονίζουν επίσης ότι η καθαριότητα του ίδιου του πλυντηρίου είναι εξίσου σημαντική. Ο κάδος, τα λάστιχα και το συρτάρι απορρυπαντικού μπορούν να μετατραπούν σε εστίες βακτηρίων όταν δεν καθαρίζονται συστηματικά.
Το βασικό συμπέρασμα της έρευνας είναι σαφές: η ένδειξη θερμοκρασίας στην οθόνη του πλυντηρίου δεν αποτελεί εγγύηση απολύμανσης. Αυτό που πραγματικά μετρά είναι η θερμοκρασία που φτάνει το ύφασμα και το χρονικό διάστημα που διατηρείται σε αυτό το επίπεδο.