Υπάρχουν ηθοποιοί που γνωρίζουν την επιτυχία από τα πρώτα χρόνια της καριέρας τους και άλλοι που χρειάζεται να περιμένουν αρκετά μέχρι να έρθει ο μεγάλος ρόλος. Ο Κρίστοφ Βαλτς ανήκει αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία, μόνο που η δική του περίπτωση ξεπερνά κάθε συνηθισμένο μέτρο.
- Γεννημένος στη Βιέννη από οικογένεια καλλιτεχνών, ο Βαλτς συνδέεται με την τέχνη από μικρός. Η ιστορία του περιλαμβάνει δεσμούς με τον Φρόιντ και τον σκηνοθέτη Μίκαελ Χάνεκε, ενώ ο ίδιος διεκδίκησε την αυστριακή υπηκοότητα.
- Με αρχικό όνειρο την όπερα, στράφηκε τελικά στην υποκριτική, σπουδάζοντας σε Βιέννη και Νέα Υόρκη. Ακολούθησε μια μακρά πορεία στο ευρωπαϊκό θέατρο και εργάστηκε για δεκαετίες στην γερμανόφωνη τηλεόραση, κερδίζοντας την πρώτη του βράβευση.
- Η συνάντησή του με τον Κουέντιν Ταραντίνο το 2008 άλλαξε την καριέρα του. Ο ρόλος του ως Χανς Λάντα στην ταινία «Άδωξοι Μπάσταρδη» του χάρισε παγκόσμια αναγνώριση, το πρώτο του Όσκαρ και το βραβείο στις Κάννες.
- Η συνεργασία του με τον Ταραντίνο συνεχίστηκε στο «Django», φέρνοντάς του δεύτερο Όσκαρ. Ακολούθως, ενσάρκωσε τον εμβληματικό Μπλόφελντ στις ταινίες Τζέιμς Μποντ, καθιερώνοντάς τον στο Χόλιγουντ και συνεχίζοντας να αναζητά νέες καλλιτεχνικές προκλήσεις.
Χρειάστηκε να φτάσει στα 53 του χρόνια και να συναντήσει τον Κουέντιν Ταραντίνο για να ξεφύγει από τα όρια της γερμανόφωνης σκηνής και να κατακτήσει το παγκόσμιο κινηματογραφικό κοινό.
Η συνεργασία τους στους «Άδωξους Μπάσταρδη» το 2009 άλλαξε για πάντα την καριέρα του. Ο ρόλος του σαδιστή συνταγματάρχη των SS, Χανς Λάντα, του χάρισε το πρώτο του Όσκαρ Β' Ανδρικού Ρόλου και τον μετέτρεψε σχεδόν από τη μία μέρα στην άλλη σε έναν από τους πιο περιζήτητους καρατερίστες του διεθνούς κινηματογράφου.
Δύο χρόνια αργότερα, ο Ταραντίνο θα του εμπιστευτεί ακόμη έναν σπουδαίο ρόλο, στο «Django: Ο Τιμωρός», χαρίζοντάς του και δεύτερο Όσκαρ.
Ένας κινηματογραφικός χαμαιλέοντας
Ο Βαλτς έχει ένα σπάνιο υποκριτικό χάρισμα: μπορεί να κινηθεί με την ίδια άνεση από τον σαδιστικό κακό, στον κωμικό, ή τον γοητευτικό χαρακτήρα, χωρίς να χάνει ποτέ τη δική του προσωπική σφραγίδα.
Η ευγένεια, η ψυχρότητα και η απειλή συνυπάρχουν στις ερμηνείες του. Ο τρόπος που εκφέρει τις ατάκες του, οι παύσεις, το βλέμμα και ακόμη και οι μικρότερες κινήσεις του λειτουργούν σαν εργαλεία που χτίζουν έναν χαρακτήρα με αξιοσημείωτη ακρίβεια.
Δεν είναι τυχαίο ότι η παρουσία του συχνά επισκιάζει ακόμη και εκείνη μεγαλύτερων πρωταγωνιστών. Έχει εκείνη τη σπάνια ικανότητα των μεγάλων καρατερίστων να γίνεται αμέσως το πρόσωπο που θυμάται ο θεατής.
Βιέννη, Φρόιντ και μια οικογένεια γεμάτη καλλιτέχνες
Ο Κρίστοφ Βαλτς γεννήθηκε στις 4 Οκτωβρίου 1956 στη Βιέννη, από Αυστριακή μητέρα και Γερμανό πατέρα. Η οικογένειά του ήταν βαθιά συνδεδεμένη με την τέχνη. Ο πατέρας του, Γιοχάνες Βαλτς, ήταν σκηνογράφος, η μητέρα του, Ελίζαμπεθ Ούρμπαντσιτς, ενδυματολόγος και οι παππούδες του ήταν ηθοποιοί.
Από την πλευρά της μητέρας του, μάλιστα, υπήρχε και ένας ιδιαίτερος δεσμός με την ιστορία της ψυχιατρικής, καθώς ο παππούς του ήταν ψυχίατρος και μαθητής του Σίγκμουντ Φρόιντ.
Η προσωπική του ιστορία συνδέεται, με έναν σχεδόν κινηματογραφικό τρόπο, και με έναν ακόμη σπουδαίο δημιουργό. Μετά τον θάνατο του πατέρα του, όταν ο Βαλτς ήταν μόλις επτά ετών, η μητέρα του παντρεύτηκε τον συνθέτη Αλεξάντερ Στάινμπρεχερ, ο οποίος είχε προηγουμένως παντρευτεί τη μητέρα του σκηνοθέτη Μίκαελ Χάνεκε. Έτσι, ο Βαλτς και ο Χάνεκε βρέθηκαν να έχουν τον ίδιο πατριό.
«Πόσο περισσότερο Αυστριακός μπορεί να είμαι;»
Παρότι λόγω του οικογενειακού του υπόβαθρου απέκτησε αρχικά γερμανική υπηκοότητα, ο Βαλτς έκρυψε την ισχυρή ταύτισή του με την Αυστρία και κυρίως με τη Βιέννη. Το 2010 απαίτησε και πήρε την αυστριακή υπηκοότητα, πετώντας το γερμανικό διαβατήριο στο καλάθι των αχρήστων. Όταν ρωτήθηκε κάποια στιγμή για το πώς νιώθει, είπε:
«Γεννήθηκα στη Βιέννη, μεγάλωσα στη Βιέννη, πήγα σχολείο στη Βιέννη, αποφοίτησα στη Βιέννη, σπούδασα στη Βιέννη και άρχισα να υποδύομαι στη Βιέννη», είχε πει χαρακτηριστικά, για να καταλήξει με νόημα:
«Πόσο περισσότερο Αυστριακός μπορεί να είμαι;»
Από την όπερα στο θέατρο
Η πρώτη του μεγάλη αγάπη ήταν η όπερα. Από μικρός παρακολουθούσε παραστάσεις και ως έφηβος μπορούσε να βρίσκεται στο λυρικό θέατρο ακόμη και δύο φορές την εβδομάδα. Αρχικά, μάλιστα, ονειρευόταν να γίνει τενόρος.
Τελικά, όμως, στράφηκε στην υποκριτική. Σπούδασε στο περίφημο Σεμινάριο Max Reinhardt στη Βιέννη, ενώ παράλληλα παρακολούθησε μαθήματα τραγουδιού και όπερας στο Πανεπιστήμιο Μουσικής και Παραστατικών Τεχνών της Βιέννης.
Στα τέλη της δεκαετίας του 1970 βρέθηκε στη Νέα Υόρκη, όπου σπούδασε κοντά στους Λι Στράσμπεργκ και Στέλλα Άντλερ. Επιστρέφοντας στην Ευρώπη, ξεκίνησε μια μακρά θεατρική διαδρομή, με εμφανίσεις μεταξύ άλλων στη Ζυρίχη, το Σάλτσμπουργκ, την Κολωνία και το Αμβούργο.
Παράλληλα, από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 και για περίπου τρεις δεκαετίες, εργάστηκε εκτενώς στη γερμανική και αυστριακή τηλεόραση.
Η πρώτη βράβευση στην τηλεόραση
Πολύ πριν γίνει σταρ του Χόλιγουντ, ο Βαλτς είχε ήδη χτίσει μια σημαντική καριέρα στη γερμανόφωνη τηλεόραση. Το 1996 κέρδισε την πρώτη σημαντική βράβευσή του στο τηλεοπτικό φεστιβάλ του Μπάντεν-Μπάντεν, για την τηλεταινία «Du Bist Nicht Allein - Die Roy Black Story», στην οποία υποδύθηκε τον πρωταγωνιστικό ρόλο.
Ακολούθησαν συμμετοχές σε τηλεταινίες και κινηματογραφικές παραγωγές, μεταξύ των οποίων η «Die Braut», όπου υποδύθηκε τον Γκαίτε, αλλά και η τηλεταινία «Wenn Man Sich Traut», την οποία έγραψε και σκηνοθέτησε.
Σημαντική ήταν και η συμμετοχή του στη βιογραφική τηλεταινία «Αικατερίνη, η Μεγάλη», δίπλα σε ηθοποιούς όπως η Ζαν Μορό, ο Ομάρ Σαρίφ και η Κάθριν Ζέτα-Τζόουνς.
Όλα αυτά, όμως, έμελλε να αποδειχθούν απλώς η προετοιμασία για τον ρόλο που θα άλλαζε τη ζωή του.
Η συνάντηση με τον Ταραντίνο
Το 2008 ο Κρίστοφ Βαλτς συναντά τον Κουέντιν Ταραντίνο. Ο σκηνοθέτης αναζητούσε τον κατάλληλο ηθοποιό για τον Χανς Λάντα, έναν μορφωμένο, ευγενικό αλλά αδίστακτο αξιωματικό των SS στους «Άδωξους Μπάσταρδη». Ο ρόλος είχε αρχικά συνδεθεί με τον Λεονάρντο Ντι Κάπριο, αλλά ο Ταραντίνο τελικά άλλαξε κατεύθυνση.
Όταν ο Βαλτς εμφανίστηκε στην οντισιόν και άρχισε να ερμηνεύει τον Λάντα, ο Ταραντίνο κατάλαβε ότι είχε βρει τον άνθρωπό του.
Ο χαρακτήρας ήταν εξαιρετικά απαιτητικός: έπρεπε να είναι ταυτόχρονα γοητευτικός, ευγενικός, πνευματώδης και τρομακτικός. Ο Βαλτς κατάφερε να συνδυάσει όλα αυτά τα στοιχεία, δημιουργώντας έναν από τους πιο χαρακτηριστικούς κινηματογραφικούς κακούς των τελευταίων δεκαετιών.
Οι «Άδωξοι Μπάσταρδη» έγιναν μεγάλη επιτυχία και ο Βαλτς κέρδισε Όσκαρ, Χρυσή Σφαίρα και BAFTA, ενώ τιμήθηκε και στο Φεστιβάλ Καννών για την ερμηνεία του. Το σημαντικότερο, όμως, ήταν ότι από εκείνη τη στιγμή ολόκληρος ο κινηματογραφικός κόσμος έμαθε το όνομά του.
Δεύτερο Όσκαρ με το «Django», οι ρόλοι στον Τζέιμς Μποντ
Ο Ταραντίνο δεν άργησε να τον καλέσει ξανά. Στο «Django: Ο Τιμωρός» του 2012, ο Βαλτς υποδύθηκε τον Κινγκ Σουλτς, έναν Γερμανό μετανάστη και κυνηγό επικηρυγμένων που συνεργάζεται με τον Django του Τζέιμι Φοξ.
Δίπλα του βρίσκονταν ο Λεονάρντο Ντι Κάπριο, ο Σάμιουελ Λ. Τζάκσον και ο Φράνκο Νέρο, σε ένα γουέστερν που συνδύαζε τη βία και το χιούμορ του Ταραντίνο με μια σαφή καταδίκη της δουλείας και του ρατσισμού.
Ο Βαλτς δίνει στον Σουλτς μια ηθική διάσταση που τον ξεχωρίζει από τους υπόλοιπους χαρακτήρες. Και όταν έρχεται η στιγμή της τελικής σύγκρουσης, η επιλογή του χαρακτήρα του οδηγεί σε μία από τις πιο χαρακτηριστικές σκηνές της ταινίας.
Η ερμηνεία του τού χάρισε δεύτερο Όσκαρ Β' Ανδρικού Ρόλου, καθώς και ακόμη ένα BAFTA.
Σε μόλις τέσσερα χρόνια, ο 53χρονος τότε Αυστριακός είχε μετατραπεί σε έναν από τους πιο αναγνωρίσιμους ηθοποιούς του Χόλιγουντ.
Το 2015 ο Βαλτς πέρασε σε ένα ακόμη εμβληματικό κινηματογραφικό σύμπαν. Στο «Spectre» του Σαμ Μέντες ανέλαβε τον ρόλο του Ερνστ Σταύρο Μπλόφελντ, αρχηγού της πανίσχυρης εγκληματικής οργάνωσης SPECTRE, απέναντι στον Τζέιμς Μποντ του Ντάνιελ Κρεγκ. Επέστρεψε, μάλιστα, σύντομα στο σύμπαν του 007 με μια εμφάνιση στο «No Time to Die».
Ένας ηθοποιός χωρίς ημερομηνία λήξης
Ο Κρίστοφ Βαλτς δεν σταμάτησε ποτέ να αναζητά διαφορετικούς ρόλους, από το δράμα και την περιπέτεια μέχρι την κωμωδία και το φανταστικό.
Ανάμεσα στις μεταγενέστερες δουλειές του ξεχωρίζει και το «Frankenstein» του Γκιγιέρμο ντελ Τόρο, επιβεβαιώνοντας ότι ακόμη και μετά τα 60 και τα 70 του χρόνια παραμένει ένας ηθοποιός που μπορεί να τραβήξει το ενδιαφέρον του κοινού.
Ο Κρίστοφ Βαλτς δεν έγινε διάσημος νέος. Δεν υπήρξε παιδί-θαύμα ούτε ένας πρωταγωνιστής που έζησε από νωρίς την αμερικανική μυθολογία. Έχτισε για δεκαετίες την τέχνη του σε θέατρα και τηλεοπτικές παραγωγές της Ευρώπης και χρειάστηκε να φτάσει στα 53 του για να γίνει παγκόσμιος σταρ.
Συνεχίζει να αναζητά προσγειωμένος και χωρίς καμία έπαρση, μια ερμηνευτική πρόκληση, αν και δηλώνει δυσαρεστημένος από το Χόλιγουντ, χαρακτηρίζοντάς το «υπερτιμημένο» και απλώς μια τεράστια, οργανωμένη μηχανή παραγωγής θεάματος, που μπορεί εύκολα να απογοητεύσει έναν καλλιτέχνη, όταν περιμένει κάτι περισσότερο από μία καλή αμοιβή.
Πίσω από τα δύο Όσκαρ και τους μεγάλους ρόλους υπάρχει ένας ηθοποιός που μοιάζει να αντιμετωπίζει κάθε καινούργιο χαρακτήρα σαν ακόμη μία ευκαιρία να αποδείξει ότι η πραγματική καριέρα στην υποκριτική δεν έχει ηλικία. Και ίσως ακριβώς γι' αυτό παραμένει τόσο γοητευτικός ως περίπτωση.