Για πολλούς ανθρώπους, η επιστροφή στην καθημερινότητα μετά τις καλοκαιρινές διακοπές συνοδεύεται συχνά από άγχος, εκνευρισμό, κόπωση ή μια μικρή πτώση της διάθεσης.
Παρότι ο όρος είναι ευρέως γνωστός, το «blues της επιστροφής» δεν αποτελεί επιστημονικά αναγνωρισμένη πάθηση ούτε κλινική διάγνωση, σύμφωνα με δημοσίευμα της Parisien.
Ο δρ. Μικαέλ Ροσουά, γενικός γιατρός στο Οτρό της Γαλλίας, είναι ξεκάθαρος: «Δεν λέμε ποτέ σε κάποιον που δεν είναι καλά: “είναι το blues της επιστροφής”! Πρέπει να ψάξουμε περισσότερο για να καταλάβουμε αν πρόκειται για εποχική κατάθλιψη, για κλασικό burnout ή αν δεν υπάρχει κάποιο αμιγώς ιατρικό πρόβλημα».
Η «μελαγχολία της επιστροφής»
Σύμφωνα με τους ειδικούς, σημαντικό ρόλο παίζει η απότομη μετάβαση από τις διακοπές στην καθημερινότητα.
Ο ψυχολόγος Πατρίκ Αμάρ, γενικός διευθυντής της εταιρείας εργασιακής υγείας Axis Mundi, εξηγεί ότι πρόκειται περισσότερο για έναν καθημερινό όρο που περιγράφει ένα αίσθημα μελαγχολίας, μειωμένης διάθεσης, έλλειψης ενθουσιασμού ή την ανησυχία που προκαλεί η επιστροφή στη δουλειά μετά τις διακοπές.
Ο Πατρίκ Αμάρ επισημαίνει ότι ουσιαστικά χρειάζεται να αποχαιρετήσουμε προσωρινά την ελευθερία των διακοπών και να επιστρέψουμε σε προβλήματα και υποχρεώσεις που είχαμε αφήσει πίσω μας. «Αυτή η πολύ μεγάλη αντίθεση μπορεί να προκαλέσει ένα αίσθημα μελαγχολίας κατά την επιστροφή, ιδιαίτερα αν έχετε απολαύσει πολύ τις διακοπές σας», σημειώνει.
Οι διακοπές, άλλωστε, έχουν αποδειχθεί ότι αυξάνουν σημαντικά το αίσθημα ευεξίας. Μάλιστα, σύμφωνα με τον Ροντό, παλαιότερα θεωρούνταν ότι αυτή η θετική επίδραση εξαφανιζόταν μέσα σε λίγες ημέρες, όμως νεότερη μελέτη δείχνει ότι μπορεί να διαρκεί έως και τρεις εβδομάδες.
Άρα, δεν είναι απαραίτητα η επιστροφή στη δουλειά που μας κάνει δυστυχισμένους. Σε μεγάλο βαθμό, πρόκειται για την απότομη αλλαγή από μια ευχάριστη κατάσταση σε μια πιο απαιτητική καθημερινότητα.
Δεν επηρεάζονται όλοι με τον ίδιο τρόποΛ
Ορισμένοι χαρακτήρες φαίνεται να είναι περισσότερο ευάλωτοι, ιδιαίτερα άνθρωποι που έχουν την τάση να αγχώνονται ή να είναι απαισιόδοξοι, αλλά και εκείνοι που δυσκολεύονται να απολαύσουν την καθημερινότητά τους.
Ρόλο παίζει επίσης το είδος των διακοπών που προηγήθηκαν, αλλά και η ίδια η εργασία στην οποία επιστρέφει κάποιος. Όσο πιο έντονη είναι η διαφορά ανάμεσα στην περίοδο των διακοπών και στην εργασιακή πραγματικότητα, τόσο πιθανότερο είναι να γίνει αισθητή η πτώση της διάθεσης.
Δεν υπάρχουν, ωστόσο, επαρκείς μελέτες που να αποδεικνύουν ότι οι γυναίκες επηρεάζονται περισσότερο από τους άνδρες ή ότι οι κάτοικοι των πόλεων είναι περισσότερο ευάλωτοι από εκείνους της επαρχίας.
Δεν φταίει μόνο το φθινόπωρο
Η επιστροφή του Σεπτεμβρίου συμπίπτει με τη σταδιακή μείωση της διάρκειας της ημέρας. Ο ήλιος ανατέλλει αργότερα, νυχτώνει νωρίτερα και η διαθέσιμη φυσική φωτεινότητα μειώνεται.
Η αλλαγή αυτή μπορεί πράγματι να επηρεάσει τη διάθεση και την ενέργεια. Η μειωμένη έκθεση στο φυσικό φως είναι γνωστό ότι συνδέεται με αλλαγές στην ψυχολογία και μπορεί να συμβάλει στην εποχική πτώση της διάθεσης.
Ωστόσο, δεν αποτελεί τη μοναδική εξήγηση. Η μελαγχολία μετά τις διακοπές μπορεί να εμφανιστεί οποιαδήποτε εποχή του χρόνου, ακόμη και την άνοιξη. Επομένως, το φαινόμενο σχετίζεται περισσότερο με τη μετάβαση από τις διακοπές στην καθημερινότητα παρά αποκλειστικά με την έλευση του φθινοπώρου.
Συνήθως περνάει γρήγορα, αλλά χρειάζεται προσοχή
Στις περισσότερες περιπτώσεις, το συγκεκριμένο αίσθημα είναι προσωρινό και υποχωρεί σχετικά γρήγορα.
«Ένα blues της επιστροφής συνήθως περνάει γρήγορα», καθησυχάζει ο Πατρίκ Αμάρ. Ένα σύντομο διάστημα πεσμένης διάθεσης δεν αποτελεί από μόνο του λόγο ανησυχίας.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν η θλίψη, η απώλεια ενδιαφέροντος ή η έλλειψη διάθεσης επιμένουν και επηρεάζουν την καθημερινή ζωή. Τότε, σύμφωνα με τον ειδικό, μπορεί να κρύβεται κάτι διαφορετικό από μια απλή δυσκολία προσαρμογής στην επιστροφή.
Οι γιατροί διαθέτουν συγκεκριμένα κριτήρια για να διερευνήσουν, για παράδειγμα, το ενδεχόμενο εποχικής κατάθλιψης. Μεταξύ άλλων εξετάζονται η συχνότητα του κλάματος, η διάρκεια και η ένταση των συμπτωμάτων, αλλά και η παρουσία αυτοκτονικών σκέψεων, επισημαίνεται στο γαλλικό μέσο.
Το βασικό, επομένως, είναι να ξεχωρίζουμε μια προσωρινή δυσκολία προσαρμογής από μια επίμονη αλλαγή στη διάθεση. Αν η μελαγχολία παραμένει, εντείνεται ή επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητα, τότε δεν πρέπει να αποδίδεται απλώς στο «blues της επιστροφής», αλλά να αναζητείται η πραγματική αιτία με τη βοήθεια ειδικού.