Παρότι η γάτα συμβιώνει με τον άνθρωπο εδώ και χιλιάδες χρόνια, τα βασικά της ένστικτα παραμένουν αναλλοίωτα. Το ξύσιμο είναι μία από τις πιο χαρακτηριστικές -και συχνά παρεξηγημένες- συμπεριφορές της.
Είτε πρόκειται για τον καναπέ, τις κουρτίνες, είτε για την άμμο της, η ανάγκη να γρατζουνά αποτελεί μέρος της καθημερινότητάς της και συνδέεται άμεσα με τη σωματική και ψυχική της ισορροπία. Πρόκειται για απόλυτα φυσική συμπεριφορά, που επαναλαμβάνεται πολλές φορές μέσα στην ημέρα. Πότε όμως είναι φυσιολογική και πότε πρέπει να μας ανησυχήσει;
Το ξύσιμο έχει πολλαπλές λειτουργίες για τη γάτα
Στη φύση της γάτας είναι η οριοθέτηση της περιοχής της. Για να «μαρκάρει» τον χώρο της και να επικοινωνήσει με άλλες γάτες χρησιμοποιεί τρεις βασικούς τρόπους:
- Ούρηση
- Τρίψιμο του σώματος σε επιφάνειες
- Ξύσιμο
Η ούρηση ως μέσο σήμανσης είναι πιο συχνή σε μη στειρωμένες γάτες και σε θηλυκές σε περίοδο οίστρου. Με αυτό τον τρόπο δηλώνουν ότι ο χώρος τους είναι «κατειλημμένος», ή προσελκύουν σύντροφο.
Το ξύσιμο λοιπόν δεν γίνεται «από κακία». Μέσα από αυτή τη διαδικασία η γάτα οριοθετεί την περιοχή της, αφήνοντας τόσο ορατά σημάδια όσο και φερομόνες που εκκρίνονται από ειδικούς αδένες στα πέλματά της. Με αυτό τον τρόπο, εκτός από το να επικοινωνεί με άλλες γάτες, ταυτόχρονα καθησυχάζει και τον εαυτό της, καθώς το ότι αναγνωρίζει τη μυρωδιά της στον χώρο λειτουργεί αγχολυτικά.
Επίσης, δεν περιορίζεται μόνο στη σήμανση. Παράλληλα, με το ξύσιμο ακονίζει και φροντίζει τα νύχια της, απομακρύνοντας τα νεκρά στρώματα, ενώ τεντώνει το σώμα και τους μυς της, κάτι που ισοδυναμεί με μια μικρή καθημερινή «γυμναστική».
Αντίστοιχα, το έντονο σκάψιμο στην άμμο έχει βαθιές ρίζες στο ένστικτο επιβίωσης. Στη φύση, η κάλυψη των περιττωμάτων βοηθούσε τη γάτα να κρύψει την παρουσία της από πιθανούς θηρευτές. Έτσι, ακόμη και μέσα στο διαμέρισμα, η συμπεριφορά αυτή παραμένει ενεργή.
Τι υποδηλώνει το υπερβολικό ξύσιμο και πώς αντιμετωπίζεται
Ωστόσο, όταν το ξύσιμο γίνεται υπερβολικό ή εμφανίζεται ξαφνικά με μεγαλύτερη ένταση, μπορεί να υποδηλώνει άγχος. Οι γάτες είναι ζώα που αγαπούν τη ρουτίνα και δυσκολεύονται στις αλλαγές. Μια μετακόμιση, η αναδιάταξη των επίπλων, η άφιξη ενός μωρού ή ενός νέου κατοικιδίου, ακόμη και η πολύωρη απουσία του ιδιοκτήτη, αρκούν για να διαταράξουν την ισορροπία τους. Σε τέτοιες περιπτώσεις, το επίμονο γρατζούνισμα σε καναπέδες και κρεβάτια ή το παρατεταμένο σκάψιμο στην άμμο λειτουργεί ως τρόπος εκτόνωσης και «επανεπιβεβαίωσης» της περιοχής τους.
Η λύση δεν είναι η τιμωρία, αλλά η σωστή καθοδήγηση. Ένα σταθερό καθημερινό πρόγραμμα, χρόνος για παιχνίδι και αλληλεπίδραση, καθώς και ένα περιβάλλον με ερεθίσματα -όπως ράφια, δέντρα γάτας και ασφαλή σημεία ξεκούρασης- μπορούν να μειώσουν σημαντικά το στρες. Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η ύπαρξη κατάλληλων ονυχοδρόμιων, τόσο κάθετων όσο και οριζόντιων, τοποθετημένων κοντά στα σημεία που η γάτα ήδη προτιμά να ξύνει.
Όσον αφορά την άμμο, η καθαριότητα, το σωστό μέγεθος της λεκάνης και η επαρκής ποσότητα υποστρώματος παίζουν καθοριστικό ρόλο. Αν, πέρα από το υπερβολικό σκάψιμο, παρατηρηθούν αλλαγές στη συχνότητα ούρησης ή στη σύσταση των κοπράνων, τότε απαιτείται άμεση επικοινωνία με κτηνίατρο, καθώς ενδέχεται να υποκρύπτεται ουρολοίμωξη ή γαστρεντερικό πρόβλημα.
Συμπερασματικά, το ξύσιμο αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της φύσης της γάτας και βασική προϋπόθεση για την ευεξία της. Όταν όμως μετατρέπεται σε εμμονική συμπεριφορά είναι ένα μήνυμα που δεν πρέπει να αγνοηθεί. Με κατανόηση και σωστή προσαρμογή του περιβάλλοντος, μπορείτε να προστατεύσετε τα έπιπλά σας, χωρίς να στερήσετε από το κατοικίδιό σας μια θεμελιώδη ανάγκη.