Το γκρι ανθρακί έχει γίνει τα τελευταία χρόνια μία από τις πιο δημοφιλείς επιλογές για παντζούρια στις κατοικίες αλλά λίγοι γνωρίζουν το πρόβλημα που κρύβεται.
Η μοντέρνα αισθητική του, η αντίθεση που δημιουργεί με ανοιχτόχρωμες προσόψεις και η «πολυτελής» εμφάνισή του έχουν οδηγήσει χιλιάδες ιδιοκτήτες να βάψουν τα ξύλινα ή μεταλλικά παντζούρια τους σε σκούρες αποχρώσεις, με κορυφαία επιλογή το γνωστό RAL 7016.
Όμως, πίσω από την κομψή εμφάνιση κρύβεται ένα πρόβλημα που πολλοί ανακαλύπτουν μόλις έρθει το πρώτο καλοκαίρι με υψηλές θερμοκρασίες. Τα σκούρα παντζούρια απορροφούν πολύ περισσότερη ηλιακή ενέργεια και μπορούν να μετατραπούν σε πραγματικά «καλοριφέρ» δίπλα στα παράθυρα.
Το πρόβλημα δεν αφορά την ποιότητα της βαφής ή την κατασκευή των παντζουριών. Είναι αποτέλεσμα της ίδιας της φυσικής των χρωμάτων, εξηγεί το γαλλικό maison.20minutes.
Όσο πιο σκούρα είναι μια επιφάνεια, τόσο περισσότερη ακτινοβολία απορροφά και τόσο περισσότερη θερμότητα μετατρέπει.
Γιατί το γκρι ανθρακί ζεσταίνει περισσότερο το σπίτι
Τα παντζούρια λειτουργούν ως ένα πρώτο φίλτρο προστασίας από τον ήλιο. Όμως το χρώμα τους καθορίζει σε μεγάλο βαθμό πόσο θερμαίνονται. Οι σκούρες αποχρώσεις, όπως το μαύρο, το σκούρο καφέ και το γκρι ανθρακί, συγκρατούν μεγάλο μέρος της ηλιακής ακτινοβολίας, αντί να την αντανακλούν.
Μετρήσεις που έχουν γίνει σε εφαρμογές βιοκλιματικής κατοικίας δείχνουν τη μεγάλη διαφορά ανάμεσα στις αποχρώσεις. Ένα λευκό παντζούρι απορροφά περίπου το 25%-30% της ηλιακής ενέργειας, ενώ ένα γκρι σκούρο μπορεί να φτάσει ακόμη και το 88%. Αυτό σημαίνει ότι ανάμεσα σε μια λευκή και μια ανθρακί επιφάνεια η απορρόφηση θερμότητας μπορεί να είναι έως και τριπλάσια.
Στα συνθετικά υλικά, όπως το PVC, η διαφορά γίνεται ακόμη πιο αισθητή. Ένα σκούρο προφίλ μπορεί κάτω από έντονη ηλιοφάνεια να αναπτύξει θερμοκρασία κατά 20 έως 30 βαθμούς υψηλότερη από ένα αντίστοιχο λευκό. Σε μια νότια πρόσοψη τον Ιούλιο, αυτή η διαφορά μπορεί να επηρεάσει άμεσα τη θερμοκρασία γύρω από το παράθυρο.
Όταν το παντζούρι γίνεται πηγή θερμότητας
Πολλοί θεωρούν ότι όταν κλείνουν τα παντζούρια προστατεύουν πλήρως το εσωτερικό του σπιτιού από τη ζέστη. Ωστόσο, ένα σκούρο παντζούρι που έχει ήδη θερμανθεί από τον ήλιο συνεχίζει να εκπέμπει θερμότητα.
Η ζεστή επιφάνεια βρίσκεται λίγα εκατοστά έξω από το τζάμι και η θερμότητα μπορεί σταδιακά να μεταφερθεί προς το εσωτερικό. Έτσι, το ίδιο στοιχείο που υποτίθεται ότι προστατεύει το σπίτι από τον ήλιο μπορεί να συμβάλει στην αύξηση της θερμοκρασίας.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το πρόβλημα γίνεται μεγαλύτερο όταν πρόκειται για υλικά που δεν έχουν σχεδιαστεί για τόσο έντονη θερμική καταπόνηση. Στα ξύλινα παντζούρια, η συνεχής έκθεση στη ζέστη μπορεί να επιταχύνει τη φθορά της βαφής, ενώ στο PVC υπάρχει κίνδυνος παραμόρφωσης, ειδικά όταν χρησιμοποιούνται πολύ σκούρες αποχρώσεις.
Ακόμη μεγαλύτερη προσοχή χρειάζεται όταν κάποιος βάφει μόνος του παλιά παντζούρια σε σκούρο χρώμα. Αν η νέα απόχρωση δεν είναι εγκεκριμένη από τον κατασκευαστή, μπορεί να χαθεί η εργοστασιακή εγγύηση, καθώς η αυξημένη θερμική διαστολή μπορεί να προκαλέσει προβλήματα όπως στρεβλώσεις και παραμορφώσεις.
Επιστρέφουν οι ανοιχτές αποχρώσεις
Μετά από αρκετά χρόνια κυριαρχίας του γκρι ανθρακί, η τάση στις προσόψεις φαίνεται να αλλάζει. Αρχιτέκτονες και ειδικοί στον σχεδιασμό κατοικιών στρέφονται ξανά σε πιο φυσικές και φωτεινές αποχρώσεις.
Χρώματα όπως το μπεζ της άμμου, το ανοιχτό γκρι, η ώχρα, η πέτρα, το λινό, το απαλό καφέ και το τερακότα κερδίζουν έδαφος, καθώς συνδυάζουν αισθητική με καλύτερη θερμική συμπεριφορά.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το γκρι ανθρακί εξαφανίζεται. Παραμένει ιδιαίτερα δημοφιλές, ειδικά όταν χρησιμοποιείται σε σπίτια με ανοιχτόχρωμες προσόψεις όπου δημιουργεί έντονη αντίθεση. Ωστόσο, η χρήση του γίνεται πλέον πιο προσεκτικά καθώς προτιμάται σε λιγότερο εκτεθειμένες πλευρές ή σε υλικά που αντέχουν περισσότερο, όπως το αλουμίνιο.
Η λύση δεν είναι απαραίτητα να εγκαταλείψει κάποιος εντελώς τις σκούρες αποχρώσεις. Το σημαντικότερο στοιχείο είναι η θέση και ο προσανατολισμός του σπιτιού.
Σε βόρειες προσόψεις ή σε σημεία με σκιά, η επίδραση είναι μικρότερη. Αντίθετα, σε σπίτια με μεγάλα ανοίγματα, ειδικά σε περιοχές με έντονο καλοκαιρινό ήλιο, οι ανοιχτές αποχρώσεις αποτελούν ασφαλέστερη επιλογή.