Η επιθυμία κάθε γονέα είναι να βλέπει το παιδί του χαρούμενο και συχνά αυτή η επιθυμία μεταφράζεται σε περισσότερα δώρα, περισσότερα παιχνίδια.
Ωστόσο, σύμφωνα με την ψυχολόγο Βιολέτα Ασέδο, η υπερβολική προσφορά παιχνιδιών και δώρων μπορεί να έχει συνέπειες που πολλοί ενήλικες δεν αντιλαμβάνονται άμεσα. Αντί να ενισχύει την ευτυχία και την ανάπτυξη, η αφθονία μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την υπομονή, τη συγκέντρωση, τη διαχείριση της απογοήτευσης και τη σχέση των παιδιών με τα υλικά αγαθά.
Μιλώντας στην ισπανική εφημερίδα La Vanguardia, η ειδικός εξηγεί ότι τα παιδιά χρειάζονται πολύ περισσότερα από παιχνίδια για να αναπτυχθούν ισορροπημένα. Χρειάζονται χρόνο, συναισθηματική σύνδεση, όρια και ευκαιρίες να βιώσουν την προσμονή και την αναμονή, στοιχεία που αποτελούν βασικά κομμάτια της ψυχολογικής τους ωρίμανσης.
Η άμεση ικανοποίηση
Η Βιολέτα Ασέδο υποστηρίζει ότι όταν ένα παιδί λαμβάνει υπερβολικά πολλά δώρα, ο εγκέφαλός του συνηθίζει σταδιακά στην άμεση ικανοποίηση. Ως αποτέλεσμα, δυσκολεύεται να αναπτύξει την ικανότητα να περιμένει ή να αποδέχεται ότι δεν μπορούν όλα να συμβούν αμέσως. Η αναμονή, η προσμονή και η διαχείριση του «όχι» αποτελούν σημαντικές συναισθηματικές δεξιότητες που κατακτώνται κατά την παιδική ηλικία.
Όταν όμως οι επιθυμίες ικανοποιούνται διαρκώς και χωρίς καθυστέρηση, το παιδί στερείται ευκαιρίες να εξασκηθεί σε αυτές τις δεξιότητες. Μακροπρόθεσμα, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερη ανεκτικότητα στη ματαίωση και σε μεγαλύτερη δυσκολία διαχείρισης καταστάσεων που δεν εξελίσσονται σύμφωνα με τις προσδοκίες του.
Η υπερβολική ποσότητα παιχνιδιών μειώνει τη συγκέντρωση
Ένα ακόμη ζήτημα που επισημαίνει η ψυχολόγος αφορά την προσοχή και τη συγκέντρωση. Πολλοί γονείς πιστεύουν ότι περισσότερα παιχνίδια σημαίνουν περισσότερες ευκαιρίες για δημιουργική απασχόληση. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι συχνά διαφορετική.
Σε ένα περιβάλλον γεμάτο ερεθίσματα, το παιδί δυσκολεύεται να εστιάσει σε μία δραστηριότητα. Αντί να αφιερώσει χρόνο σε ένα παιχνίδι και να αναπτύξει τη φαντασία του μέσα από αυτό, μεταπηδά συνεχώς από το ένα αντικείμενο στο άλλο. Αυτή η συνεχής εναλλαγή δεν επιτρέπει τη βαθύτερη ενασχόληση και περιορίζει τη δημιουργικότητα.
Η αναπτυξιακή ψυχολογία δείχνει ότι τα παιδιά ωφελούνται περισσότερο όταν έχουν λιγότερα αλλά πιο ουσιαστικά ερεθίσματα. Το δημιουργικό και συμβολικό παιχνίδι, που αποτελεί θεμέλιο για τη γνωστική και συναισθηματική ανάπτυξη, ευνοείται από ένα πιο ήρεμο και λιγότερο φορτωμένο περιβάλλον.
Όταν τα δώρα χάνουν την ιδιαίτερη αξία τους
Η συχνή προσφορά δώρων επηρεάζει και τον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά αντιλαμβάνονται την αξία όσων λαμβάνουν. Όπως εξηγεί η Ασέδο, όταν τα δώρα δίνονται διαρκώς και σε μεγάλες ποσότητες, σταδιακά παύουν να θεωρούνται κάτι ξεχωριστό. Μετατρέπονται σε μια αναμενόμενη πραγματικότητα και χάνουν το συναισθηματικό τους βάρος.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το παιδί είναι αχάριστο. Αντίθετα, σημαίνει ότι δεν είχε την ευκαιρία να βιώσει τη χαρά της προσμονής και τη συναισθηματική αξία που αποκτά ένα δώρο όταν συνδέεται με μια ιδιαίτερη στιγμή.
Η σύνδεση της ευτυχίας με τα υλικά αγαθά
Η ψυχολόγος προειδοποιεί ότι η συνεχής σύνδεση της χαράς με την απόκτηση αντικειμένων μπορεί να επηρεάσει βαθύτερα την προσωπικότητα του παιδιού. Όταν ένα παιδί μαθαίνει ότι η ευτυχία προέρχεται κυρίως από κάτι εξωτερικό και υλικό, υπάρχει ο κίνδυνος να αναζητά διαρκώς νέες αγορές ή νέα αποκτήματα για να αισθανθεί ικανοποίηση.
Η στάση αυτή μπορεί να το συνοδεύσει και στην ενήλικη ζωή. Η δυσκολία να εκτιμήσει όσα ήδη διαθέτει, η τάση να βαριέται εύκολα και η ανάγκη συνεχούς κατανάλωσης για να καλύψει συναισθηματικά κενά είναι ορισμένες από τις πιθανές συνέπειες.
Η ισορροπία ανάμεσα στην ποσότητα και την ποιότητα
Η Βιολέτα Ασέδο διευκρινίζει ότι δεν προτείνει την κατάργηση των δώρων. Αντίθετα, υποστηρίζει ότι τα δώρα μπορούν να έχουν σημαντική αξία όταν προσφέρονται με μέτρο και ουσιαστικό σκοπό.
Οι γονείς, όπως αναφέρει, μπορούν να αναρωτιούνται αν ένα δώρο συμβάλλει πραγματικά στην ανάπτυξη, τη χαρά ή τις σχέσεις του παιδιού.
Συχνά, λίγα και προσεκτικά επιλεγμένα δώρα έχουν πολύ μεγαλύτερη αξία από μια μεγάλη ποσότητα παιχνιδιών που προσφέρονται ταυτόχρονα.
Πώς μπορούν τα παιδιά να απολαμβάνουν περισσότερο τα δώρα τους
Η ειδικός προτείνει να αποφεύγεται η παράδοση όλων των δώρων ταυτόχρονα, καθώς αυτό αυξάνει την υπερδιέγερση και μειώνει τη δυνατότητα ουσιαστικής ενασχόλησης με το καθένα από αυτά.
Η σταδιακή προσφορά δώρων βοηθά το παιδί να αφιερώσει χρόνο σε κάθε νέο αντικείμενο και να απολαύσει περισσότερο την εμπειρία.
Παράλληλα, η εναλλαγή των διαθέσιμων παιχνιδιών και η συμμετοχή των γονέων στο παιχνίδι συμβάλλουν στην ενίσχυση του ενδιαφέροντος και της συναισθηματικής σύνδεσης. Όταν οι ενήλικες αφιερώνουν χρόνο στο να παίξουν μαζί με το παιδί, το δώρο αποκτά μεγαλύτερη σημασία από ό,τι όταν χρησιμοποιείται απλώς ως μέσο απασχόλησης.
Τα δώρα που ενισχύουν τη δημιουργικότητα και την ανάπτυξη
Τα πιο ωφέλιμα δώρα είναι εκείνα που ενθαρρύνουν το ελεύθερο παιχνίδι, τη φαντασία και τη δημιουργικότητα. Τα βιβλία, τα παιχνίδια κατασκευών, τα παιχνίδια ρόλων, η ζωγραφική, οι χειροτεχνίες και οι δημιουργικές δραστηριότητες προσφέρουν πολλαπλές δυνατότητες έκφρασης και μάθησης.
Εξίσου σημαντικές είναι οι εμπειρίες και ο ποιοτικός χρόνος με άλλους ανθρώπους. Μια βόλτα στο πάρκο, ένα κοινό παιχνίδι με την οικογένεια ή μια δραστηριότητα με φίλους μπορούν να προσφέρουν πολύτιμα οφέλη στην ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη ενός παιδιού.
Κλείνοντας, η ψυχολόγος τονίζει ότι η σημαντικότερη συμβουλή προς τους γονείς είναι να λειτουργούν οι ίδιοι ως πρότυπα. Τα παιδιά παρατηρούν και μιμούνται τις συμπεριφορές των ενηλίκων πολύ περισσότερο από ό,τι ακολουθούν τις λεκτικές συμβουλές τους.