Στη Γερμανία, νέα μελέτη δείχνει πώς η κοινωνική προέλευση διαμορφώνει ολόκληρη την εκπαιδευτική πορεία των παιδιών από τον παιδικό σταθμό έως το πανεπιστήμιο.
Τα αποτελέσματα της μελέτης του Ινστιτούτου Leibniz για τις Εκπαιδευτικές Διαδρομές (LIfBi) υπογραμμίζουν αυτό που είχε ήδη καταδείξει το 2024 η Εθνική Μελέτη Εκπαιδευτικής Πορείας (NEPS): ότι οι εκπαιδευτικές ανισότητες εμφανίζονται από νωρίς - και το οικογενειακό περιβάλλον παίζει σε αυτό καθοριστικό ρόλο.
Συγκεκριμένα, διαπιστώνεται ότι από την προσχολική ηλικία υπάρχουν σημαντικές διαφορές στο λεξιλόγιο, αλλά και στις πρώτες μαθηματικές και επιστημονικές δεξιότητες των παιδιών, ανάλογα με το κοινωνικό τους υπόβαθρο. Οι διαφορές αυτές διευρύνονται μέχρι την είσοδο στο σχολείο, κορυφώνονται περίπου στην ηλικία των επτά ετών και στη συνέχεια παραμένουν σχετικά σταθερές. Η Εθνική Έκθεση για την Εκπαίδευση 2024 κατέδειξε επίσης ότι η επιτυχία των παιδιών στο σχολείο στη Γερμανία συνδέεται με την κοινωνικοοικονομική κατάσταση των οικογενειών τους.
Όπως επισημαίνει στην Frankfurter Rundschau ο καθηγητής Kai Maaz, οι ανισότητες δεν ξεκινούν όταν γίνονται ορατές – όπως στη δυσκολία στην ανάγνωση ή στα αποτελέσματα διεθνών αξιολογήσεων – αλλά ήδη από τα πρώτα τρία έως έξι χρόνια ζωής. Σύμφωνα με τον ίδιο καθοριστικό ρόλο παίζουν καθημερινές δραστηριότητες στο σπίτι, όπως το διάβασμα, το τραγούδι και το παιχνίδι. Παιδιά στα οποία διαβάζουν βιβλία πολλές φορές την ημέρα από μικρή ηλικία εμφανίζουν σημαντικά πλουσιότερο λεξιλόγιο σε σχέση με εκείνα που έρχονται σπανιότερα σε επαφή με τέτοιες δραστηριότητες.
Σημαντικοί οι παιδικοί σταθμοί
Η μελέτη εντοπίζει επίσης τρεις βασικούς παράγοντες κινδύνου στο οικογενειακό περιβάλλον: χαμηλό μορφωτικό επίπεδο γονέων, έλλειψη απασχόλησης και κίνδυνο φτώχειας. Το 2022, σχεδόν ένα στα τρία παιδιά βρισκόταν σε τουλάχιστον μία από αυτές τις κατηγορίες, σύμφωνα με την έκθεση.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στους παιδικούς σταθμούς, ιδίως για παιδιά από ευάλωτες οικογένειες. «Η φοίτηση στο σχολείο είναι υποχρεωτική, αλλά μέχρι τότε είναι μερικές φορές ήδη πολύ αργά», λέει ο Maaz που προτείνει να εισάγουν οι οικογένειες τα παιδιά σε δομές προσχολικής εκπαίδευσης. Για αυτό είναι σημαντικό να δημιουργούνται επαρκείς θέσεων και να είναι άρτια καταρτισμένο το προσωπικό ωστε «να δοθεί στα παιδιά η ευκαιρία να έχουν ένα ελάχιστο επίπεδο γλωσσικών δεξιοτήτων μέχρι να ξεκινήσουν το σχολείο».