Μια αγελάδα που ξύνεται χρησιμοποιώντας εργαλείο ανάγκασε τους επιστήμονες να επανεκτιμήσουν τη νοημοσύνη των βοοειδών.
Η Βερόνικα, μια ελβετική καφέ αγελάδα από το αυστριακό χωριό Carinthia, εξέπληξε τους ερευνητές με το πρώτο καταγεγραμμένο περιστατικό αγελάδας που κατάφερε να βρει τρόπο να ξυστεί χρησιμοποιώντας ένα ξύλο.
Το ευφυές ζώο αναγνωρίζει επίσης τις φωνές των μελών της οικογένειας και σπεύδει να τα συναντήσει όταν το φωνάζουν.
Ο Βίτγκαρ Βίγκελε, βιολογικός αγρότης και αρτοποιός, ο οποίος διατηρεί τη Βερόνικα ως κατοικίδιο εδώ και πάνω από 10 χρόνια, ανέφερε ότι αρχικά άρχισε να παίζει με ξύλινα ραβδιά με το στόμα της, πριν τα χρησιμοποιήσει για να ξυστεί.
«Φυσικά και εντυπωσιάστηκα από την εξαιρετική της ευφυΐα και σκέφτηκα πόσα πολλά μπορούμε να μάθουμε από τα ζώα: υπομονή, ηρεμία, πληρότητα και πραότητα», είπε.
Τι αναφέρει η έρευνα για την αγελάδα
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Current Biology περιγράφει αυτό που οι επιστήμονες θεωρούν ως το πρώτο καταγεγραμμένο περιστατικό χρήσης εργαλείου από μια αγελάδα-κατοικίδιο, υποδηλώνοντας ότι τα βοοειδή ενδέχεται να διαθέτουν υψηλότερες γνωστικές ικανότητες απ’ ό,τι πιστεύαμε μέχρι σήμερα.
Η δρ Άλις Άουερσπεργκ, γνωστική βιολόγος στο Πανεπιστήμιο Κτηνιατρικής Ιατρικής της Βιέννης, δήλωσε: «Τα ευρήματα αναδεικνύουν ότι οι υποθέσεις για τη νοημοσύνη των ζώων εκτροφής μπορεί να αντικατοπτρίζουν κενά στην παρατήρηση και όχι πραγματικούς γνωστικούς περιορισμούς».
Η συμπεριφορά αυτή τράβηξε για πρώτη φορά την προσοχή της επιστημονικής κοινότητας όταν καταγράφηκε σε βίντεο.
«Όταν είδα το υλικό, έγινε αμέσως σαφές ότι δεν επρόκειτο για κάτι τυχαίο», δήλωσε. «Ήταν ένα ουσιαστικό παράδειγμα χρήσης εργαλείου από ένα είδος που σπάνια εξετάζεται από γνωστικής σκοπιάς».
Η δρ Άουερσπεργκ και ο συνάδελφός της Αντόνιο Οσούνα-Μασκαρό, μεταδιδακτορικός ερευνητής, ταξίδεψαν για να παρατηρήσουν τη Βερόνικα και να κάνουν δοκιμές.
Σε μια σειρά από ελεγχόμενα πειράματα τοποθέτησαν στο έδαφος μια βούρτσα καταστρώματος σε τυχαίους προσανατολισμούς και κατέγραψαν ποιο άκρο επέλεγε η Βερόνικα και ποιο σημείο του σώματός της στόχευε.
Κατά τη διάρκεια επαναλαμβανόμενων συνεδριών, οι επιλογές της ήταν σταθερές και προσαρμοσμένες στις περιοχές του σώματος που ξυνόταν.
«Αποδεικνύουμε ότι μια αγελάδα μπορεί να επιδείξει πραγματικά ευέλικτη χρήση εργαλείων», δήλωσε ο Οσούνα-Μασκαρό. «Η Βερόνικα δεν χρησιμοποιεί απλώς ένα αντικείμενο για να ξυστεί. Χρησιμοποιεί διαφορετικά μέρη του ίδιου εργαλείου για διαφορετικούς σκοπούς και εφαρμόζει διαφορετικές τεχνικές, ανάλογα με τη λειτουργία του εργαλείου και την περιοχή του σώματος».
Σύμφωνα με τους ερευνητές, άλλαζε τον τρόπο με τον οποίο κινούσε το αντικείμενο. Το ξύσιμο στο επάνω μέρος του σώματος περιλάμβανε πλατιές και δυναμικές κινήσεις, ενώ στο κάτω μέρος του σώματος οι κινήσεις ήταν πιο αργές, προσεκτικές και ελεγχόμενες.
Η χρήση εργαλείων ορίζεται ως ο χειρισμός ενός εξωτερικού αντικειμένου με στόχο την επίτευξη ενός σκοπού μέσω μηχανικών μέσων. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι ενέργειες της Βερόνικα πληρούν αυτόν τον ορισμό και τον ξεπερνούν.
Περιγράφουν τη συμπεριφορά της ως ευέλικτη, πολυλειτουργική χρήση εργαλείων, δηλαδή τη χρήση διαφορετικών χαρακτηριστικών του αντικειμένου για την επίτευξη διαφορετικών αποτελεσμάτων.
Εκτός του ανθρώπου, τέτοιου είδους συμπεριφορά έχει καταγραφεί σε σχετικά λίγα ζωικά είδη, με τους μεγάλους πιθήκους, όπως οι χιμπαντζήδες, να παρουσιάζουν την πιο εξελιγμένη μορφή.
«Επειδή χρησιμοποιεί το εργαλείο πάνω στο ίδιο της το σώμα, πρόκειται για μια εγωκεντρική μορφή χρήσης εργαλείων, η οποία γενικά θεωρείται λιγότερο σύνθετη από τη χρήση εργαλείων που στρέφεται σε εξωτερικά αντικείμενα», ανέφερε ο Οσούνα-Μασκαρό.
«Ταυτόχρονα, αντιμετωπίζει σαφείς φυσικούς περιορισμούς, καθώς πρέπει να χειρίζεται τα εργαλεία με το στόμα της. Αυτό που εντυπωσιάζει είναι ο τρόπος με τον οποίο αντισταθμίζει αυτούς τους περιορισμούς, προβλέποντας το αποτέλεσμα των κινήσεών της και προσαρμόζοντας ανάλογα το κράτημα και τις κινήσεις της».
Η μελέτη αποτελεί το πρώτο καταγεγραμμένο περιστατικό χρήσης εργαλείων στα βοοειδή και την πρώτη ένδειξη ευέλικτης, πολυλειτουργικής χρήσης εργαλείων στο συγκεκριμένο είδος.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι οι ασυνήθιστες συνθήκες ζωής της Βερόνικας ενδέχεται να έπαιξαν καθοριστικό ρόλο. Οι περισσότερες αγελάδες δεν ζουν τόσο πολλά χρόνια, δεν εκτίθενται σε ανοιχτά και σύνθετα περιβάλλοντα και σπάνια έχουν τη δυνατότητα να αλληλεπιδρούν με ποικιλία αντικειμένων.
Το μεγάλο προσδόκιμο ζωής της, η καθημερινή επαφή με ανθρώπους και η πρόσβαση σε ένα πλούσιο και ποικιλόμορφο φυσικό τοπίο φαίνεται πως δημιούργησαν τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη εξερευνητικής συμπεριφοράς.
Η ερευνητική ομάδα δηλώνει πρόθυμη να ακούσει εμπειρίες και από άλλους κτηνοτρόφους, ώστε να διαπιστωθεί πόσο διαδεδομένη μπορεί να είναι αυτή η συμπεριφορά.
«Επειδή υποψιαζόμαστε ότι αυτή η ικανότητα είναι πιθανό να είναι πιο διαδεδομένη απ’ όσο έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα», ανέφερε ο κ. Οσούνα-Μασκαρό, «καλούμε τους αναγνώστες που έχουν παρατηρήσει αγελάδες ή ταύρους να χρησιμοποιούν ξύλα ή άλλα αντικείμενα χειρός για σκόπιμες ενέργειες να επικοινωνήσουν μαζί μας».