Φράσεις που κινούνται ανάμεσα στο χιούμορ και την κριτική και σχόλια που στο πρώτο άκουσμα ακούγονται αθώα συνηθίζονται από ανθρώπους που αισθάνονται ανώτεροι.
Παλιότερα η ένδειξη ανωτερότητας γίνονταν πιο φανερά. Όσοι ένιωθαν ισχυροί στο δωμάτιο έκαναν επίδειξη δύναμης και συχνά ταπείνωναν με ευθείες βολές τους υπόλοιπους. Πλέον αυτές οι συμπεριφορές «δεν περνούν» και οι άνθρωποι που νιώθουν ανώτεροι από τους άλλους τείνουν να καταφεύγουν σε πιο διακριτικούς τρόπους για να εκφράσουν αυτή τους την αίσθηση.
Οι φράσεις που ακολουθούν δεν πηγάζουν πάντα από αυτοπεποίθηση. Μερικές φορές πηγάζουν από ανασφάλεια, καθώς το άτομο προσπαθεί να πείσει τον εαυτό του πως είναι σημαντικό, συγκρίνοντας συνεχώς τον εαυτό του με όλους τους άλλους.
«Ποτέ δεν θα μπορούσα να γίνω φίλος με ένα τέτοιο άτομο»
Αυτή η φράση χρησιμοποιείται συνήθως όταν κάποιος διηγείται μια ιστορία και θέλει να δείξει την αποστροφή του. Αντί να πει απλώς ότι ένα άλλο άτομο δεν του ταιριάζει, τραβάει μια γραμμή διαχωρισμού μεταξύ του εαυτού του και όλων των άλλων. Το μήνυμα είναι: «Είμαι ανώτερος από τέτοιου είδους ανθρώπους».
Οι άνθρωποι που αισθάνονται κρυφά ανώτεροι συχνά ορίζουν τον εαυτό τους μέσω του αποκλεισμού. Χρησιμοποιούν τα ενδιαφέροντα και τον τρόπο ζωής τους ως απόδειξη ότι έχουν κάνει «καλύτερες» επιλογές από όλους τους άλλους. Είτε μιλούν για τη δουλειά κάποιου, τη σχέση του, τις καταναλωτικές του συνήθειες ή τις προτιμήσεις του στην ψυχαγωγία, παρουσιάζουν τον εαυτό τους σαν να ανήκει σε ένα ανώτερο επίπεδο.
«Μου φαίνεται ότι κάποιοι άνθρωποι απλά 'δεν καταλαβαίνουν'»
Στο πρώτο άκουσμα αυτό ακούγεται σαν μια αθώα παρατήρηση. Στην πραγματικότητα, συχνά αποτελεί έναν ευγενικό τρόπο να υπονοηθεί ότι όποιος έχει διαφορετική άποψη απλώς στερείται νοημοσύνης ή καλλιέργειας.
Αντί να αναγνωρίζει ότι διαφορετικοί άνθρωποι μπορεί να έχουν διαφορετικές εμπειρίες ή οπτικές γωνίες, κάποιος με σύνδρομο ανωτερότητας τείνει να θεωρεί ότι η δική του άποψη είναι προφανώς η σωστή. Αν οι άλλοι δεν συμφωνούν, το πρόβλημα πρέπει να είναι όλοι οι άλλοι, όχι ο ίδιος. Αυτός ο τρόπος σκέψης εμποδίζει την ουσιαστική συζήτηση. Αντί να δείχνει περιέργεια να εξερευνήσει τη διαφορετική άποψη, ο ομιλητής τοποθετεί τον εαυτό του ως κάποιον που έχει ήδη καταλάβει τα πάντα, ενώ οι άλλοι έπονται σε μια ιδιότυπη κούρσα κατανόησης.
«Είμαι απλά ειλικρινής»
Η ειλικρίνεια είναι ένα αξιοθαύμαστο και πολύτιμο χαρακτηριστικό. Ωστόσο, αυτή η φράση εμφανίζεται συχνά αμέσως μετά την εκφορά κάποιου περιττά σκληρού ή προσβλητικού σχολίου. Αντί να αναλάβουν την ευθύνη για τα λόγια τους, χρησιμοποιούν την ειλικρίνεια ως ασπίδα ενάντια στην κριτική.
Οι άνθρωποι που αισθάνονται ανώτεροι πιστεύουν μερικές φορές ότι έχουν ένα ειδικό δικαίωμα να κρίνουν τους άλλους. Πείθουν τον εαυτό τους ότι απλώς λένε την αλήθεια, ενώ όλοι οι άλλοι είναι υπερβολικά ευαίσθητοι για να την αντέξουν. Αυτή η νοοτροπία τους επιτρέπει να εκφράζουν σχόλια που πληγώνουν βαθιά, χωρίς να εξετάζουν αν αυτά τα σχόλια είναι πραγματικά χρήσιμα.
«Αυτό το ξέρω ήδη»
Μερικές φορές αυτή η δήλωση ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Ίσως όντως γνωρίζουν κάτι που τους είπε κάποιος άλλος. Άλλες φορές, δεν πρόκειται τόσο για την γνωστοποίηση του γεγονότος της γνώσης αλλά μια έμμεση έκφραση του αισθήματος ανωτερότητας.
Παραδόξως, οι άνθρωποι που διαθέτουν πραγματικά γνώσεις είναι συχνά οι πρώτοι που παραδέχονται όταν έχουν μάθει κάτι καινούργιο. Έρευνες σχετικά με την πνευματική ταπεινότητα έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι που αναγνωρίζουν κενά στις γνώσεις τους τείνουν να είναι πιο ανοιχτόμυαλοι και να συνεχίζουν να μαθαίνουν με την πάροδο του χρόνου.
«Πολύ όμορφο αυτό»
Ανάλογα με τον τόνο, αυτό μπορεί να αποτελεί ένα ειλικρινές κομπλιμέντο. Όταν όμως χρησιμοποιείται με σαρκασμό, είναι ένας από τους πιο γρήγορους τρόπους για να υποβαθμίσει κανείς τα επιτεύγματα ή τον ενθουσιασμό ενός άλλου ατόμου, χωρίς να το επικρίνει ανοιχτά.
Αντί να συγχαρεί κάποιον, ο ομιλητής υποβαθμίζει διακριτικά αυτό που έχει επιτύχει ή αυτό για το οποίο είναι ενθουσιασμένος. Είτε κάποιος έχει βρει νέα δουλειά είτε είναι ενθουσιασμένος για κάτι που περίμενε με ανυπομονησία, ο ομιλητής τοποθετεί διακριτικά τον εαυτό του σε θέση ανωτερότητας, ακόμα κι αν δεν το λέει ποτέ άμεσα. Το να λες «πολύ όμορφο αυτό» ίσως υποτιμά τους άλλους και μπορεί να τους κάνει να νιώσουν ανόητοι επειδή είναι τόσο χαρούμενοι.
«Οι άνθρωποι είναι τόσο προβλέψιμοι»
Οι περισσότεροι από εμάς παρατηρούμε μοτίβα στην ανθρώπινη συμπεριφορά. Όμως, κάποιος που λέει συνεχώς ότι όλοι οι άλλοι είναι προβλέψιμοι, συχνά τοποθετεί τον εαυτό του έξω από τον πολύ κόσμο. Συμπεριφέρεται σαν να είναι κατά κάποιον τρόπο πιο διορατικός από τον μέσο άνθρωπο.
Η φράση αυτή δημιουργεί την εικόνα ενός ατόμου που είναι πάντα ένα βήμα μπροστά, ικανό να διαβάζει τα κίνητρα των άλλων, παραμένοντας ταυτόχρονα μοναδικά ανεξάρτητο. Υπονοεί ότι αυτός είναι ο παρατηρητής, ενώ όλοι οι άλλοι απλώς ακολουθούν ένα σενάριο.