Ο Σωτήρης Τσόγκας έφυγε απρόσμενα από τη ζωή βυθίζοντας στη θλίψη τον καλλιτεχνικό κόσμο και σε βαρύ πένθος τη σύζυγό του, Μαίρη Ραζή, και τους οικείους του.
Τη θλιβερή είδηση για την αποδημία του ηθοποιού είχε ανακοινώσει χθες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο Σπύρος Μπιμπίλας, κάνοντας λόγο για έναν σπουδαίο θεατράνθρωπο.
Μέσα από μια επίσημη ανακοίνωση, ο θεατρικός οργανισμός που είχαν ιδρύσει ο αείμνηστος ηθοποιός και η επί σειρά ετών σύζυγός του, Μαίρη Ραζή, θέλησε να ενημερώσει άπαντες για αυτή την απώλεια, καθώς και για την ημερομηνία που θα τελεστεί η κηδεία του.
Η κοινή συμπόρευση με τη Μαίρη Ραζή επί 42 χρόνια
Ακολουθεί η ανακοίνωση του πολιτιστικού οργανισμού «Πρόβα» για τον Σωτήρη Τσόγκα:
«Η οικογένεια, οι συνεργάτες και οι σπουδαστές του θεάτρου ΠΡΟΒΑ θρηνούν τον συνιδρυτή του, τον μεγάλο θεατράνθρωπο Σωτήρη Τσόγκα. Το θεατρικό σανίδι ήταν το σπίτι του. Ένας δημιουργός με όλη την σημασία της λέξης. Άνθρωπος με ευγένεια, ήθος και αξιοπρέπεια, πολυβραβευμένος ηθοποιός και σκηνοθέτης με αρχές και σεβασμό προς τους συνεργάτες του, καθηγητής σπουδαίος στην τέχνη της υποκριτικής και ερευνητής αγωγής λόγου. Μοναδικός γνώστης της ελληνικής γλώσσας, συγγραφέας και ποιητής. Ο έρωτάς του για την θεατρική τέχνη στην ολότητά της ήταν αυτός που τον κατέστησε έναν από τους πλέον καταξιωμένους καλλιτέχνες στην Ελλάδα για περισσότερα από 50 χρόνια.
Η οικογένειά του: η σύζυγος του ηθοποιός Μαίρη Ραζή σύντροφος ζωής και επί σκηνής για 42 χρόνια, που τον ερωτεύτηκε με την πρώτη ματιά και μαζί ίδρυσαν το θέατρο ΠΡΟΒΑ, η κόρη του ηθοποιός Κοραλία Τσόγκα που τον λάτρεψε και τον ακολούθησε σε κάθε του βήμα στον χώρο του θεάτρου, ο εγγονός του Περσέας Τσόγκας Μάινας (ένας μικρός εκκολαπτόμενος Τσόγκας, όπως συνήθιζε να λέει η Μαίρη Ραζή), η αδελφή του Νανά Τσόγκα πάντα δίπλα του, η Αγγελική Ραζή και ο ηθοποιός Υάκινθος Μάινας ο γαμπρός του, άρρηκτα δεμένοι με τον Σωτήρη Τσόγκα και τον πολύτιμο θεσμό της οικογένειας, θα πουν το τελευταίο αντίο στην εξόδιο ακολουθία που θα τελεστεί το Σάββατο 20 Ιουνίου στις 12:00 στο δημοτικό κοιμητήριο Ζωγράφου.
Οι σπουδές και το ξεκίνημα στην υποκριτική
Ο Σωτήρης Τσόγκας γεννήθηκε τον Σεπτέμβριο του 1951 στο Θησείο. Αποφοίτησε από την Deutsche Schule Athen-Doerpfeld Gymnasium (κάτοχος Empfehlung) και από την Δραματική Σχολή του Ωδείου Αθηνών (1973). Παρακολούθησε μαθήματα Νομικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και Θεατρικά Σεμινάρια (σκηνοθεσίας - φωνητικής - λειτουργικής αναπνοής) στο Tuebingen της πρώην Δυτικής Γερμανίας. Διετέλεσε μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος (Κ.Θ.Β.Ε.) ως εκπρόσωπος του Σ.Ε.Η από το 1984 έως το 1988. Είναι μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Σκηνοθετών (Ε.Ε.Σ.).
Ως ηθοποιός συμμετείχε από το 1972 (με ειδική άδεια) στους θιάσους: Mυράτ-Ζουμπουλάκη (Θέατρο Αθηνών), όπου ερμήνευσε βασικούς ρόλους σε δεκάδες έργα του κλασσικού και σύγχρονου ρεπερτορίου ('72 ως '82), καθώς και στις Τραγωδίες: «Αντιγόνη» Σοφοκλέους (Φύλακας) και «Εκάβη» Ευριπίδου (Ταλθύβιος) στο Ηρώδειο και σε άλλα αρχαία Θέατρα ανά την Ελλάδα και Κύπρο, της Άννας Φόνσου (Θέατρο Ορβο), Χρήστου Πολίτη - Αντύπα (Απλό Θέατρο), Δημήτρη Ιωακειμίδη (Πολύτεχνο) και σε άλλους αθηναϊκούς θιάσους ανά μικρότερα διαστήματα. Στα τέλη της δεκαετίας του 70 παρουσίασε μαζί με τον μακαριστό δάσκαλό του Δημήτρη Μυράτ από σκηνής του Θεάτρου Αθηνών, το «Συμπόσιο» του Πλάτωνος και το «Κατά Μάρκον» Ευαγγέλιο στη Δημοτική.
Ιδρυτικό μέλος του Θεάτρου Οδού Ερμού-Πρόβα (1984). Έπαιξε στα έργα: “Πιπίλα” του Γ. Χασάπογλου, “Λοκαντιέρα” του Κ. Γκολντόνι, “Παντρολογήματα” του Ν. Γκόγκολ (έργο, που παρουσιάστηκε μετά από πρόσκληση στην Πολωνία), “Κεκλεισμένων των θυρών” του Ζ.Π. Σάρτρ”.
Η στροφή προς τη σκηνοθεσία
Σκηνοθέτησε ελληνικά κυρίως έργα σε περιφερειακά θεατρικά σχήματα και στις αγροτικές φυλακές Τίρυνθας.
Στο Δημοτικό Θέατρο Ζωγράφου σκηνοθέτησε από το ’91 έως το ’98 τα έργα: “Βικτόρ ή τα παιδιά στην εξουσία” του Ρ. Βιτράκ, “o Μπήντερμαν και οι εμπρηστές” του Μ. Φρίς, ” Η σπασμένη στάμνα” του Κλάϊστ (η παράσταση αυτή επελέγη από το “Νέο Θέατρο” και παίχτηκε στο Κολλέγιο Αθηνών), “O κατά Φαντασίαν ασθενής” του Μολιέρου, “Διακοπή για τεχνικούς λόγους” του Σακόνι, “Μαρτυρίες” – Μονόπρακτα της Κωστούλας Μητροπούλου και του Πάρι Τακόπουλου, “Αντιγόνη” του Ανούϊγ, “Παλαιστές” του Στρατή Καρρά.
Στο Θέατρο της Οδού Ερμού σκηνοθετεί από το 1993 έως το 1999. Ανέβασε τα έργα: “Θαυμαστή Μπαλωματού” του Λόρκα, “Μονομαχία Γυναικών” του Σκρίμπ, “Έρωτας και Τιμωρία” του Καρατζιάλε (παράσταση, η οποία επελέγη και παρουσιάστηκε στο Διεθνές Φεστιβάλ του Τιργκοβίστε στην Ρουμανία), ” Το Συμβόλαιο” του Mρόζεκ, “Οι εραστές της Βιόρv” της Μ.Ντυράς (έργο, το οποίο και μετέφρασε), “Τα παπούτσια” της Κωστούλας Μητροπούλου, “Το δωμάτιο με τους Μανδαρίνους” του Ρ. Τομά (παραστάσεις και στο Θέατρο Λυκαβητού, στο οποίο συμμετείχε και ως ηθοποιός). Μονόπρακτα των Μπόστ, Τακόπουλου, Πάτση, Σιμιτζή και Παναγοπούλου. Περίοδος 1999-2001: Μετέφρασε το έργο του Εφραίμ Κισσόν “Θα πάρετε κάτι κύριε Σαίξπηρ;” και συμμετείχε ως ηθοποιός στις παραστάσεις του έργου αυτού, που δόθηκαν στο Θέατρο Κνωσός.
Περίοδος 2002-2004: Σκηνοθετεί και παίζει στην “Άσκηση πέντε δακτύλων” του Π. Σάφερ στην καινούρια στέγη του Θεάτρου Πρόβα. 2004-2005: Σκηνοθετεί και παίζει στο “Κουαρτέτο πίσω από την αυλαία” του Ρόναλντ Χάργουντ. Περίοδος 2005-2006: Σκηνοθετεί και παίζει στο “Επάγγελμα της κυρίας Γουώρρεν” του Μπέρναρ Σω. 2006-2007: Σκηνοθετεί και παίζει στο “LA MAMMA” του Αντρέ Ρουσσέν. Έλαβε μέρος στην πρεμιέρα της σειράς «Μονόπρακτα» της ΕΤ1, στο έργο “Ό,τι πεις αγάπη μου” του Γ. Διαλεγμένου, σε σκηνοθεσία Γ. Ρεμούνδου. 2007-2008: Σκηνοθετεί τη “Φλαντρώ” του Παντελή Χόρν. Περίοδος 2008-2009: Σκηνοθετεί και παίζει στη “Δράκαινα” του Δημήτρη Μπόγρη.
Η ίδρυση της Πειραματικής Σκηνής του Θεάτρου Πρόβα
Ιδρύει και διευθύνει την Πειραματική Σκηνή του Θεάτρου Πρόβα, με την επωνυμία «ΟΙ ΜΥΣΤΕΣ». Σκηνοθετεί και ερμηνεύει τον «Οιδίποδα», στο πρώτο έργο της Σκηνής αυτής, με τίτλο «ΠΑΘΕΙ ΜΑΘΟΣ» Αισχύλου - Σοφοκλή - Ευριπίδη αποσπάσματα που παρουσιάστηκε στο 3ο Αθηναϊκό Φεστιβάλ Αττικού Άλσους, τον Αύγουστο του 2009. Εκδίδει σε συνεργασία με την Γ.Γ.Ν.Γ εγχειρίδιο σπουδής και έρευνας της Αρχαίας Ελληνικής Τραγωδίας, με τίτλο «ΠΑΘΕΙ ΜΑΘΟΣ». 2009-10: Σκηνοθετεί και πρωταγωνιστεί στο έργο «Μια νύχτα μια ζωή» του Σπύρου Μελά. Στην Πειραματική Σκηνή του Θεάτρου Πρόβα σκηνοθετεί το έργο του Copi «Η νύχτα της κυρίας Λουσιέν». 2010-11: Διασκευάζει και σκηνοθετεί την “Λύκαινα” του VERGA, όπου συμμετέχει και ως ηθοποιός 2011-2012: Σκηνοθετεί στην Πειραματική Σκηνή του Θεάτρου Πρόβα «ΟΙ ΜΥΣΤΕΣ», το έργο «Ο Κάφκα συνομιλεί με την Γκούντρουν Ένσλιν». 2012: Σκηνοθετεί το έργο «Ρόζα» του Παναγιώτη Μέντη και το άπαικτο έργο «Η οδός» του Ιάκωβου Καμπανέλλη. 2013: Σκηνοθετεί και πρωταγωνιστεί στην «Πλύση Εγκεφάλου» του Τζόν Γουάϊράϊτ. 2014: Σκηνοθετεί και πρωταγωνιστεί στην παράσταση «ΣΤΑ ΆΚΡΑ», σύνθεση δύο μονολόγων της Κωστούλας Μητροπούλου. 2015: «Βιολιστής στην Στέγη» στο θέατρο Badminton, σε σκηνοθεσία Ρόμπ Ρουτζέρο, ερμηνεύει τον ρόλο του Ραββίνου. Παραστάσεις και στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης. 2016: Διασκευάζει, σκηνοθετεί και πρωταγωνιστεί στο «Τέρας κι Εγώ», βασισμένο στο ομότιτλο βιβλίο του Σταμάτη Μαλέλη. Το έργο βραβεύτηκε για τη περίοδο 2016-2017 από την Ακαδημία Τεχνών με το πρώτο βραβείο ΝΙΚΟΣ ΖΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ως το καλύτερο έργο της χρονιάς. 2017-2018: Σκηνοθετεί και πρωταγωνιστεί στο «Δωμάτιο με τους Μανδαρίνους» του Ρομπέρ Τομά.
Βραβεία: Από το 3ο Διεθνές Φεστιβάλ Διαβαλκανικού Θεάτρου 2018, του απονεμήθηκε το βραβείο «Α’ Ανδρικού Ρόλου» για την ερμηνεία του στο έργο «Το Τέρας και Εγώ». Βραβείο σκηνοθεσίας για το έργο «Το Δωμάτιο των Μανδαρίνων». Βραβείο σκηνοθεσίας για το έργο «Το Τέρας και Εγώ».
Έχει πάρει μέρος στις ταινίες του Γ. Αγαθονικιάδη «ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΗ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ», «Ο ΞΕΝΟΣ» και «ΠΙΚΡΟ ΧΙΟΝΙ» που γυρίστηκαν στην Τσεχία (συμπαραγωγές της ΕΤ1). Έχει εργαστεί επί σειράν ετών ως σκηνοθέτης, ηθοποιός, συγγραφέας και μεταφραστής-διασκευαστής στο Ραδιόφωνο και την Τηλεόραση.
Υπό την καθοδήγηση των Μυράτ και Χόρν έλαβε μέρος σε πρακτικές εφαρμογές της μεθόδου της “ΥΠΝΟ-ΠΑΙΔΕΙΑΣ” και συμμετείχε στην προσπάθεια της Κρατικής Ραδιοφωνίας και Τηλεόρασεως για την βελτίωση της προφοράς της Ελληνικής στα Μ.Μ.Ε. και για την “ελληνοποίηση” ξενικής ορολογίας, σε συνεργασία με το Τμήμα Νεολογισμών της Ακαδημίας Αθηνών.
Οι 18.000 ώρες διδασκαλίας
Ως καθηγητής, διδάσκει από το 1987 Υποκριτική, Αγωγή Λόγου και Αναπνοή: α. Σε κεντρικά και περιφερειακά σεμινάρια των Υπουργείων Παιδείας και Πολιτισμού. β. Στο Θέατρο Στοά του Θανάση Παπαγεωργίου (Ευρωπαϊκό επιδοτούμενο πρόγραμμα). γ. Στο Ευρωπαϊκό Κολλέγιο Αθηνών. δ. Σε Δραματικές Σχολές. ε. Στην Σχολή Δημοσιογραφίας “Antenna” και “Star”. στ. Στο Θέατρο Ημέρας του Λάκη Κουρετζή ζ. Στο Εργαστήρι Θεατρικών Σπουδών του Δήμου Ζωγράφου. η. Στο Εργαστήρι του Θεάτρου Οδού Ερμού-Πρόβα, το οποίο και διηύθυνε ως το 1999. θ. Στην Ανώτερη Σχολή Δραματικής Τέχνης Μαίρης Ραζή “Η Πρόβα”, Υποκριτική και Αγωγή Λόγου ι. Στους σπουδαστές Νεοελληνικής και Κλασσικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο “ΛΟΜΟΝΟΣΩΦ” της Μόσχας, Αγωγή Λόγου ια. Επιστημονικός συνεργάτης Αγωγής Λόγου στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Συνεργάζεται με το Σχολείο Νέας Ελληνικής Γλώσσας του Α.Π.Θ. με αντικείμενα την Αγωγή Λόγου και τη Δραματοποίηση Κειμένων. ιβ. Στην Ελληνοαμερικανική Ένωση ιγ. Στο ΙΕΚ ΔΟΜΗ. ιδ. Από το 2000 ίδρυσε και διευθύνει το ΠΡΟΤΥΠΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΠΟΦΥΓΗΣ ΑΓΧΟΥΣ “η ευ-θυμία”. Σύνολο βεβαιωμένων ωρών διδασκαλίας άνω των δεκαοκτώ χιλιάδων (18.000).
Μεταφράσεις, διηγήματα, ποιήματα και άρθρα του για το Θέατρο και την Ελληνική Γλώσσα έχουν δημοσιευθεί σε Λογοτεχνικά Περιοδικά και κυκλοφορούν σε βιβλία. Έχει τιμηθεί με το Α’ Πανελλήνιο Βραβείο Ποιήσεως της Ε.Ν.Ε.Λ. Πρόσφατα κυκλοφόρησε βιβλίο του με το ψευδώνυμο “Νήφων” και τίτλο: “Ρήσεις εκ Ρήξεων”. Επίσης Ποιητική Συλλογή με τίτλο: «των Ονείρων, των Ερώτων, της Μοναξιάς και του Θανάτου τα ποιήματα».
Έλαβε μέρος με την Ανώτερη Σχολή Δραματικής Τέχνης Μαίρης Ραζή “Η Πρόβα” στο πέμπτο (2005) & έκτο (2006) Διεθνές Φεστιβάλ Δραματικών Σχολών “ΥΠΕΡΙΩΝ” που διεξήχθει στο Βουκουρέστι. (Η παράσταση που σκηνοθέτησε βραβεύτηκε με το βραβείο της Κριτικής Επιτροπής). Το Σεπτέμβριο του 2006 έλαβε μέρος στο 2ο Διεθνές Φεστιβάλ Θεάτρου στη Μπραϊλα της Ρουμανίας με το έργο «Το Επάγγελμα της Κυρίας Γουώρρεν», που σκηνοθέτησε. Το όνομά του περιλαμβάνεται στην Who Is Who Encyclopedia (ed. 3/2009).
Οικογένεια Σωτήρη Τσόγκα: Μαίρη Ραζή, Κοραλία Τσόγκα, Περσέας Τσόγκας Μάινας, Υάκινθος Μάινας, Νανά Τσόγκα, Αγγελική Ραζή».