Οι ειδικοί επιμένουν πως η αποτελεσματική προστασία δεν είναι μία συσκευή, αλλά ένα πλέγμα από απλές κινήσεις, σωστές συνήθειες και στοχευμένες αναβαθμίσεις.
Οι διακοπές υποτίθεται ότι είναι η στιγμή που αφήνεις πίσω σου το άγχος της καθημερινότητας. Στην πράξη, όμως, για πολλούς ανθρώπους το πιο επίμονο «σκουλήκι» είναι το σπίτι που έμεινε άδειο: μήπως κλείδωσα σωστά την πίσω πόρτα, μήπως άφησα παράθυρο μισάνοιχτο, μήπως φαίνεται από έξω ότι λείπουμε.
Έρευνα που επικαλείται δημοσίευμα της Daily Mail δείχνει ότι πάνω από τους μισούς ανησυχούν για την ασφάλεια του σπιτιού τους όταν απουσιάζουν, με τις κλοπές να μη σταματούν μόνο στο εσωτερικό του σπιτιού αλλά να αφορούν και το αυτοκίνητο ή ακόμη και τα δέματα στην πόρτα. Η «παρηγοριά» είναι ότι σήμερα ο εξοπλισμός ασφάλειας είναι πιο προσιτός από ποτέ, όμως οι ειδικοί επιμένουν πως η αποτελεσματική προστασία δεν είναι μία συσκευή· είναι ένα πλέγμα από απλές κινήσεις, σωστές συνήθειες και στοχευμένες αναβαθμίσεις.
Ποια είναι τα πιο ευάλωτα σημεία
Το πρώτο που προτείνουν είναι να κοιτάξεις το σπίτι σου όπως θα το κοίταζε κάποιος που ψάχνει μια ευκαιρία να εισέλθει. Ο Άλεξ Πάρκερ-Ουόκλεϊτ, επικεφαλής ασφαλιστικών θεμάτων σε εταιρεία ασφάλισης, λέει μιλώντας στην Daily Mail ότι τα πιο ευάλωτα σημεία είναι συχνά όσα... «ξεχνάμε»: πλαϊνές αυλόπορτες, πίσω είσοδοι, ισόγεια παράθυρα, γκαράζ, κρυφά περάσματα πρόσβασης. «Οι κακοφωτισμένες, σκοτεινές περιοχές γύρω από το σπίτι μπορούν να προσφέρουν χρήσιμα σημεία κάλυψης, κάνοντας πιο εύκολη την προσέγγιση χωρίς να γίνουν αντιληπτοί», σημειώνει.
Γι’ αυτό και η βασική παρέμβαση είναι ο φωτισμός: κίνηση-ενεργοποιούμενα φώτα, ενίσχυση των «τυφλών» σημείων, και τακτικό κλάδεμα φυτών, φρακτών και δέντρων που μπορεί να λειτουργούν σαν φυσικό παραβάν μπροστά από παράθυρα και πόρτες. Ο Ντέιβ Γουόρντ, διευθυντής διεθνών δραστηριοτήτων εταιρείας συστημάτων ασφαλείας, είναι πιο ωμός: ένας προβολέας ή κάμερα με προβολέα που ανάβει απότομα και ξεκινά καταγραφή «χαλάει» τη διάθεση του επίδοξου δράστη. «Οι περισσότεροι δεν θέλουν να βρεθούν ξαφνικά κάτω από φως», λέει, περιγράφοντας τον φωτισμό ως αποτρεπτικό που συχνά σταματά το κακό πριν ξεκινήσει.
Η δεύτερη αρχή είναι αυτό που ο Σεμπάστιαν Άλεν, ειδικός ασφάλειας σε εταιρεία κλειδαριών, αποκαλεί «στρώσεις» προστασίας. Η λογική είναι να μην υπάρχει μόνο ένα εμπόδιο που, αν ξεπεραστεί, τελείωσε η άμυνα. Οι ελάχιστες στρώσεις, κατά τον ίδιο, είναι επαγγελματικά τοποθετημένες κλειδαριές κατοχυρωμένου τύπου, συναγερμός με παρακολούθηση και καλός εξωτερικός φωτισμός. Από εκεί και πέρα, «ένα χρηματοκιβώτιο για τα πολύτιμα, σύστημα καμερών που καλύπτει κρίσιμα σημεία πρόσβασης, προστατευτικά κιγκλιδώματα και ενισχυμένη πόρτα ασφαλείας» μπορούν να προσθέσουν ουσιαστικό βάθος. Το βασικό μήνυμα είναι ότι ο δράστης λειτουργεί με χρόνο και ευκολία: όσο περισσότερα βήματα απαιτούνται, τόσο αυξάνει η πιθανότητα να εγκαταλείψει την οικία.
Σημαντικό κομμάτι της σύγχρονης ασφάλειας δεν είναι καν το σπίτι, αλλά το αυτοκίνητο. Ο Άλεν προειδοποιεί για μια ανερχόμενη τεχνική κλοπής σε οχήματα χωρίς κλειδί, όπου χρησιμοποιούνται συσκευές ενίσχυσης σήματος για να «πιάσουν» το σήμα από το τηλεχειριστήριο-κλειδί μέσα στο σπίτι, να ξεκλειδώσουν και να κλέψουν το όχημα χωρίς ίχνη παραβίασης. Η πρακτική συμβουλή είναι συγκεκριμένη: αποθήκευση των τηλεχειριστηρίων σε θήκη που μπλοκάρει το σήμα και φύλαξή τους μακριά από πόρτες και παράθυρα.
Να φαίνεται ότι υπάρχει ζωή μέσα στο σπίτι
Για όσους λείπουν, οι ειδικοί επιμένουν και σε κάτι που μοιάζει «μικρό» αλλά έχει μεγάλη σημασία: να φαίνεται ότι υπάρχει ζωή μέσα στο σπίτι. Έξυπνες πρίζες και έξυπνος φωτισμός μπορούν να ανάβουν λάμπες σε διαφορετικά σημεία. Ο Γουόρντ το θεωρεί αποτελεσματικό αποτρεπτικό, αλλά ο Πάρκερ-Ουόκλεϊτ προειδοποιεί για την παγίδα της ρουτίνας: αν τα φώτα ανάβουν και σβήνουν κάθε βράδυ την ίδια ώρα και στα ίδια δωμάτια, αυτό μπορεί να γίνει «σήμα» απουσίας. Γι’ αυτό προτείνεται ποικιλία χρονισμών, συνδυασμός χρονοδιακοπτών με αισθητήρες κίνησης και γενικά αποφυγή προβλέψιμων μοτίβων.
Στην ίδια κατηγορία «παραμελημένων» αδυναμιών μπαίνουν οι πλαϊνές αυλόπορτες και οι περιφράξεις. Ένα ξεκλείδωτο πλαϊνό πέρασμα δίνει σε κάποιον την ευκαιρία να φτάσει σε πόρτες ή παράθυρα από σημεία που δεν φαίνονται από τον δρόμο. «Οι πλαϊνές αυλόπορτες και οι φράχτες είναι αδύναμο σημείο», λέει ο Πάρκερ-Ουόκλεϊτ, προτείνοντας στιβαρές κλειδαριές και καλοσυντηρημένη, επαρκώς ψηλή περίφραξη.
Ένα ακόμη πεδίο που μεγάλωσε πολύ είναι οι κλοπές δεμάτων. Η συσσώρευση αλληλογραφίας και πακέτων στην είσοδο όχι μόνο αποτελεί στόχο από μόνη της, αλλά «φωνάζει» ότι κανείς δεν είναι μέσα. Η σύσταση είναι να οργανώνονται οι παραδόσεις μέσω γείτονα, να επιλέγονται θυρίδες παραλαβής ή να παγώνουν προγραμματισμένες παραδόσεις μέχρι την επιστροφή.
Στο κομμάτι της τεχνολογίας, ο Γουόρντ περιγράφει ένα άλμα από θολές εικόνες σε πολύ υψηλή ανάλυση που επιτρέπει αναγνώριση προσώπου ή λεπτομέρειες στην άκρη της αυλής. Το «παιχνίδι», όπως λέει, άλλαξε ακόμη περισσότερο με την τεχνητή νοημοσύνη, επειδή οι κάμερες μπορούν να διακρίνουν άνθρωπο, όχημα ή δέμα και να στέλνουν πιο περιγραφικές ειδοποιήσεις. Αυτό δίνει πλαίσιο πριν καν ανοίξει ο χρήστης την εφαρμογή, ώστε να κρίνει αν υπάρχει κάτι ύποπτο ή αν πρόκειται για κάτι αθώο.
Παρά τα εργαλεία, οι ειδικοί επιστρέφουν στα κλασικά λάθη. Το «κρυμμένο» εφεδρικό κλειδί κάτω από το χαλάκι ή σε γλάστρα παραμένει συχνό φαινόμενο και, όπως τονίζεται, αν δεν υπάρχουν ίχνη παραβίασης μπορεί να περιπλέξει ακόμη και μια ασφαλιστική αποζημίωση. Καλύτερη λύση είναι να μείνει το εφεδρικό κλειδί σε πρόσωπο εμπιστοσύνης ή σε ασφαλές κουτί κλειδιών με κωδικό που γνωρίζετε μόνο εσείς και ένας έμπιστος γείτονας. Ο ίδιος γείτονας, λένε, μπορεί να βοηθήσει και με την περισυλλογή αλληλογραφίας και δεμάτων.
Η ασφάλιση είναι επίσης κρίσιμος παράγοντας. Ο Πάρκερ-Ουόκλεϊτ προειδοποιεί ότι κάποια συμβόλαια απαιτούν συγκεκριμένα μέτρα, όπως συγκεκριμένο τύπο κλειδαριάς, συναγερμό ή ασφαλή παράθυρα, και αν αυτά λείπουν ή δεν συντηρούνται, μπορεί να επηρεαστεί η αποζημίωση. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα βοηθητικά κτίσματα: αν κλαπούν εργαλεία, ποδήλατα ή εξοπλισμός από ξεκλείδωτη αποθήκη, υπάρχει περίπτωση να μη καλυφθεί η ζημιά. Ο Άλεν συμπληρώνει ότι για παρατεταμένη απουσία καλό είναι να ενημερώνεται η ασφαλιστική, καθώς πολλά συμβόλαια θέτουν όρους για ακίνητα που μένουν ακατοίκητα ακόμη και από τις 30 συνεχόμενες ημέρες.
Ένα από τα πιο «σύγχρονα» λάθη
Ένα από τα πιο «σύγχρονα» λάθη αφορά τα κοινωνικά δίκτυα. Η ανάρτηση σε πραγματικό χρόνο ότι βρίσκεστε σε ταξίδι μπορεί να λειτουργήσει ως πρόσκληση. Η σύσταση είναι να ανεβαίνουν φωτογραφίες μετά την επιστροφή και να ελέγχονται οι ρυθμίσεις τοποθεσίας, ενώ προτείνεται να δοθεί προσοχή και στους λογαριασμούς των παιδιών. Στο ίδιο πνεύμα, ο Άλεν σημειώνει ότι η εργασία από το σπίτι έχει γεμίσει κατοικίες με ακριβό εξοπλισμό – οθόνες, ειδικά εργαλεία, συσκευές δημιουργίας περιεχομένου – που πρέπει να μένει εκτός οπτικού πεδίου από παράθυρα και να προστατεύεται με πρόσθετα μέτρα.
Τέλος, εμφανίζεται και μια νέα κατηγορία κινδύνου: απάτες που χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη για να «χαρτογραφήσουν» αν ένα σπίτι είναι άδειο ή ευάλωτο. Ο Άλεν μιλά για ψεύτικες ειδοποιήσεις παράδοσης ή μηνύματα που στόχο έχουν να επιβεβαιώσουν κατοίκηση, αλλά και για πειστικά τηλεφωνήματα ή μηνύματα από δήθεν παρόχους που ρωτούν λεπτομέρειες για πρόσβαση, συναγερμούς ή σχέδια απουσίας. Η άμυνα είναι η πειθαρχία: να μη μοιράζεται κανείς πληροφορίες και να επιβεβαιώνει κάθε «απρόσμενη» επικοινωνία από επίσημα κανάλια.
Αν υπάρχει ένα συμπέρασμα από όλες αυτές τις συμβουλές, είναι ότι η ασφάλεια δεν είναι ένα «αγοράζω και τελείωσε». Θέλει συντήρηση: συναγερμούς με μπαταρίες που δουλεύουν, κωδικούς που ανανεώνονται, κλειδαριές που ελέγχονται, και –πριν από κάθε αναχώρηση– έναν πλήρη γύρο του σπιτιού: πόρτες, παράθυρα (και επάνω ορόφους), γκαράζ, αποθήκες, αυλόπορτες. Η τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει, αλλά οι βάσεις παραμένουν οι ίδιες: δυσκολεύεις την πρόσβαση, αφαιρείς την κάλυψη, μειώνεις τα «σήματα» απουσίας και δεν αφήνεις μικρές αβλεψίες να γίνουν μεγάλα ρίσκα.