Το ερώτημα αν επενδύουμε αρκετά στην Υγεία δεν μπορεί να απαντηθεί μόνο με βάση το ύψος των δημόσιων δαπανών.
Εξίσου σημαντικό είναι να γνωρίζουμε πού κατευθύνονται οι πόροι, με ποια κριτήρια λαμβάνονται οι αποφάσεις και, κυρίως, ποιο αποτέλεσμα παράγουν για τους ασθενείς και το σύστημα Υγείας.
Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η φαρμακευτική δαπάνη αυξάνεται και νέες, συχνά υψηλού κόστους, θεραπείες εισέρχονται με ταχύτητα στην κλινική πράξη.
Όπως επισημαίνει σήμερα στο iefimerida η πρόεδρος της Επιτροπής Ταμείου Καινοτομίας, αλλά και της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης Τιμών Φαρμάκων, Βασιλική-Κωνσταντίνα Γκογκοζώτου, “το πρώτο βήμα είναι να αποκτήσουμε καλύτερη εικόνα όχι μόνο για το ύψος της δαπάνης, αλλά και για την αξία που αυτή παράγει. Δεν είμαι βέβαιη πως μπορούμε ακόμη να γνωρίζουμε αν επενδύουμε αρκετά στην Υγεία. Πριν απαντήσουμε στο ‘πόσα’ επενδύουμε, πρέπει να μπορούμε να απαντήσουμε στο ‘πού’ και, κυρίως, στο ‘τι αποτέλεσμα παράγει αυτή η δαπάνη’”.
Η φαρμακευτική δαπάνη και η πραγματική αξία των θεραπειών
Η φαρμακευτική δαπάνη αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Οι διαθέσιμοι πόροι είναι σημαντικοί, όμως η αξιολόγηση της πραγματικής αξίας μιας θεραπείας δεν μπορεί να εξαντλείται στην αρχική αξιολόγηση ή στη συμφωνία για την αποζημίωσή της. Απαιτείται συνεχής παρακολούθηση της χρήσης και των αποτελεσμάτων στην πραγματική κλινική πρακτική.
Για την Επιτροπή Διαπραγμάτευσης Τιμών Φαρμάκων, λοιπόν, αυτό σημαίνει ότι η διαπραγμάτευση της τιμής και των όρων αποζημίωσης αποτελεί ένα μόνο μέρος της διαδικασίας. Το επόμενο ζητούμενο είναι να υπάρχει η δυνατότητα, μετά από ένα, δύο ή τρία χρόνια, να αξιολογείται τι πραγματικά επιτεύχθηκε για τους ασθενείς και ποιο ήταν το συνολικό αποτύπωμα στο σύστημα Υγείας.
Η Βασιλική – Κωνσταντίνα Γκογκοζώτου είναι σαφής: “Για μένα, επένδυση δεν είναι απλώς να αυξάνουμε τη δαπάνη για ένα νέο ή καινοτόμο φάρμακο. Επένδυση είναι να γνωρίζουμε ότι η συγκεκριμένη δαπάνη βελτιώνει την υγεία των ασθενών, ότι η θεραπεία χρησιμοποιείται εκεί όπου πραγματικά χρειάζεται και ότι το αποτέλεσμα που επιτυγχάνεται δικαιολογεί τους πόρους που διαθέτει το σύστημα”.
Περισσότερα και καλύτερα δεδομένα
Η προσέγγιση αυτή προϋποθέτει καλύτερα και περισσότερα δεδομένα: για τα θεραπευτικά αποτελέσματα, τις εκβάσεις των ασθενών, την πραγματική χρήση των θεραπειών, αλλά και το συνολικό τους αποτύπωμα στο σύστημα υγείας.
Σε αυτή την κατεύθυνση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον και ο νέος θεσμός του Ταμείου Καινοτομίας.
Ο νέος θεσμός του Ταμείου Καινοτομίας
Όπως μας εξηγεί η πρόεδρος της Επιτροπής Ταμείου Καινοτομίας, “η φιλοσοφία του Ταμείου δεν περιορίζεται στην ταχύτερη πρόσβαση σε νέες θεραπείες. Μπορεί να αποτελέσει ένα πεδίο εφαρμογής μιας διαφορετικής προσέγγισης, στην οποία η ταχύτερη πρόσβαση συνδυάζεται με τεκμηρίωση, συστηματική συλλογή δεδομένων και παρακολούθηση των αποτελεσμάτων στην πραγματική ζωή”.
Πράγματι, ιδιαίτερα για θεραπείες υψηλού κόστους, για μικρούς πληθυσμούς ασθενών ή για περιπτώσεις στις οποίες τα διαθέσιμα δεδομένα κατά τον χρόνο της αρχικής αξιολόγησης είναι περιορισμένα, η δυνατότητα να παρακολουθείται τι συμβαίνει μετά την πρόσβαση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
Από την καινοτομία στην τεκμηριωμένη αξία
Σύμφωνα με όσα αναφέρει επίσης στο iefimerida η Βασιλική – Κωνσταντίνα Γκογκοζώτου, “δεν αρκεί να γνωρίζουμε ότι μια θεραπεία είναι καινοτόμος. Χρειάζεται να μπορούμε να τεκμηριώσουμε και την αξία που παράγει στην πραγματική ζωή. Η λογική αυτή μετατοπίζει σταδιακά το ενδιαφέρον από την απόφαση αποζημίωσης στην αξιολόγηση της πραγματικής έκβασης. Η διαδικασία δεν τελειώνει όταν μια θεραπεία εντάσσεται στο σύστημα, αλλά συνεχίζεται με την παρακολούθηση της χρήσης, των αποτελεσμάτων και της σχέσης μεταξύ πόρων και οφέλους”.
Το ζητούμενο είναι η μετρήσιμη αξία για τον ασθενή
Έτσι, το ερώτημα για τις επενδύσεις στην Υγεία αποκτά μια ευρύτερη διάσταση. Δεν αφορά μόνο το αν υπάρχουν επαρκείς πόροι, αλλά και το αν οι πόροι αυτοί κατευθύνονται με τρόπο που δημιουργεί μετρήσιμη αξία για τον ασθενή.
Εν κατακλείδι, η Βασιλική – Κωνσταντίνα Γκογκοζώτου αναφέρει ότι “η μεγαλύτερη πρόκληση για το σύστημα Υγείας δεν είναι μόνο να βρει περισσότερους πόρους. Είναι να μπορεί να αποδεικνύει ότι οι πόροι που ήδη διαθέτει μετατρέπονται σε καλύτερη υγεία”.