Με αφορμή τη δημόσια συζήτηση των τελευταίων ημερών σχετικά με την πλασμαφαίρεση, η Α’ Νεφρολογική Κλινική της Ιατρικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), στη μονάδα της οποίας η συγκεκριμένη θεραπεία εφαρμόζεται εδώ και περισσότερα από 40 χρόνια για την αντιμετώπιση διαφορετικών παθήσεων, προχώρησε σε σχετική ενημερωτική ανάρτηση στα social media.
Στην ανάρτηση εξηγεί με απλά λόγια και τη διαδικασία και τις προϋποθέσεις της ασφαλούς εφαρμογής της μεθόδου.
Συγκεκριμένα, η σχετική ανάρτηση της Α’ Πανεπιστημιακής Νεφρολογικής Κλινικής του ΑΠΘ έχει ως εξής:
«Η πλασμαφαίρεση ΔΕΝ είναι απλή αιμοληψία ή συρραφή επιφανειακού τραύματος! Αποτελεί εξειδικευμένη θεραπευτική μέθοδο εξωσωματικής κυκλοφορίας με στόχο την ταχεία απομάκρυνση από την κυκλοφορία παθολογικών ουσιών που βρίσκονται στο πλάσμα (αυτοαντισώματα, ανοσοσυμπλέγματα ή άλλες πρωτεΐνες και μακρομόρια) που συμμετέχουν άμεσα στην παθογένεια μιας νόσου. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η θεραπεία επιτρέπει παράλληλα και την αναπλήρωση φυσιολογικών συστατικών του πλάσματος που απουσιάζουν ή βρίσκονται σε ανεπαρκή επίπεδα. Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, το αίμα του ασθενούς διέρχεται μέσω ενός εξωσωματικού κυκλώματος και διαχωρίζεται με ειδικές μεθόδους σε πλάσμα και έμμορφα στοιχεία (ερυθρά αιμοσφαίρια, λευκά αιμοσφαίρια, αιμοπετάλια). Το πλάσμα απομακρύνεται και αντικαθίσταται με υγρό αναπλήρωσης, συνήθως φρέσκο κατεψυγμένο πλάσμα (fresh frozen plasma, FFP) ή διάλυμα αλβουμίνης, ενώ τα έμμορφα στοιχεία επιστρέφουν στον ασθενή.
Η πλασμαφαίρεση ΔΕΝ γίνεται για κοσμητικούς λόγους ή για λόγους “ευεξίας”! Πρόκειται για εξειδικευμένη θεραπευτική παρέμβαση που εφαρμόζεται σε επείγουσες και σοβαρές παθήσεις και έχει σαφείς ενδείξεις, οι οποίες καθορίζονται από διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες. Η μέθοδος χρησιμοποιείται σε σοβαρές νεφρικές, αιματολογικές, νευρολογικές ή ανοσολογικές παθήσεις, καθώς και σε επιλεγμένες περιπτώσεις προετοιμασίας για ασύμβατη μεταμόσχευση ή αντιμετώπισης ορισμένων επιπλοκών μετά τη μεταμόσχευση νεφρού.
Η πλασμαφαίρεση ΔΕΝ γίνεται σε εξωτερικά ιατρεία, κέντρα υγείας ή μικρά νοσοκομεία! Στην Ελλάδα, γίνεται αποκλειστικά σε οργανωμένα τριτοβάθμια νοσοκομεία που διαθέτουν τον απαραίτητο εξοπλισμό, συνηθέστερα στις Μονάδες Τεχνητού Νεφρού ή, σπανιότερα, σε ειδικές Αιματολογικές Μονάδες ή σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας, ανάλογα με τη βαρύτητα του περιστατικού. Επίσης δεν γίνεται με έναν απλό φλεβοκαθετήρα, αλλά μέσω αγγειακής προσπέλασης που, κατά κανόνα, αφορά κεντρικό φλεβικό καθετήρα και τοποθετείται σε συνθήκες χειρουργείου από εξειδικευμένους ιατρούς (χειρουργούς, νεφρολόγους, αναισθησιολόγους κ.τ.λ.). Η πλασμαφαίρεση δεν διενεργείται σε μονάδες ημερήσιας νοσηλείας και δεν πρέπει να συγχέεται με την αιμοκάθαρση, η οποία στη χώρα μας γίνεται επιτυχώς και εκτός νοσοκομείων ή κλινικών, στις Μονάδες Χρόνιας Αιμοκάθαρσης που αποτελούν ειδικά κέντρα και λειτουργούν με συγκεκριμένες προδιαγραφές και κανονισμούς λειτουργίας, καθώς και εξειδικευμένο ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό.
Η πλασμαφαίρεση ΔΕΝ γίνεται σε ασθενείς που έρχονται και φεύγουν αυθημερόν από το νοσοκομείο, εκτός εξαιρετικά σπανίων περιπτώσεων. Είναι μια επείγουσα θεραπεία για επείγουσες και σοβαρές παθήσεις και βαριά νοσοκομειακά περιστατικά. Επίσης δεν γίνεται μία φορά, αλλά σε πολλές συνεδρίες σε βάθος ημερών ή εβδομάδων, ανάλογα με την υποκείμενη νόσο, τα χαρακτηριστικά του ασθενούς και τα διεθνή θεραπευτικά πρωτόκολλα.
Η πλασμαφαίρεση ΔΕΝ γίνεται με ευθύνη οποιουδήποτε ιατρού ή νοσηλευτή! Η εκτέλεσή της αποφασίζεται από ειδικούς ιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων με μακρά εμπειρία στις αντίστοιχες παθήσεις. Η συνταγογράφηση, η προετοιμασία και η επίβλεψή της γίνεται από ειδικούς νεφρολόγους τριτοβάθμιων νοσοκομείων. Η εκπαίδευση νέων συναδέλφων σε αυτή γίνεται αποκλειστικά στα πλαίσια της ειδικότητας της Νεφρολογίας στα εγχώρια αναγνωρισμένα κέντρα. Η εκτέλεσή της γίνεται από ειδικό νοσηλευτικό προσωπικό των αντίστοιχων Μονάδων με εμπειρία στη μέθοδο και τα χρησιμοποιούμενα μηχανήματα.
Η πλασμαφαίρεση ΔΕΝ είναι μέθοδος χωρίς επιπλοκές! Κατά τη διάρκειά της ή και μετά το τέλος της μπορεί να εμφανιστούν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως υπόταση, διαταραχές ηλεκτρολυτών, με χαρακτηριστικότερη την υπασβεστιαιμία και διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας. Επίσης, κατά τη διάρκεια της μεθόδου ενδέχεται να εμφανιστούν αλλεργικές ή αναφυλακτικές αντιδράσεις, ενώ λόγω της απομάκρυνσης πλάσματος μπορεί να εμφανιστούν διαταραχές σε παράγοντες πήξης, αιμορραγική διάθεση και αιμορραγία (ειδικά όταν η αναπλήρωση γίνεται με διαλύματα αλβουμίνης). Για τους λόγους αυτούς η μέθοδος εκτελείται κάτω από συνεχή και στενή παρακολούθηση σε ειδικές Μονάδες και τα περιστατικά παραμένουν εντός νοσοκομείου για όλο το διάστημα της θεραπείας.
Συνολικά, η πλασμαφαίρεση αποτελεί εξειδικευμένη θεραπευτική παρέμβαση, η οποία πραγματοποιείται μόνο σε περιστατικά με σαφή και τεκμηριωμένη ένδειξη, και απαιτεί εξατομικευμένο θεραπευτικό πρωτόκολλο, εξειδικευμένο νοσοκομειακό περιβάλλον και έμπειρο προσωπικό, καθώς και συνεχή παρακολούθηση του ασθενούς. Το κοινό και οι ασθενείς οφείλουν να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί σε διαφημίσεις ή “ιατρούς” που προβάλλουν ότι πραγματοποιούν τη μέθοδο εκτός των παραπάνω, αυστηρά καθοριζόμενων, συνθηκών».