Δεν είναι καθόλου σπάνιο, θα λέγαμε ότι είναι πολύ συνηθισμένο να ξεσπούν εξάρσεις γαστρεντερίτιδας, σε όλη την χώρα, εξαιτίας κάποιου νοροϊού.
Στην υψηλή πιθανότητα νοροϊός να είναι η αιτία για τα εκατοντάδες κρούσματα γαστρεντερίτιδας, τα οποία εκδηλώθηκαν εντός μόλις τεσσάρων ημερών στην Ελασσόνα και την ευρύτερή της περιοχή, έκανε χθες αναφορά και ο πρόεδρος του Εθνικού Οργανισμού Δημοσίας Υγείας (ΕΟΔΥ), Θόδωρος Βασιλακόπουλος, ο οποίος έσπευσε, μάλιστα, να τονίσει ότι το μόνο το οποίο απομένει είναι “να τεκμηριώσουμε ότι πρόκειται για νοροϊό”.
Είναι τόσο συχνές τέτοιες εξάρσεις, οφειλόμενες σε νοροϊό, που επτά εξάρσεις γαστρεντερίτιδας με υπεύθυνο μικροοργανισμό νοροϊό είχαν καταγραφεί σε ολόκληρη τη χώρα από τον Μάιο έως τον Οκτώβριο του 2024, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΟΔΥ. Μάλιστα, επρόκειτο για αριθμό αισθητά υψηλότερο από τον μέσο όρο των προηγούμενων ετών, όταν καταγράφονταν μία έως δύο εξάρσεις ετησίως.
Τα συγκεκριμένα δεδομένα αναδεικνύουν τη μεταδοτικότητα του νοροϊού, ενός από τα συχνότερα αίτια ιογενούς γαστρεντερίτιδας, και υπογραμμίζουν τη σημασία της πρόληψης, της σχολαστικής καθαριότητας και της τήρησης των κανόνων υγιεινής για τον περιορισμό της εξάπλωσής του.
Η λοίμωξη εκδηλώνεται συνήθως αιφνιδίως, προκαλώντας διάρροια, εμέτους και κοιλιακό πόνο, ενώ στις περισσότερες περιπτώσεις υποχωρεί μέσα σε μία έως τρεις ημέρες. Ωστόσο, για τα βρέφη, τους ηλικιωμένους και τα άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, η νόσος μπορεί να έχει σοβαρότερη πορεία, κυρίως λόγω του κινδύνου αφυδάτωσης.
Πώς εκδηλώνεται η λοίμωξη
Ο χρόνος επώασης του νοροϊού κυμαίνεται συνήθως από 24 έως 48 ώρες, με τα συμπτώματα να εμφανίζονται απότομα. Εκτός από την υδαρή διάρροια, τους εμέτους και τις κοιλιακές κράμπες, οι ασθενείς μπορεί να παρουσιάσουν ναυτία, πονοκέφαλο, μυϊκούς πόνους, κόπωση και ρίγη. Σε ορισμένες περιπτώσεις εμφανίζεται χαμηλός πυρετός.
Στους περισσότερους ασθενείς η νόσος έχει ήπια πορεία και υποχωρεί χωρίς να απαιτείται ειδική θεραπεία. Ωστόσο, η απώλεια υγρών από τους εμέτους και τη διάρροια μπορεί να προκαλέσει αφυδάτωση, ιδιαίτερα σε μικρά παιδιά και ηλικιωμένους. Η αδυναμία επαρκούς πρόσληψης υγρών, η μειωμένη ούρηση, η έντονη αδυναμία ή η επιδείνωση της κατάστασης αποτελούν λόγους αναζήτησης ιατρικής συμβουλής.
Εύκολη μετάδοση, αυξημένη ανάγκη για πρόληψη
Ο νοροϊός μεταδίδεται εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο, μέσω μολυσμένων επιφανειών και αντικειμένων, αλλά και μέσω της κατανάλωσης μολυσμένων τροφίμων ή νερού. Η μετάδοση μπορεί να ευνοηθεί σε χώρους όπου συγκεντρώνονται πολλοί άνθρωποι, όπως σχολεία, παιδικοί σταθμοί, χώροι εργασίας και δομές φιλοξενίας.
Η αυξημένη παραμονή σε κλειστούς χώρους κατά τους χειμερινούς μήνες μπορεί να συμβάλει στην εξάπλωση των ιογενών γαστρεντερίτιδων. Για τον λόγο αυτό, η τήρηση των κανόνων υγιεινής δεν αφορά μόνο την ατομική προστασία, αλλά και την αποτροπή μετάδοσης σε άλλα μέλη της οικογένειας και της κοινότητας.
Τα μέτρα που περιορίζουν τη διασπορά
Το συχνό και σχολαστικό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι και νερό για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα αποτελεί βασικό μέτρο πρόληψης. Ιδιαίτερη σημασία έχει μετά τη χρήση της τουαλέτας ή την αλλαγή πάνας, καθώς και πριν από την προετοιμασία ή την κατανάλωση τροφίμων. Τα αντισηπτικά μπορούν να χρησιμοποιούνται συμπληρωματικά, αλλά δεν υποκαθιστούν το πλύσιμο των χεριών.
Παράλληλα, απαιτείται άμεσος και σχολαστικός καθαρισμός των επιφανειών που ενδέχεται να έχουν μολυνθεί από εμέτους ή διάρροια. Η απολύμανση πρέπει να γίνεται με κατάλληλα προϊόντα, σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης τους, ενώ είναι απαραίτητη η χρήση γαντιών μιας χρήσης κατά τον καθαρισμό. Η χλωρίνη δεν πρέπει ποτέ να αναμειγνύεται με άλλα καθαριστικά, καθώς μπορεί να απελευθερωθούν επικίνδυνα αέρια.
Γιατί είναι σημαντικές οι 48 ώρες μετά την ανάρρωση
Η υποχώρηση των συμπτωμάτων δεν σημαίνει ότι παύει αμέσως ο κίνδυνος μετάδοσης. Όσοι νοσούν θα πρέπει να αποφεύγουν την προετοιμασία φαγητού για άλλους, καθώς και δραστηριότητες που μπορεί να ευνοήσουν τη διασπορά του ιού, κατά τη διάρκεια της ασθένειας και για τουλάχιστον 48 ώρες μετά την υποχώρηση των συμπτωμάτων.
Αντίστοιχα, συνιστάται αποχή από το σχολείο, τον παιδικό σταθμό και την εργασία για το ίδιο διάστημα, με ιδιαίτερη προσοχή στους εργαζομένους που χειρίζονται τρόφιμα ή απασχολούνται σε νοσοκομεία, γηροκομεία και άλλες δομές φροντίδας ευάλωτων ατόμων. Η αποφυγή πισίνων, σπα και ομαδικών αθλητικών δραστηριοτήτων συμβάλλει επίσης στον περιορισμό της μετάδοσης.
Τα στοιχεία του 2024 υπενθυμίζουν ότι ο νοροϊός μπορεί να προκαλέσει εξάρσεις με σημαντική ταχύτητα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι τα συγκεκριμένα δεδομένα αποτυπώνουν τη σημερινή επιδημιολογική εικόνα.
Η πρόληψη παραμένει το σημαντικότερο όπλο: σωστή υγιεινή των χεριών, αποτελεσματική απολύμανση, υπεύθυνη συμπεριφορά κατά τη διάρκεια της νόσησης και έγκαιρη ιατρική αξιολόγηση όταν εμφανίζονται σοβαρά συμπτώματα ή ενδείξεις αφυδάτωσης.