Μια νέα διεθνής επιστημονική μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Covid-19 συνδέεται πιθανώς με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα, εγείροντας νέα ερωτήματα για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της πανδημίας.
Η μελέτη -με επικεφαλής ερευνητές από το Hebrew University of Jerusalem, το Hadassah Medical Center και το Πανεπιστήμιο Μάρσαλ της Δυτικής Βιρτζίνια των ΗΠΑ- δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση «Frontiers in Immunology» και εξετάζει τόσο μεγάλης κλίμακας ιατρικά δεδομένα όσο και πειράματα σε ζώα και κυτταρικές καλλιέργειες, προτείνοντας έναν πιθανό βιολογικό μηχανισμό μέσω του οποίου η πρωτεΐνη-ακίδα του SARS-CoV-2 μπορεί να επηρεάζει τον πνευμονικό ιστό.
Στατιστικά στοιχεία και αυξημένος κίνδυνος καρκίνου του πνεύμονα στους πρώην και νυν καπνιστές
Σύμφωνα με την ανάλυση δεδομένων από τη διεθνή βάση TriNetX, η οποία περιλαμβάνει ιατρικά αρχεία περισσότερων από 166.000 ατόμων, οι επιζώντες της Covid-19 εμφάνισαν υψηλότερα ποσοστά καρκίνου του πνεύμονα σε σύγκριση με μη μολυσμένα από τον SARS-CoV-2 άτομα.
Μεταξύ ενεργών καπνιστών, ο κίνδυνος ανήλθε στο 1,7% έναντι 1,4% στην ομάδα ελέγχου, ενώ στους πρώην καπνιστές καταγράφηκε 1,5% έναντι 1,2%. Ακόμη και στους μη καπνιστές, αν και τα ποσοστά ήταν χαμηλότερα, παρατηρήθηκε διαφορά (0,21% έναντι 0,18%).
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι δεν καταγράφηκε αντίστοιχη αύξηση σε άλλους τύπους καρκίνου, όπως του στόματος ή της ουροδόχου κύστης, γεγονός που ενισχύει την υπόθεση ότι η επίδραση του ιού εντοπίζεται κυρίως στους πνεύμονες.
Ο ρόλος της πρωτεΐνης -ακίδας της Covid-19 και η φλεγμονή στους πνεύμονες
Για να διερευνηθεί ο μηχανισμός, οι επιστήμονες πραγματοποίησαν πειράματα σε ποντίκια με ανθρώπινο υποδοχέα ACE2, εισάγοντας απευθείας την πρωτεΐνη-ακίδα στην αναπνευστική οδό.
Τα αποτελέσματα έδειξαν σημαντική αύξηση στην ανάπτυξη όγκων: 10 από τους 20 λοβούς πνευμόνων εμφάνισαν όγκους στην ομάδα που εκτέθηκε στην πρωτεΐνη, έναντι μόλις 1 στους 10 στην ομάδα ελέγχου.
Παράλληλα, παρατηρήθηκαν έντονες φλεγμονώδεις αντιδράσεις, μικροθρομβώσεις και επιδείνωση της πνευμονικής ίνωσης. Οι όγκοι ήταν επίσης πιο επιθετικοί και μεγαλύτεροι, με ενδείξεις μορφών που σχετίζονται με καρκίνο πλακωδών κυττάρων.
Ο κρίσιμος ρόλος του ενζύμου TYMP
Κεντρικό στοιχείο της μελέτης είναι το ένζυμο θυμιδυλική φωσφορυλάση (TYMP), το οποίο, σύμφωνα με τους ερευνητές, αυξάνεται κατά τη διάρκεια της COVID-19 και φαίνεται να συνδέει τη φλεγμονή με την ανάπτυξη όγκων.
Η ενεργοποίησή του σχετίζεται με αυξημένη φλεγμονή, ίνωση και ενεργοποίηση του μονοπατιού STAT3 — ενός μηχανισμού που εμπλέκεται στην καρκινογένεση.
Όπως δήλωσε ο επικεφαλής της έρευνας καθηγητής Alex Gileles-Hillel, «τα ευρήματα δείχνουν ότι το ένζυμο δεν επηρεάζει μόνο την ανάπτυξη όγκων, αλλά διαμορφώνει ολόκληρο το ανοσολογικό περιβάλλον των πνευμόνων με τρόπο που μπορεί να ευνοεί τον καρκίνο».
Προειδοποιήσεις, περιορισμοί και μελλοντικές προοπτικές
Παρά τα εντυπωσιακά ευρήματα, οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι πρόκειται για αναδρομική μελέτη, γεγονός που δεν επιτρέπει την εξαγωγή οριστικών συμπερασμάτων αιτιότητας.
Επιπλέον, τα πειράματα βασίστηκαν αποκλειστικά στην πρωτεΐνη – ακίδα και όχι σε πλήρη ιογενή λοίμωξη, ενώ δεν υπήρχαν πλήρη δεδομένα για το καθεστώς εμβολιασμού όλων των συμμετεχόντων.
Οι επιστήμονες σημειώνουν πάντως ότι «δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι ο εμβολιασμός κατά της Covid-19 αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του πνεύμονα».
Παράλληλα, η αναγνώριση του TYMP ως βασικού παράγοντα ανοίγει τον δρόμο για πιθανές θεραπευτικές παρεμβάσεις, με ήδη υπάρχοντα φάρμακα — όπως η tipiracil — να εξετάζονται για μελλοντική χρήση στην πρόληψη βλάβης των πνευμόνων και καρκινογένεσης.
Οι ερευνητές καταλήγουν ότι, αν και ο ατομικός κίνδυνος παραμένει χαμηλός, οι επιπτώσεις σε επίπεδο πληθυσμού ενδέχεται να είναι σημαντικές, ειδικά σε ομάδες υψηλού κινδύνου όπως οι καπνιστές.