Καθώς ο χανταϊός έχει προκαλέσει παγκόσμια ανησυχία μετά τους θανάτους στο κρουαζιερόπλοιο, καλό είναι να γνωρίζουμε τα βασικά γύρω από αυτόν τον επικίνδυνο ιό.
- Ο χανταϊός μεταδίδεται κυρίως μέσω επαφής με μολυσμένα τρωκτικά και την εισπνοή ιικών σωματιδίων από τα περιττώματά τους. Λιγότερο συχνά, η μόλυνση προκαλείται από δαγκώματα, ενώ η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο είναι σπάνια, σχεδόν απίθανη σε Ευρώπη και Ασία.
- Τα αρχικά συμπτώματα του χανταϊού συχνά μοιάζουν με αυτά μιας απλής γριπώδους συνδρομής, περιλαμβάνοντας πυρετό, κόπωση, μυαλγίες, αρθραλγίες, διάρροιες ή εμετούς, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε αρχικό εφησυχασμό.
- Η μόλυνση από χανταϊό μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή πνευμονία, οδηγώντας σε ανάγκη για αναπνευστική υποστήριξη ή να προκαλέσει Αιμορραγικό Πυρετό με Νεφρικό Σύνδρομο. Η έγκαιρη ιατρική διάγνωση είναι κρίσιμη.
- Ο χανταϊός έχει απασχολήσει την κοινή γνώμη στο παρελθόν, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τον θάνατο της Μπέτσι Αρακάουα, συζύγου του Τζιν Χάκμαν, από πνευμονικό σύνδρομο, το 2025.
Ο θάνατος τριών ανθρώπων, ενός ζευγαριού Ολλανδών και ενός Γερμανού, από χανταϊό σε κρουαζιερόπλοιο στον νότιο Ατλαντικό έχει γίνει είδηση παγκοσμίως, δημιουργώντας εύλογα την απορία για το πού μπορούμε να νιώθουμε ασφαλείς.
Άλλωστε η εμπειρία της πανδημίας του κορωνοϊού έχει εντείνει ένα αίσθημα ευαλωτότητας σε πολλούς ανθρώπους, αίσθημα που ενεργοποιείται εκ νέου στο άκουσμα κάθε παρόμοιας είδησης. Τι είναι λοιπόν ο χανταϊός και πότε πρέπει να ανησυχούμε γι' αυτόν;
Τι είναι ο ιός που «σκότωσε» τρία άτομα στο κρουαζιερόπλοιο
Η κατηγορία των ιών Χάντα μεταδίδονται στον άνθρωπο κυρίως μέσω της επαφής με μολυσμένα τρωκτικά. Η μόλυνση του ανθρώπου συμβαίνει κυρίως μέσω της εισπνοής ιικών σωματιδίων που προέρχονται από τα ούρα, τα περιττώματα ή το σάλιο των τρωκτικών.
Σύμφωνα με τον καθηγητή Άνταμ Τέιλορ του Πανεπιστημίου του Λάνκαστερ, που μίλησε στον Guardian, υπάρχουν τουλάχιστον 38 αναγνωρισμένα είδη ιών Χάντα παγκοσμίως, 24 από τα οποία προκαλούν ασθένειες στον άνθρωπο.
Μολύνσεις ανθρώπων από χανταϊούς έχουν καταγραφεί αφού τα άτομα είχαν καθαρίσει χώρους που ήταν για χρόνια κλειστοί, χώρους που προορίζονται κυρίως για ζώα (π.χ. στάβλοι), καθώς και σε περιπτώσεις εισόδου σε χώρους από τους οποίους πρόσφατα έχουν περάσει τρωκτικά.
Λιγότερο συχνά, σύμφωνα με το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Ασθενειών των ΗΠΑ (CDC), η μόλυνση μπορεί να προκληθεί από άμεση επαφή με τραυματισμένο δέρμα ή βλεννογόνους, δαγκώματα τρωκτικών ή κατάποση μολυσμένων τροφίμων. Σε σπάνιες περιπτώσεις, ορισμένα στελέχη (κυρίως στη Νότια Αμερική) έχουν δείξει περιορισμένη μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Στην Ευρώπη και την Ασία, η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο συγκεντρώνει ακόμα λιγότερες πιθανότητες.
«Ευτυχώς, δεν υπάρχει μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο» είπε στο iefimerida.gr ο καθηγητής Πνευμονολογίας ΕΚΠΑ και πρόεδρος του επιστημονικού συμβουλίου ΕΟΔΥ, Θεόδωρος Βασιλακόπουλος.
Τα πρώτα συμπτώματα του χανταϊού
Όπως συμβαίνει με πολλούς δυνητικά θανατηφόρους ιούς, τα πρώτα συμπτώματα μπορεί να μην παραπέμπουν σε κάποια σοβαρή κατάσταση και να οδηγήσουν εσφαλμένα σε ευησυχασμό.
«Στην αρχή, αυτός ο ιός στους περισσότερους ανθρώπους εμφανίζει συμπτώματα απλής γριπώδους συνδρομής. Συμπτώματα, δηλαδή, με πυρετό, κακουχία, αρθραλγίες, μυαλγίες, αίσθημα κόπωσης. Μπορεί να κάνει διάρροιες, εμετούς», τονίζει ο κ. Βασιλακόπουλος.
Πώς η μόλυνση από χανταϊό μπορεί να αποδειχθεί μοιραία
Ο καθηγητής, ωστόσο, υπογραμμίζει ότι «εάν εξελιχθεί μπορεί να κάνει σοβαρή πνευμονία, από προσβολή του κατώτερου αναπνευστικού η οποία να οδηγήσει σε ανάγκη για μηχανική υποστήριξη της αναπνοής, ακόμα και σε θάνατο».
Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης Ασθενειών (ECDC) τονίζει ότι στην Ευρώπη και την Ασία οι χανταϊοί μπορεί να προκαλέσουν Αιμορραγικό Πυρετό με Νεφρικό Σύνδρομο (HFRS).
Γίνεται σαφές πως η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμη. Οι ειδικοί τονίζουν πως τα -σε μεγάλο βαθμό κοινά- συμπτώματα πρέπει να οδηγήσουν το άτομο να απευθυνθεί σε γιατρό, ειδικά αν έχει πρόσφατα βρεθεί σε χώρους όπου ενδεχομένως έχουν περάσει τρωκτικά.
Ο πιο «διάσημος» θάνατος από χανταϊό
Μπορεί ο χανταϊός να επανήλθε στην επικαιρότητα με τον τραγικό θάνατο των επιβαινόντων στο κρουαζιερόπλοιο, όμως πρόσφατα υπήρξε ένας ακόμα θάνατος που είχε απασχολήσει την παγκόσμια κοινή γνώμη.
Τον Μάρτιο του 2025, η Μπέτσι Αρακάουα, σύζυγος του ηθοποιού Τζιν Χάκμαν, βρέθηκε νεκρή στο σπίτι τους στη Σάντα Φε από πνευμονικό σύνδρομο που, όπως αποδείχθηκε, είχε προκληθεί από χανταϊό. Η Αρακάουα είχε πεθάνει πριν από τον Χάκμαν, ο οποίος έπασχε από Αλτσχάιμερ και φαίνεται πως κατέληξε από έλλειψη φροντίδας, αφού η σύζυγός του σταμάτησε να τον προσέχει.