Το τραγικό περιστατικό της περασμένης Τετάρτης, με την απώλεια ενός ιδιαίτερα αγαπητού τραγουδιστή, του Γιώργου Μαζωνάκη, έφερε ξανά στο προσκήνιο τον τρόπο με τον οποίο ασκείται σήμερα ένα μέρος της αισθητικής και αναγεννητικής Ιατρικής.
Η συζήτηση, όμως, δεν πρέπει ούτε να περιοριστεί σε ένα συγκεκριμένο τραγικό περιστατικό ούτε να οδηγήσει στη συλλήβδην απαξίωση των ιδιωτών γιατρών.
Η Συνομοσπονδία Ιδιωτών Ιατρών Ελλάδος (ΣΙΔΙΕ) είναι ένας συλλογικός φορέας, ο οποίος εκπροσωπεί, σύμφωνα με όσα μας αναφέρουν τα στελέχη του, περισσότερους από 10.000 ιδιώτες γιατρούς όλης της χώρας. Σύμφωνα με όσα δηλώνει σήμερα στο iefimerida ο χειρουργός ωτορινολαρυγγολόγος και πρόεδρος της ΣΙΔΙΕ, Δημήτρης Κοτζαμπασάκης, “η αισθητική Ιατρική είναι ένα ιδιαίτερα απαιτητικό και διαρκώς εξελισσόμενο πεδίο. Νέες τεχνικές, τεχνολογίες και θεραπευτικές εφαρμογές προστίθενται συνεχώς και η ασφαλής εφαρμογή τους απαιτεί συνεχή εκπαίδευση και επιμόρφωση. Η υπόθεση αυτή πρέπει, επομένως, να αποτελέσει αφορμή για μια σοβαρή συζήτηση γύρω από τρεις διαφορετικούς άξονες ευθύνης: το υπουργείο Υγείας, τους εποπτικούς ιατρικούς φορείς και, τέλος, τους ίδιους τους ασθενείς”.
Ο ρόλος του υπουργείου Υγείας
Τι έχει να μας πει για τον ρόλο και τις σχετικές δυνατότητες του ιδίου του υπουργείου Υγείας ο Δημήτρης Κοτζαμπασάκης; Ο ίδιος μας εξηγεί:
“Το υπουργείο Υγείας οφείλει να ξεκαθαρίσει ποιες αισθητικές, επεμβατικές και αναγεννητικές πράξεις μπορεί να πραγματοποιεί κάθε ιατρική ειδικότητα. Πρόκειται για εξαιρετικά λεπτή ισορροπία”.
Ο Δημήτρης Κοτζαμαπσάκης σπεύδει να διευκρινίσει σχετικά την θέση και την άποψή του για το θέμα:
“Στη διαδικασία καθορισμού και επικαιροποίησης των γνωστικών αντικειμένων συμμετέχουν οι αρμόδιες επιστημονικές εταιρείες κάθε ειδικότητας, οι οποίες διατυπώνουν τις επιστημονικές θέσεις και προτάσεις τους προς τα αρμόδια όργανα, μεταξύ αυτών και το Κεντρικό Συμβούλιο Υγείας (ΚΕΣΥ). Η οριοθέτηση όμως των ειδικοτήτων δεν μπορεί να διαμορφώνεται ανάλογα με το ποια επιστημονική εταιρεία διαθέτει κάθε φορά μεγαλύτερη επιρροή ή εκπροσώπηση στα αρμόδια όργανα. Δεν μπορεί, για παράδειγμα, μία επιστημονική εταιρεία να επιχειρεί να αποκλείσει μονομερώς άλλες ειδικότητες από την εφαρμογή της βοτουλινικής τοξίνης ή από τη διενέργεια ρινοπλαστικής, όταν πρόκειται για πράξεις στις οποίες υφίστανται ιστορικά και επιστημονικά επικαλυπτόμενα γνωστικά πεδία. Χρειάζεται ένα κοινά αποδεκτό και επιστημονικά τεκμηριωμένο πλαίσιο, το οποίο θα προκύψει μέσα από ουσιαστικό διάλογο όλων των εμπλεκόμενων επιστημονικών εταιρειών”.
Επίσης, ο ίδιος σημειώνει ότι “το Υπουργείο Υγείας πρέπει να ελέγξει αυστηρά τη διάθεση ενέσιμων και άλλων προϊόντων που προορίζονται για ιατρική χρήση. Δεν είναι δυνατόν πράξεις όπως η έγχυση βοτουλινικής τοξίνης ή υαλουρονικού οξέος να καταλήγουν να πραγματοποιούνται σε κέντρα αισθητικής ή ακόμη και σε κομμωτήρια. Πρέπει επίσης να θεσπιστεί σαφές πλαίσιο ώστε ιατροί χωρίς αναγνωρισμένη ειδικότητα να μην πραγματοποιούν αυτοτελώς εξειδικευμένες επεμβατικές πράξεις στον ιδιωτικό τομέα, αλλά να παρέχουν τέτοιες υπηρεσίες μόνο υπό την κατάλληλη επιστημονική εποπτεία”.
Οι κανόνες για την ιατρική διαφήμιση
Ο δεύτερος άξονας, για το πρόεδρο της ΣΙΔΙΕ, αφορά τους Ιατρικούς Συλλόγους και τους εποπτικούς φορείς:
“Η ιατρική διαφήμιση χρειάζεται πραγματικούς και εφαρμόσιμους κανόνες. Είτε θα απαγορευθεί συνολικά η εμπορική ιατρική διαφήμιση είτε θα επιτρέπεται αποκλειστικά με σαφώς επιστημονικό και ενημερωτικό χαρακτήρα. Δεν μπορεί η Ιατρική να μετατρέπεται σε lifestyle περιεχόμενο, με υποσχέσεις «αναζωογόνησης», «αντιγήρανσης» ή θεραπειών αμφίβολης επιστημονικής τεκμηρίωσης, ούτε με προβολή ασθενών, βίντεο και εντυπωσιακών αποτελεσμάτων με σκοπό την προσέλκυση πελατείας. Και οι ίδιοι κανόνες πρέπει να ισχύουν τόσο για τους μεμονωμένους ιατρούς όσο και για τις ιατρικές εταιρείες, χωρίς παραθυράκια”.
Η αδειοδότηση και η πραγματική ιατρική εποπτεία
Και ο Δημήτρης Κοτζαμπασάκης θέτει ένα πολύ λεπτό όσο και πολυσυζητημένο θέμα:
“Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και κατά την αδειοδότηση και τον έλεγχο συστέγασης ή συνεργασίας διαφορετικών ιατρικών ειδικοτήτων, όταν στον ίδιο χώρο πραγματοποιούνται αισθητικές ή άλλες εξειδικευμένες ιατρικές πράξεις. Δεν αρκεί η παρουσία μιας ειδικότητας να υφίσταται μόνο στα έγγραφα της αδειοδότησης. Εφόσον, για παράδειγμα, δηλώνεται συνεργασία ενός ιατρού άλλης ειδικότητας με πλαστικό χειρουργό και η συγκεκριμένη συνεργασία αποτελεί τη βάση για την πραγματοποίηση αισθητικών πράξεων, ο αρμόδιος ειδικός ιατρός πρέπει να συμμετέχει πραγματικά και να είναι παρών κατά τη διενέργεια των πράξεων για τις οποίες απαιτείται η παρουσία του και όχι να λειτουργεί απλώς ως τυπική κάλυψη «στα χαρτιά»”.
“Αντίστοιχα ζητήματα παρατηρούνται και σε χώρους όπου πραγματοποιούνται εφαρμογές laser, όπως η αποτρίχωση”, μας εξηγεί ο πρόεδρος της ΣΙΔΙΕ και συμπληρώνει: “Η δηλωμένη ιατρική εποπτεία πρέπει να είναι πραγματική και ελέγξιμη και όχι προσχηματική. Η αδειοδότηση δεν μπορεί να αποτελεί άλλοθι για την άσκηση πράξεων από πρόσωπα που δεν διαθέτουν το αντίστοιχο δικαίωμα ή την απαιτούμενη εκπαίδευση. Για τον λόγο αυτό χρειάζονται δειγματοληπτικοί επιτόπιοι έλεγχοι και ουσιαστικά αποτρεπτικές κυρώσεις. Όταν μία θεραπεία αποφέρει αρκετές χιλιάδες ευρώ, ένα πρόστιμο μπορεί εύκολα να αντιμετωπιστεί ως απλό επιχειρηματικό κόστος. Σε σοβαρές ή επανειλημμένες παραβάσεις πρέπει να εξετάζεται ακόμη και η απώλεια του δικαιώματος λειτουργίας ιδιωτικού ιατρείου”.
Η προστασία των γιατρών που καταγγέλλουν παραβάσεις
Ο Δημήτρης Κοτζαμπασάκης αγγίζει επίσης ένα θέμα, το οποίο υποπτευόμαστε όλοι μας, και μετατρέπει το ιατρικό λειτούργημα, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, σε κάτι όπως οι μεσαιωνικές συντεχνίες: Ο ίδιος μας εξηγεί σχετικά:
“Πρέπει να διασφαλιστεί ότι ένας γιατρός μπορεί να καταθέσει ενώπιον των αρμόδιων αρχών ή της Δικαιοσύνης για πιθανή παραβατική συμπεριφορά συναδέλφου του, χωρίς να φοβάται ότι η ίδια η κατάθεσή του θα αποτελέσει αιτία δεοντολογικής δίωξης εναντίον του. Διαφορετικά δημιουργούμε ένα περιβάλλον στο οποίο κανείς δεν θα είναι διατεθειμένος να καταθέσει εναντίον κανενός, ακόμη και όταν γνωρίζει ότι πραγματοποιούνται παράνομες ή επικίνδυνες πρακτικές”.
Ο ρόλος και η ευθύνη των ασθενών
Και εμείς οι ασθενείς, οι πολίτες εν συνόλου και ατομικά, δεν φέρουμε καμία ευθύνη, είμαστε χειραγωγίσιμοι και εύπλαστοι σας… πλαστελίνη; Ο Δημήτρης Κοτζαμπασάκης διατηρεί άλλη γνώμη:
“Το 2026 η πληροφορία βρίσκεται κυριολεκτικά στο χέρι μας. Δεν είναι δυνατόν να εμπιστευόμαστε αλόγιστα οποιαδήποτε πολλά υποσχόμενη θεραπεία, χωρίς να αναζητούμε ποιος είναι ο άνθρωπος που θα την πραγματοποιήσει, ποια ειδικότητα διαθέτει, ποια είναι η εκπαίδευσή του και εάν η θεραπεία που προτείνει έχει πραγματική επιστημονική τεκμηρίωση. Πολύ περισσότερο όταν πρόκειται για παρεμβάσεις που μπορεί να κοστίζουν χιλιάδες ευρώ και να ενέχουν πραγματικούς ιατρικούς κινδύνους.
Και εδώ πρέπει να είμαστε δίκαιοι: κανένας Ιατρικός Σύλλογος δεν διαθέτει ούτε μπορεί να διαθέτει έναν ελεγκτή πίσω από την πόρτα κάθε ιδιωτικού ιατρείου. Οι έλεγχοι αναπόφευκτα ενεργοποιούνται σε μεγάλο βαθμό ύστερα από καταγγελίες ή όταν υπάρχουν ενδείξεις παραβατικότητας. Γι’ αυτό η ενημέρωση, η κριτική σκέψη και η υπεύθυνη επιλογή του ασθενούς αποτελούν επίσης μέρος της συνολικής προστασίας της δημόσιας υγείας”.
Η ανάγκη για σαφείς κανόνες και αυστηρούς ελέγχους
Εν κατακλείδι, λοιπόν, και σύμφωνα με όσα μας ανέφερε στο iefimerida ο Δημήτρης Κοτζαμπασάκης, η λύση δεν είναι να ενοχοποιήσουμε έναν ολόκληρο κλάδο, αδιαφοροποίητα και κυνικά. Είναι να δημιουργήσουμε σαφείς κανόνες, πραγματικούς ελέγχους, αυστηρές κυρώσεις και ενημερωμένους ασθενείς.