Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου του Μαστού η σημερινή Κυριακή και η νόσος εξακολουθεί να συγκαταλέγεται στις σημαντικότερες αιτίες νόσησης και θανάτου στις γυναίκες παγκοσμίως.
Τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα προειδοποιούν ότι η επιβάρυνση από τη νόσο αναμένεται να αυξηθεί περαιτέρω τις επόμενες δεκαετίες. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η εκτιμώμενη αύξηση των περιστατικών και των θανάτων στις χώρες χαμηλότερου εισοδήματος, όπου τα συστήματα υγείας αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες στην πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και τη θεραπεία.
Σύμφωνα με τη συστηματική ανάλυση της μελέτης Global Burden of Disease 2023, η οποία δημοσιεύθηκε πριν από λίγους μήνες στο έγκριτο διεθνές επιστημονικό περιοδικό The Lancet και εξετάζει την εξέλιξη του καρκίνου του μαστού από το 1990 έως το 2023, με προβλέψεις έως το 2050, η παγκόσμια εικόνα αναδεικνύει το μέγεθος της πρόκλησης για τη δημόσια υγεία.
Συγκεκριμένα, το 2023 εκτιμάται ότι καταγράφηκαν παγκοσμίως 2,3 εκατομμύρια νέα περιστατικά καρκίνου του μαστού στις γυναίκες, ενώ οι θάνατοι ανήλθαν περίπου σε 764.000. Εφόσον συνεχιστούν οι σημερινές τάσεις, έως το 2050 τα νέα περιστατικά προβλέπεται να φτάσουν τα 3,56 εκατομμύρια ετησίως, ενώ οι θάνατοι αναμένεται να ανέλθουν σε 1,37 εκατομμύρια τον χρόνο.
Η αύξηση των διαγνώσεων, ωστόσο, δεν συνεπάγεται απαραίτητα αντίστοιχη αύξηση της θνησιμότητας. Σε πολλές ανεπτυγμένες χώρες, η πρόσβαση στον προσυμπτωματικό έλεγχο, η έγκαιρη διάγνωση και η αξιοποίηση αποτελεσματικότερων θεραπειών συμβάλλουν σημαντικά στη μείωση των απωλειών από τη νόσο. Παράλληλα, σημαντικό μέρος της συνολικής επιβάρυνσης μπορεί να περιοριστεί μέσω κατάλληλων πολιτικών δημόσιας υγείας, της ενημέρωσης και της ενίσχυσης της πρόληψης.
Παρά τη συμβολή των παρεμβάσεων αυτών, οι προσπάθειες δεν επαρκούν από μόνες τους για να αναστρέψουν συνολικά την αυξητική τάση. Στο πλαίσιο αυτό, η διεθνής πρωτοβουλία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για τον καρκίνο του μαστού θέτει ως στόχο έως το 2040 τη διαρκή και σταθερή ετήσια μείωση της θνησιμότητας κατά 2,5% ανά ηλικιακή κατηγορία.
Ο καρκίνος του μαστού αναπτύσσεται από κύτταρα του ιστού του μαστικού αδένα και αποτελεί τον συχνότερο τύπο καρκίνου στις γυναίκες, τόσο στις ανεπτυγμένες όσο και στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες. Αντιστοιχεί στο 11,7% του συνόλου των καρκίνων και στα δύο φύλα, σε όλες τις ηλικιακές ομάδες.
Περίπου μία στις εννέα γυναίκες θα εμφανίσει καρκίνο του μαστού στις δυτικές κοινωνίες
Στις δυτικού τύπου κοινωνίες, εκτιμάται ότι περίπου μία στις εννέα γυναίκες θα εμφανίσει καρκίνο του μαστού κατά τη διάρκεια της ζωής της. Παρότι η συχνότητα της νόσου αυξάνεται, η θνησιμότητα έχει μειωθεί σε σύγκριση με παλαιότερα χρόνια, εξέλιξη που αποδίδεται κυρίως στην πρώιμη διάγνωση και στις νεότερες θεραπευτικές προσεγγίσεις. Η περαιτέρω κατανόηση της βιολογίας του καρκίνου αναμένεται, επίσης, να συμβάλει στη βελτίωση των θεραπευτικών αποτελεσμάτων.
Στην Ελλάδα, εκτιμάται ότι το 2020 διαγνώστηκαν 7.772 νέα περιστατικά καρκίνου του μαστού, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της πρόληψης, της έγκαιρης διάγνωσης και της ισότιμης πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας.
Αν και ο καρκίνος του μαστού μπορεί να εμφανιστεί και στους άνδρες, παραμένει εξαιρετικά σπάνιος σε αυτή την πληθυσμιακή ομάδα. Τα περιστατικά ανδρικού καρκίνου του μαστού αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 1% του συνόλου των περιστατικών της νόσου. Ως εκ τούτου, οι γυναίκες έχουν πολύ μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν καρκίνο του μαστού σε σύγκριση με τους άνδρες.
Η διαφορά αυτή συνδέεται κυρίως με δύο βασικούς παράγοντες:
- Μεγαλύτερη ποσότητα αδενικού ιστού: Οι γυναίκες διαθέτουν περισσότερο ανεπτυγμένο μαστικό αδένα και, συνεπώς, μεγαλύτερη ποσότητα αδενικού ιστού στην περιοχή του μαστού σε σχέση με τους άνδρες. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν περισσότερα ενεργά κύτταρα που δυνητικά μπορούν να υποστούν κακοήθη εξαλλαγή.
- Μακροχρόνια έκθεση σε ορμόνες: Οι γυναίκες εκτίθενται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα στις ορμόνες οιστρογόνα και προγεστερόνη, οι οποίες είναι γνωστό ότι προάγουν την ανάπτυξη ορισμένων συχνών υποτύπων καρκίνου του μαστού.
Η αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού απαιτεί αξιολόγηση και διαχείριση από διεπιστημονική ομάδα, καθώς η θεραπευτική στρατηγική δεν είναι ίδια για όλες τις ασθενείς. Η επιλογή της κατάλληλης θεραπείας εξατομικεύεται και εξαρτάται τόσο από τα χαρακτηριστικά του όγκου όσο και από τους παράγοντες που αφορούν την ίδια την ασθενή.
Η έγκαιρη διάγνωση, η πρόσβαση σε σύγχρονες θεραπείες και η καλύτερη κατανόηση της βιολογίας της νόσου αποτελούν βασικούς πυλώνες για τη βελτίωση της πρόγνωσης. Την ίδια στιγμή, οι διεθνείς προβλέψεις υπογραμμίζουν την ανάγκη ενίσχυσης των συστημάτων υγείας, με ιδιαίτερη έμφαση στις χώρες χαμηλότερου εισοδήματος, ώστε η πρόληψη, η διάγνωση και η θεραπεία να είναι περισσότερο προσβάσιμες και αποτελεσματικές.
Η αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού παραμένει, επομένως, μια σύνθετη πρόκληση για τη δημόσια υγεία, που απαιτεί συντονισμένες δράσεις πρόληψης, ενημέρωσης, έγκαιρης διάγνωσης και εξατομικευμένης θεραπείας.