Με τον “αέρα” μία πρώτης, πολύ επιτυχούς θητείας του στη θέση του προέδρου της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, ο καθηγητής Χειρουργικής, Νικόλαος Αρκαδόπουλος, επανεκλέχτηκε πρόσφατα στην ίδια θέση.
Και μάλιστα με ένα τόσο υψηλό ποσοστό, το οποίο δεν έχει γνωρίσει η Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών σε όλη την ιστορική διαδρομή της.
Ο Νικόλαος Αρκαδόπουλος μιλά σήμερα στο iefimerida για όλες τις επιτυχίες, αλλά και τις άμεσες προκλήσεις, στις οποίες οφείλει να “απαντήσει” η Σχολή και το πολύ υψηλού επιπέδου επιστημονικό προσωπικό της.
Κύριε πρόεδρε, είναι έτοιμη η Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών να αντιμετωπίσει και να διαμορφώσει κατάλληλα το πρόγραμμα σπουδών της, κάτω από την ταχύτητα και την πίεση, που ασκεί η Τεχνητή Νοημοσύνη στην Ιατρική γενικότερα, ή θα έχουμε να κάνουμε με ραγδαίες και σχεδόν επαναστατικές αλλαγές στο πρόγραμμα σπουδών;
Αγαπητέ κύριε Βενιζέλο, οι αλλαγές που φέρνει η τεχνητή νοημοσύνη στην Ιατρική είναι καταιγιστικές και αφορούν σε όλο το φάσμα των ιατρικών υπηρεσιών, από την πρόληψη έως τη διάγνωση και την θεραπεία, τον σχεδιασμό νέων φαρμάκων και τεχνολογιών, την κατ’ οίκον θεραπεία, τη διαχείριση ιατρικών δεδομένων, κλπ. Ο κατάλογος είναι πραγματικά ατελείωτος. Φυσικά η ιατρική εκπαίδευση δεν μπορεί να μείνει ανεπηρέαστη. Εκεί η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται σε ένα καταπληκτικό εκπαιδευτικό εργαλείο για τους φοιτητές μας.
Για παράδειγμα ήδη διαθέτουμε προηγμένους προσομοιωτές εξοπλισμένους με τεχνητή νοημοσύνη, ρομποτικές κούκλες που μιμούνται ασθενείς και επείγουσες καταστάσεις (πχ έμφραγμα, εγκεφαλικό, αιμορραγία, κλπ) και στις οποίες μπορούν οι φοιτητές να εξασκηθούν σε ένα απόλυτα ρεαλιστικό και απόλυτα εκπαιδευτικό περιβάλλον, με μέτρηση της απόδοσης τους και υποδείξεις για βελτίωση. Δηλαδή, αυτό που οι φοιτητές μας μάθαιναν κάποτε μόνο θεωρητικά από βιβλία και παραδόσεις ή με περιστασιακή εξάσκηση σε ασθενείς, μπορούν τώρα να το μάθουν σε ειδικά προπλάσματα με τεχνητή νοημοσύνη με τρόπο οργανωμένο, ασφαλή και ελεγχόμενο ώστε να είναι απόλυτα προετοιμασμένοι και να έχουν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση όταν έρθει η ώρα να αντιμετωπίσουν πραγματικούς ασθενείς.
Επίσης εξειδικευμένα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά τους φοιτητές στην μελέτη τους, στην εξάσκηση τους σε ερωτήσεις, στην καθοδήγηση τους σε ιατρικές πράξεις, κλπ. Όπως συχνά λέω στους φοιτητές, σύντομα θα έχουν τη δυνατότητα να έχουν έναν έμπειρο καθηγητή στο κινητό τους, δίπλα τους ανά πάσα στιγμή. Καταλαβαίνετε λοιπόν, ότι η τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη φέρει αλλαγές στην καθημερινότητα της ιατρικής εκπαίδευσης οι οποίες τα επόμενα χρόνια-με την τεχνολογική εξέλιξη-θα γίνουν πραγματικά επαναστατικές! Στην Ιατρική Σχολή προσπαθούμε αυτές τις αλλαγές που ήδη συμβαίνουν, να τις βάλουμε σε ένα πλαίσιο οργανωμένο, δομημένο και -όσο είναι δυνατόν- ελεγχόμενο. Ενώ θέλουμε, δηλαδή, η τεχνητή νοημοσύνη να βοηθάει τους φοιτητές μας δεν θέλουμε να υποκαταστήσει την κριτική τους σκέψη και την προσωπικότητα τους, δεν θέλουμε για παράδειγμα οι εργασίες των φοιτητών να γράφονται από τεχνητή νοημοσύνη ή να προσφεύγουν οι φοιτητές μας σε έτοιμες απαντήσεις της τεχνητής νοημοσύνης. Η διαδικασία της μάθησης και της ιατρικής εκπαίδευσης πρέπει να μείνει ανθρωποκεντρική. Σε διαφορετική περίπτωση δεν θα βγάζουμε γιατρούς αλλά χειριστές συσκευών τεχνητής νοημοσύνης…
Σε τι βαθμό είναι προετοιμασμένη η Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών να υποδεχθεί ακόμη και ανατρεπτικές αλλαγές, εξαιτίας της εξέλιξης της Τεχνητής Νοημοσύνης και της Μηχανικής Εκμάθησης;
Η Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών καταβάλλει μεγάλη προσπάθεια να προετοιμαστεί για τις επερχόμενες αλλαγές. ‘Ηδη προσλάβαμε τον πρώτο Επίκουρο Καθηγητή με γνωστικό αντικείμενο την τεχνητή νοημοσύνη, οργανώσαμε επιτροπή ειδικών για την οργάνωση της εκπαίδευσης των φοιτητών σε θέματα τεχνητής νοημοσύνης και ξεκινήσαμε τα πρώτα κατ’ επιλογήν μαθήματα με αυτό το αντικείμενο. Επίσης εκμεταλλευόμαστε τις σημαντικές διεθνείς συνεργασίες που έχει η Ιατρική Σχολή με μεγάλα Πανεπιστήμια της Ευρώπης και της Αμερικής ώστε να επωφεληθούμε από την τεχνογνωσία και την εμπειρία τους σε αυτό το θέμα.
Ανανεώσατε θριαμβευτικά πρόσφατα την θητεία σας στη θέση του προέδρου της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Έχει υπάρξει ποτέ στο παρελθόν τέτοιο ποσοστό αποδοχής για νέο πρόεδρο της Σχολής;
Η πρόσφατη ανανέωση της Προεδρίας μου για δεύτερη τριετία έγινε με μυστική, ηλεκτρονική ψηφοφορία των 600 Καθηγητών της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ψήφισαν σχεδόν όλοι και το ποσοστό που έλαβα ήταν 95,2%, ένα ποσοστό ρεκόρ, χωρίς προηγούμενο στα 189 χρόνια ιστορίας της Ιατρικής Σχολής. Για μένα αυτή η καθολική αποδοχή από συναδέλφους, που είναι οι κορυφαίοι επιστήμονες της χώρας, είναι τεράστια τιμή και φυσικά τεράστια ευθύνη για την συνέχιση της δράσης μου στο τιμόνι της Ιατρικής Σχολής.
Που, κατά τη γνώμη σας, εστιάζονται οι θετικές παρεμβάσεις σας, κατά την προηγούμενη θητεία σας στην προεδρία της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, με αποτέλεσμα αυτές να καταστούν ο “βατήρας” για την εκτόξευση του ποσοστού σας στα ύψη;
Λένε ότι την τελευταία πενταετία που έχω την τιμή να συμμετέχω στη διοίκηση της Ιατρικής Σχολής αρχικά ως Αντιπρόεδρος με Πρόεδρο τον νυν Πρύτανη του Πανεπιστημίου Αθηνών Καθηγητή Γ. Σιάσο (2021-2023) και ακολούθως ως Πρόεδρος (2023-σήμερα) έχει γίνει μία πραγματική κοσμογονία στην Ιατρική Σχολή.
Ένα βασικό επίτευγμα είναι ότι με θέσεις καθηγητών που εξασφαλίσαμε από την Πολιτεία και κυρίως από το Υπουργείο Υγείας υλοποιήσαμε ένα πρωτοφανές πρόγραμμα ενίσχυσης και ανανέωσης του ανθρώπινου δυναμικού της Ιατρικής Σχολής. Τέτοιας έκτασης ανανέωση της Σχολής μας με περίπου 240 νέες θέσεις δεν είχε γίνει ποτέ στα 189 χρόνια της ιστορίας της. Η υλοποίηση αυτού του προγράμματος απαίτησε ένα τεράστιο διοικητικό και οργανωτικό έργο που φέραμε εις πέρας με μεγάλη επιτυχία …Χάρη σε αυτό το πρόγραμμα ενισχύσαμε τις, επί μία δεκαετία, υποστελεχωμένες κλινικές μας, βοηθήσαμε το καθημερινό έργο που προσφέρουν στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, αναπτύξαμε νέα γνωστικά αντικείμενα και ιδρύσαμε 10 νέες κλινικές κι εργαστήρια.
Συνολικά η Ιατρική Σχολή διαθέτει 97 Κλινικές κι Εργαστήρια κατανεμημένα σε 16 Νοσοκομεία, που προσφέρουν ένα γιγάντιο καθημερινό κλινικό και εφημεριακό αλλά και εκπαιδευτικό και ερευνητικό έργο καθιστώντας την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών έναν βασικό πυλώνα του συστήματος υγείας της χώρας μας. Επίσης κατορθώσαμε να προσλάβουμε, κατόπιν αυστηρής διαδικασίας αξιολόγησης και εκλογής, κορυφαίους νέους επιστήμονες με καταπληκτικά βιογραφικά που ήθελαν να ενταχθούν στο ακαδημαϊκό μας δυναμικό και να προσφέρουν στο Ελληνικό δημόσιο Πανεπιστήμιο και στο Εθνικό Σύστημα Υγείας αλλά παλαιότερα δεν μπορούσαν λόγω έλλειψης θέσεων.
Μεταξύ αυτών προσελκύσαμε και φέραμε στην Ελλάδα, πάνω από 30 καταξιωμένους Έλληνες του εξωτερικού σε ένα άνευ προηγουμένου για Ελληνικό δημόσιο oργανισμό brain gain για το οποίο βραβευτήκαμε από τον οργανισμό Brain Regain. Αυτοί οι επιστήμονες επαναπατρίστηκαν με κίνητρο όχι τους Πανεπιστημιακούς μισθούς που παραμένουν σε απαράδεκτα χαμηλά επίπεδα αλλά λόγω του μεγάλου κύρους της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και του ακαδημαϊκού περιβάλλοντος αξιοκρατίας και επιστημονικής προόδου στις Κλινικές και τα εργαστήρια μας. Είναι ένα επίτευγμα για το οποίο είμαι ιδιαίτερα περήφανος.
Στα πεπραγμένα της προηγούμενης θητείας δεν μπορώ να μην αναφέρω τις σημαντικές βελτιώσεις στις υποδομές της Ιατρικής Σχολής με έμφαση στην ασφάλεια και την προσβασιμότητα, αλλαγές που πετύχαμε με περιορισμένη χρηματοδότηση αλλά και την σημαντική αναβάθμιση του εξοπλισμού κλινικών κι εργαστηρίων.
Εκπαιδευτικά επενδύσαμε στην προηγμένη τεχνολογία προσομοίωσης με 4 κέντρα να λειτουργούν πλέον στην Ιατρική Σχολή σε Αττικό, Λαϊκό, Αρεταίειο και Εργαστήριο Φυσιολογίας προσφέροντας στους φοιτητές μας και σε νέους ιατρούς και ειδικευόμενους ένα απαράμιλλο εκπαιδευτικό βοήθημα.
Τέλος ξεχωρίζω στα επιτεύγματα της θητείας μου την καταπληκτική εξωστρέφεια και ανάπτυξη της Ιατρικής Σχολής. Ενισχύσαμε το Αγγλόφωνο πρόγραμμα που πλέον έχει 160 υψηλού επιπέδου αλλοδαπούς φοιτητές από 30 χώρες του κόσμου. Επίσης, πριν 6 μήνες με μεγάλη περηφάνια γίναμε το πρώτο Ελληνικό Πανεπιστημιακό Τμήμα που άνοιξε παράρτημα εκτός Ελλάδας και μάλιστα στην Κύπρο. Πλέον η Ελληνόφωνη Ιατρική Σχολή του Παραρτήματος Λευκωσίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών είναι σε πλήρη λειτουργία με τους πρώτους φοιτητές μας να ολοκληρώνουν το πρώτο έτος σπουδών. Θεωρώ το παράρτημα της Κύπρου ένα μείζον επίτευγμα μεγάλης εκπαιδευτικής αλλά και εθνικής σημασίας που θα αναβαθμίσει συνολικά την Ιατρική εκπαίδευση στον Ελληνόφωνο κόσμο!
Αποτέλεσμα της συνολικής προσπάθειας που έχει γίνει αλλά και της μεγάλης ερευνητικής και επιστημονικής εμβέλειας των Καθηγητριών και Καθηγητών μας είναι και η άνοδος της Ιατρικής Σχολής σε όλες τις διεθνείς κατατάξεις. Η Σχολή μας κατατάσσεται σταθερά πρώτη Ιατρική μεταξύ όλων των Ελληνικών, όλων των Κυπριακών και εν γένει όλων των Ιατρικών Σχολών της ΝΑ Ευρώπης. Σε αρκετές κατατάξεις συμπεριλαμβανόμενης της πρόσφατης US News Best Global Universities βρισκόμαστε στις 100 καλύτερες Ιατρικές Σχολές του κόσμου! Η διεθνής φήμη της Ιατρικής Σχολής την οποία διαπιστώνουμε σε κάθε ταξίδι μας στο εξωτερικό ενισχύεται ακόμη περισσότερο από τους αποφοίτους μας που σταδιοδρομούν στα σημαντικότερα ιατρικά κέντρα του κόσμου.
Φυσικά όλα αυτά είναι επιτεύγματα που οφείλονται στη συμβολή όλων των συναδέλφων της Ιατρικής Σχολής, με τον συντονισμό όλων των μελών της διοίκησης από την προϊσταμένη της γραμματείας μας κα Μαρία Βασιλοπούλου έως τους Διευθυντές των Τομέων, τους Διευθυντές των Κλινικών κι Εργαστηρίων και βέβαια τον Αντιπρόεδρο Καθηγητή κ. Κ. Τσιούφη. Γι αυτό τελικά πιστεύω ότι περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, το ποσοστό επανεκλογής μου αντιπροσωπεύει το κλίμα σύμπνοιας, ενότητας και πίστης σε ένα κοινό όραμα που υπάρχει σε όλη την Ιατρική Σχολή.
Η εμπιστοσύνη των πολιτών στα πανεπιστημιακά νοσοκομεία και τις πανεπιστημιακές κλινικές των γενικών νοσοκομείων του ΕΣΥ της χώρας μας είναι πανθομολογούμενη και εκφράζεται ακόμη και με φαινόμενα υπερπλήρωσης της δυναμικότητάς τους, προκειμένου να εξυπηρετήσουν πολύ αυξημένους αριθμούς περιστατικών. Το πανεπιστημιακό νοσοκομείο ΧαΪδαρίου “Αττικόν” είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Μήπως χρειαζόμαστε και άλλα πανεπιστημιακά νοσοκομεία στη χώρα μας;
Τα Πανεπιστημιακά Νοσοκομεία στη χώρα μας παρέχουν, κατά γενική ομολογία, υψηλού επιπέδου περίθαλψη γι αυτό και έχουν μεγάλη ζήτηση για τις υπηρεσίες τους. Αυτό που πρέπει να καταλάβει η Πολιτεία είναι ότι τα Πανεπιστημιακά Νοσοκομεία πρέπει να προστατευθούν και να ενισχυθούν γιατί παίζουν πολλαπλούς, κομβικούς ρόλους στο σύστημα υγείας. Καταρχήν λειτουργούν-ή καλύτερα θα έπρεπε να λειτουργούν ως τριτο ή και τεταρτοβάθμια κέντρα αριστείας, που να παρέχουν εξειδικευμένες ιατρικές υπηρεσίες για περιστατικά που δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν αλλού και πολλές φορές χρειάζεται να μεταβούν για νοσηλεία στο εξωτερικό.
Τα Πανεπιστημιακά Νοσοκομεία μας μπορούν να αναλαμβάνουν ακόμη και για τα πιο «δύσκολα» περιστατικά με αποτελέσματα τουλάχιστον εφάμιλλα των μεγαλύτερων κέντρων του εξωτερικού. Όμως αυτή την παροχή υπερε-εξειδικευμένων ιατρικών υπηρεσιών τα Πανεπιστημιακά Νοσοκομεία δεν μπορούν να την υλοποιήσουν εάν εξαντλούν τους πόρους του σε εφημεριακό έργο πρωτοβάθμιας ή δευτεροβάθμιας φροντίδας υγείας για την οποία υπάρχουν άλλες δομές του ΕΣΥ. Επίσης τα Πανεπιστημιακά Νοσοκομεία έχουν ένα μεγάλο εκπαιδευτικό ρόλο αφού εκεί ασκούνται οι φοιτητές όχι μόνο της Ιατρικής αλλά όλων των επαγγελμάτων υγείας. Δεν νοείται ιατρική εκπαίδευση χωρίς Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο που να την υποστηρίζει. Φυσικά Νοσοκομεία του ΕΣΥ , κέντρα υγείας κλπ μπορούν να διασυνδεθούν με Πανεπιστημιακά Νοσοκομεία με κοινά εκπαιδευτικά προγράμματα, συμβούλια, κλπ ώστε η εξειδικευμένη πανεπιστημιακή γνώση να διαχυθεί σε όλο το σύστημα υγείας.
Τέλος τα Πανεπιστημιακά Νοσοκομεία έχουν σημαντικό ρόλο στην έρευνα, κυρίως την κλινική. Είμαι περήφανος που τα Νοσοκομεία της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών βρίσκονται στην πρωτοπορία της έρευνας με πολλές και σημαντικές κλινικές μελέτες από τις οποίες ωφελούνται οι ασθενείς μας, προάγεται η ιατρική γνώση και υποστηρίζεται οικονομικά το σύστημα υγείας.
Είναι βέβαιο λοιπόν ότι χρειαζόμαστε και περισσότερα και καλύτερα κατανεμημένα αλλά κυρίως σωστά υποστηριζόμενα Πανεπιστημιακά Νοσοκομεία που να μπορούν να παίξουν και στη χώρα μας τον ρόλο που παίζουν διεθνώς: αυτόν της “ατμομηχανής” του συστήματος υγείας, της εκπαίδευσης και της έρευνας.
Κύριε πρόεδρε, ποια είναι η βασική ή οι δυο – τρεις βασικές προτεραιότητες σας, τις οποίες θα επιθυμούσατε να εκπληρωθούν εντός της δεύτερης θητείας σας στην προεδρία της Ιατρικής Σχολής Αθήνας;
Βασικές μου προτεραιότητες θα είναι η βελτίωση των υποδομών αλλά και η αναμόρφωση του προγράμματος σπουδών ώστε αυτό να γίνει ακόμη πιο σύγχρονο και προσαρμοσμένο στα νέα δεδομένα της ιατρικής εκπαίδευσης. Ο γιατρός του αύριο θα κληθεί να διαχειριστεί τη ραγδαία μεταβαλλόμενη ιατρική γνώση αλλά και νέες υγειονομικές προκλήσεις που θα προκύψουν λόγω της γήρανσης του πληθυσμού, της κλιματικής αλλαγής, της μετανάστευσης. Θα κληθεί επίσης να διαχειριστεί την επέλαση της τεχνητής νοημοσύνης αλλά και το αυξανόμενο κόστος των νέων διαγνωστικών και θεραπευτικών εργαλείων.
Θα κληθεί να διαχειριστεί ζητήματα όπως η πρόληψη και η ανακουφιστική φροντίδα, αλλά και θέματα όπως οι ανισότητες στην υγεία και η διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας για όλους τους ασθενείς. Τέλος θα κληθεί να διαχειριστεί πολύπλοκα ηθικά ζητήματα, αλλά και την επιστημονική και επαγγελματική του ανέλιξη σε συνδυασμό με την προσωπική του ισορροπία. Για την ανάπτυξη του νέου μας εκπαιδευτικού προγράμματος θα χρησιμοποιήσουμε όλα τα διαθέσιμα σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία αλλά και συνέργειες με σημαντικές Ιατρικές Σχολές και Έλληνες επιστήμονες του εξωτερικού. Γιατί τελικά, αυτό που θέλουμε στην Ιατρική Σχολή είναι να ετοιμάσουμε άριστους γιατρούς που θα ασκούν το λειτούργημα τους σε αρμονία με την κοινωνία και τις ανάγκες της.
Αγαπητέ κύριε Βενιζέλο η Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών δεν είναι ένα ακόμη εκπαιδευτικό ίδρυμα. Είναι ο βασικός κόμβος αριστείας, ο φάρος της σύγχρονης Ελληνικής Ιατρικής. Δέχεται ως φοιτητές τους κορυφαίους αποφοίτους των σχολείων μας και έχει υποχρέωση να τους παραδώσει άριστους γιατρούς στην κοινωνία. Έχει επίσης την υποχρέωση να στηρίξει το σύστημα υγείας και τον Έλληνα ασθενή αλλά και να προβάλλει την Ελληνική επιστήμη σε όλο τον πλανήτη. Αυτό το πολυσχιδές έργο το κάνει επί σχεδόν δύο αιώνες και θα το συνεχίσει με την συμβολή όλων μας.