Η γεροντική άνοια αποτελεί ένα μεγάλο ιατρικό και κοινωνικό πρόβλημα.
Έχει γίνει οξύτερο στην εποχή μας, κυρίως, λόγω της αύξησης του προσδόκιμου επιβίωσης. Θα πρέπει να διαχωρίσουμε την άνοια της τρίτης ηλικίας που έχει αιτιώδη σχέση με την κατάσταση του καρδιαγγειακού συστήματος, από τη νόσο Αλτσχάιμερ, στην εκδήλωση της οποίας συμμετέχουν γενετικοί και άλλοι όχι γνωστοί μηχανισμοί.
Ο κορυφαίος Έλληνας καθηγητής Καρδιολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Χριστόδουλος Στεφανάδης, τονίζει σήμερα στο iefimerida ότι “το καρδιαγγειακό σύστημα και η παθολογία του συμμετέχουν άμεσα με διάφορους μηχανισμούς στην εκδήλωση της άνοιας”. Οι βασικότεροι μηχανισμοί, σύμφωνα με τον ίδιον, είναι οι εξής:
Αρτηριακή υπέρταση
Μας εξηγεί ο Χριστόδουλος Στεφανάδης: “Η αρρύθμιστη χρόνια αρτηριακή υπέρταση δημιουργεί βλάβη των αρτηριών του εγκεφάλου και των μικρών αγγείων και βλάβη της λευκής ουσίας του εγκεφάλου. Το αποτέλεσμα είναι μικροεμφράγματα σε διάφορες περιοχές της εγκεφαλικής δομής αλλά και μικροαιμορραγίες. Ανάλογα με την περιοχή του εγκεφάλου που συμβαίνουν αυτά, μπορεί να έχουμε εξελισσόμενη άνοια. Σήμερα, με τις εξελιγμένες απεικονιστικές μεθόδους (όπως είναι το MRI με ειδικά προγράμματα) είναι δυνατόν να απεικονίσουμε αυτές τις βλάβες και να τις συνδυάσουμε με το επίπεδο της άνοιας, όπως αυτό βαθμονομείται με διάφορα κλινικά τεστ. Έχει βρεθεί παραδείγματος χάριν, ότι η ατροφία του ιππόκαμπου (περιοχή στον κροταφικό λοβό του εγκεφάλου) συνδυάζεται με το επίπεδο της άνοιας”.
Κολπική μαρμαρυγή
“Η πολύ συχνή αυτή αρρυθμία, εάν δεν αντιμετωπίζεται επαρκώς φαρμακευτικά, ή εάν δεν ανατάσσεται με τις σύγχρονες επεμβατικές μεθόδους (κατάλυση), μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία θρόμβων μέσα στις αριστερές καρδιακές κοιλότητες, οι οποίοι θρόμβοι μπορεί να εμβολισθούν στον εγκέφαλο και να προκαλέσουν ισχαιμικές βλάβες και τελικά άνοια. Αυτό μπορεί να συμβεί, όχι μόνο ύστερα από μεγάλα εγκεφαλικά επεισόδια αλλά και από σιωπηλά που συμβαίνουν με μικρό-εμβολές”.
Αθηροσκλήρωση
“Η αθηροσκλήρωση των καρωτίδων ή των μεγάλων ενδοκράνιων αρτηριών μπορεί να προκαλέσει οξεία ή χρόνια ισχαιμία, κατάσταση που με τη σειρά της μπορεί να καταλήξει σε άνοια”.
Καρδιακή ανεπάρκεια
“Η χαμηλή καρδιακή παροχή που προκαλείται σε καταστάσεις καρδιακής ανεπάρκειας από διάφορες αιτιολογίες, όπως είναι η ισχαιμική νόσος της καρδιάς, βαλβιδοπάθειες και μυοκαρδιοπάθειες, μπορεί να προκαλέσει χρόνια ισχαιμία του εγκεφάλου με τελική κατάληξη την άνοια”.
Όσον αφορά στην αιτιολογία της νόσου Αλτσχάιμερ, όπως αναφέραμε προηγουμένως, σήμερα γνωρίζουμε ότι εκτός από παράγοντες που επιταχύνουν την εξέλιξή της, τους οποίους ήδη αναφέραμε και αφορούν στο καρδιαγγειακό σύστημα, υπάρχουν και άλλοι, όπως το κληρονομικό υπόβαθρο, που σχετίζεται με γενετικά προκαθορισμένη προδιάθεση. Η Γενετική επιστήμη, σήμερα, διερευνά αυτό το πεδίο και σίγουρα στο ορατό μέλλον θα έχουμε δεδομένα που θα βοηθήσουν στην ουσιαστική αντιμετώπιση της νόσου Αλτσχάιμερ.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι, εάν με τα σημερινά δεδομένα μπορούμε να παρέμβουμε ουσιαστικά στην αντιμετώπιση της γεροντικής άνοιας. Η απάντηση είναι ναι, διαβεβαιώνει ο καθηγητής:
“Στις περιπτώσεις της καρδιαγγειακής αιτιολογίας της άνοιας μπορούμε να παρέμβουμε, θεραπεύοντας αποτελεσματικά τη χρόνια αρτηριακή υπέρταση. Σήμερα, υπάρχουν φάρμακα για χρόνια χρήση με αποτελεσματικότητα, χωρίς ουσιαστικές παρενέργειες. Αλλά, επίσης, μπορούμε και σε καταστάσεις κακοήθους υπέρτασης να παρέμβουμε θεραπευτικά με την επεμβατική απονεύρωση των νεφρικών αρτηριών”.
Όσον αφορά στην κολπική μαρμαρυγή, ο Χριστόδουλος Στεφανάδης υπογραμμίζει ότι “πλέον διαθέτουμε αποτελεσματικά φάρμακα και κυρίως σύγχρονα αντιπηκτικά, καθώς η σωστή αντιπηκτική αγωγή αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της πρόληψης θρομβωτικών επεισοδίων. Επίσης, έχουμε τη δυνατότητα με την επεμβατική κατάλυση να θεραπεύσουμε την κολπική μαρμαρυγή, επαναφέροντας τον φυσιολογικό καρδιακό ρυθμό”.
Σχετικά με την πρόληψη και θεραπεία της αθηροσκλήρωσης, ο καθηγητής μάς εξηγεί ότι “η αντιμετώπιση της υπερλιπιδαιμίας, που αποτελεί βασικό παράγοντα δημιουργίας της, μπορεί να γίνει με τους νεότερους υπολιπιδαιμικούς παράγοντες πολύ αποτελεσματικά. Το ίδιο μπορούμε να κάνουμε και για τον σακχαρώδη διαβήτη και την παχυσαρκία. Επιπλέον, η καρδιακή ανεπάρκεια σήμερα αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με νέα φαρμακευτικά σκευάσματα, και επεμβατικά και χειρουργικά με την αντιμετώπιση της αιτίας που στις περισσότερες περιπτώσεις την προκαλεί”.
Όλες αυτές οι παρεμβάσεις, που αφορούν την αντιμετώπιση των παθήσεων του καρδιαγγειακού συστήματος που προάγουν σε άνοια, μπορούν να βοηθήσουν σε σημαντικό βαθμό και την εξέλιξη της νόσου του Αλτσχάιμερ, δηλώνει στο parapolitika.gr ο Χριστόδουλος Στεφανάδης.
Τι συμβαίνει στην Ικαρία;
Την ίδια στιγμή, ο Χριστόδουλος Στεφανάδης θέτει ένα ακόμη σχετικό θέμα, το οποίο πρέπει να έχουμε υπόψη μας. Το θέμα αυτό είναι ότι το περιβάλλον παίζει σημαντικό ρόλο στην υγιή εγκεφαλική λειτουργία.
Μας εξηγεί ο καθηγητής: “Σε δικές μας παρατηρήσεις από την επιστημονική μελέτη IKARIA, μία μελέτη που διενεργείται από την ομάδα μας στο νησί της Ικαρίας που συγκαταλέγεται στις μπλε ζώνες του πλανήτη, δηλαδή περιοχές με τους μακροβιότερους κατοίκους, διαπιστώσαμε ότι ένας υγιεινός τρόπος ζωής που περιλαμβάνει μεσογειακή διατροφή και άσκηση, ένα υγιές περιβάλλον από πλευράς ατμοσφαιρικής ρύπανσης, μία καλή ψυχολογική κατάσταση και ένας συντροφικός τρόπος ζωής, απαλλαγμένος από άγχος, συνοδεύεται και από πολύ χαμηλά ποσοστά γεροντικής άνοιας σε σχέση με άλλες περιοχές”.
Εν κατακλείδι και με την υπάρχουσα γνώση και τις επιστημονικές εξελίξεις και παρεμβάσεις, ο Χριστόδουλος Στεφανάδης είναι βέβαιος ότι “μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τη γεροντική άνοια και, κυρίως, να επιβραδύνουμε τον χρόνο που ενδεχόμενα αυτή θα εκδηλωθεί. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι και ο εγκέφαλος, ως όργανο του ανθρωπίνου σώματος, υπόκειται στους νόμους της προγραμματισμένης γήρανσης. Ελέγχοντας, όμως, τους παράγοντες που αναφέραμε μπορούμε αυτή τη γήρανση που έχει ως επακόλουθο και τη γεροντική άνοια να την καθυστερήσουμε κατά το δυνατόν. Στο απώτερο μέλλον είναι σίγουρο ότι η ιατρική και η γενετική θα δώσουν οριστικές λύσεις”.