Ο Daniel Paksy, Managing Director της φαρμακευτικής εταιρείας Johnson & Johnson Innovative Medicine Ελλάδας και Ρουμανίας, μιλά στο iefimerida και εξηγεί γιατί η φαρμακευτική καινοτομία αποτελεί εργαλείο ανάπτυξης και ανθεκτικότητας για το σύστημα υγείας και την οικονομία της χώρας.
- Κύριε Paksy, ζείτε και εργάζεστε σε μία χώρα, στην Ελλάδα, στην οποία, για να φτάσει η φαρμακευτική καινοτομία στους ασθενείς, οι οποίοι την έχουν ως ζωτική ανάγκη, περνά μέσα από έναν πραγματικό θεσμικό λαβύρινθο. Αλήθεια, πόσο δύσκολη είναι η εργασία σας σε μία τόσο απαιτητική ηγετική θέση της J&J;
Η Ελλάδα είναι μια χώρα με υψηλού επιπέδου επιστημονικό προσωπικό και σημαντικές δυνατότητες στον τομέα της υγείας. Ταυτόχρονα όμως, το περιβάλλον στο οποίο καλούμαστε να λειτουργήσουμε χαρακτηρίζεται από πολυπλοκότητα, απουσία προβλεψιμότητας, υποχρηματοδότηση και χρονοβόρα στάδια αξιολόγησης και αποζημίωσης, τα οποία επηρεάζουν την ταχύτητα με την οποία η φαρμακευτική καινοτομία φτάνει στους ασθενείς.
Πρόσφατα στοιχεία δείχνουν πως στην Ελλάδα ο μέσος χρόνος από την ευρωπαϊκή έγκριση μέχρι την αποζημίωση νέων θεραπειών φτάνει τις 654 ημέρες, υπερβαίνοντας σημαντικά τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (578 ημέρες στην ΕΕ27). Παράλληλα, λιγότερα από τα μισά νέα φάρμακα που εγκρίνονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο καθίστανται διαθέσιμα στους Έλληνες ασθενείς, περιορίζοντας ουσιαστικά την πρόσβαση στην καινοτομία. Επιπλέον, η διαχρονική υποχρηματοδότηση της Πολιτείας, ιδίως όσον αφορα τα καινοτόμα φάρμακα, έχει οδηγήσει στη δυσανάλογη μετακύλιση του χρηματοδοτικού βάρους στις φαρμακευτικές εταιρείες, με τις υποχρεωτικές επιστροφές (clawbacks και rebates) να υπερβαίνουν σε ορισμένες περιπτώσεις το 70% της δαπάνης για νοσοκομειακά φάρμακα υψηλής αξίας. Το περιβάλλον αυτό δημιουργεί έντονες διαρθρωτικές πιέσεις στη βιωσιμότητα του συστήματος, οι οποίες αποτυπώνονται ήδη σε κρίσιμους δείκτες της αγοράς, καθώς καταγράφεται ανησυχητική τάση αποεπένδυσης της φαρμακοβιομηχανίας από τοπικές επιχειρησιακές δραστηριότητες.
Για εμάς στη Johnson & Johnson Innovative Medicine, είναι πρωταρχικής σημασίας και απόλυτη δέσμευση να λειτουργούμε με ακεραιότητα, συνέπεια και υπευθυνότητα μέσα σε αυτό το απαιτητικό περιβάλλον, έχοντας πάντα στο επίκεντρο τον ασθενή και την απρόσκοπτη πρόσβασή του στις καινοτόμες θεραπείες μας, συμβάλλοντας ταυτόχρονα στον θεσμικό διάλογο για την ουσιαστική βελτίωσή του.
- Η εμπειρία σας από την ένταξη της φαρμακευτικής καινοτομίας στην καθημερινή φαρέτρα των ειδικών γιατρών και την κάλυψη των αναγκών δύσκολων ασθενών, σας έχει δώσει κάποιες ιδέες, όσον αφορά την εισαγωγή άμεσων παρεμβάσεων, οι οποίες θα ωφελούσαν όλες τις πλευρές του σχετικού παζλ;
Η πρότασή μας ως καινοτόμος φαρμακευτική βιομηχανία βασίζεται σε έναν συνδυασμό ουσιαστικών και διαρθρωτικών παρεμβάσεων που μπορούν να ενισχύσουν τη βιωσιμότητα και την αποτελεσματικότητα του συστήματος υγείας. Κεντρική προτεραιότητα είναι να ενισχυθεί η προβλεψιμότητα του συστήματος, μέσα από τη θέσπιση ενός ανώτατου ορίου επιστροφών για τα καινοτόμα φάρμακα, που θα διασφαλίζει ένα σταθερό ορίζοντα βιωσιμότητας για τον κλάδο. Στο ίδιο πλαίσιο, κρίνεται αναγκαία η ανάληψη μεγαλύτερης δημοσιονομικής ευθύνης από την Πολιτεία για μηχανισμούς που σήμερα επιβαρύνουν δυσανάλογα την καινοτομία. Παράλληλα, η επένδυση στην πρόληψη, στην πρωτοβάθμια φροντίδα και στη χρήση δεδομένων υγείας μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στον καλύτερο έλεγχο της δαπάνης και στη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα του συστήματος. Για να επιτευχθούν αυτά, υποστηρίζουμε ότι χρειάζεται ένα σταθερό πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ Πολιτείας και φαρμακευτικής βιομηχανίας, που θα επιτρέψει να περάσουμε από τη λογική της αποσπασματικής διαχείρισης κρίσεων, σε μια συνεκτική εθνική στρατηγική για την υγεία και τη φαρμακευτική πολιτική. Μια στρατηγική που να αντιμετωπίζει την καινοτομία όχι ως αποσπασματικό κόστος, αλλά ως επένδυση που δημιουργεί διαχρονική αξία για τους ασθενείς, την κοινωνία και την οικονομία.
- Εμείς οι δημοσιογράφοι Υγείας, όταν ακούσαμε για την θεσμοθέτηση του Ταμείου Καινοτομίας Φαρμάκου, θεωρήσαμε ότι ανοίγει ένα ακόμη κανάλι για την προσέγγιση της Ελλάδας, ακόμη περισσότερο, στην φαρμακευτική καινοτομία, και μάλιστα εκείνη την οποία αφορά ασθενείς, οι οποίοι εξαρτώνται ζωτικά από αυτήν. Κατά τη γνώμη σας, πρόκειται για ένα ακόμη, θετικό κανάλι πρόσβασης στην φαρμακευτική καινοτομία ή να αναμένουμε ότι θα συναντήσουμε άμεσα τα ίδια, γνωστά εμπόδια, τα οποία χαρακτηρίζουν το εν λόγω τοπίο;
Η θεσμοθέτηση του Ταμείου Καινοτομίας είναι ένα θετικό βήμα και δίνει ένα σαφές μήνυμα ότι η Πολιτεία αναγνωρίζει την επιτακτική ανάγκη για την ανάπτυξη στοχευμένων εργαλείων χρηματοδότησης της καινοτομίας. Μπορεί να αποτελέσει ένα ουσιαστικό κανάλι επιτάχυνσης της πρόσβασης, ιδιαίτερα για τις προηγμένες θεραπείες (ATMP και PRIME). Ωστόσο, η επιτυχία του θα εξαρτηθεί από τον τρόπο εφαρμογής του: σαφείς κανόνες, διαφάνεια, υποδομές, επαρκής και σταθερή χρηματοδότηση και συνολική ετοιμότητα του συστήματος.
Εάν αυτά ευθυγραμμιστούν, τότε θα μπορέσουμε να δούμε πραγματική αλλαγή. Το Ταμείο Καινοτομίας μπορεί να γίνει η αφετηρία για έναν συνολικό επανασχεδιασμό της φαρμακευτικής πολιτικής, που αναγνωρίζει την ουσιαστική κλινική αξία των καινοτόμων θεραπειών και τη ζωτική σημασία της έγκαιρης και ισότιμης πρόσβασης των ασθενών σε αυτές.
- Θα λέγατε ότι ζούμε στην εποχή, στην οποία, όποιος μένει πίσω, μένει πάρα πολύ πίσω από τους υπόλοιπους, ή υπάρχει εύλογος χρόνος για να προλάβει, με τις δικές του ταχύτητες τους υπόλοιπους, στον “μαραθώνιο” της φαρμακευτικής καινοτομίας, διεθνώς;
Η ταχύτητα της επιστημονικής προόδου είναι πράγματι εντυπωσιακή, και αυτό σημαίνει ότι τα συστήματα υγείας καλούνται να προσαρμοστούν πιο γρήγορα από ποτέ. Δεν θα έλεγα ότι πρόκειται για έναν αγώνα δρόμου με νικητές και ηττημένους, αλλά για μια κοινή πρόκληση προσαρμογής. Οι χώρες που επενδύουν έγκαιρα σε μεταρρυθμίσεις, υποδομές και καινοτομία αποκτούν σαφές πλεονέκτημα. Ένα τέτοιο παράθυρο ευκαιρίας για την Ελλάδα αποτελεί ηενίσχυση της κλινικής έρευνας, η οποία μπορεί να λειτουργήσει καταλυτικά τόσο για την πρόσβαση των ασθενών σε νέες θεραπείες, όσο και για τη θέση της χώρας στον διεθνή χάρτη της καινοτομίας, την προσέλκυση επενδύσεων, τεχνογνωσίας και υψηλής εξειδίκευσης. Αναγνωρίζοντας αυτή την ευκαιρία, η Johnson & Johnson δημιούργησε το 2024 το Τμήμα Παγκόσμιων Κλινικών Μελετών στην Ελλάδα με μια εξειδικευμένη ομάδα άνω των 40 επιστημόνων να την στελεχώνουν.
- Κύριε Paksy, τι είναι εκείνο το οποίο θα λέγατε ότι κερδίζει μία χώρα η οποία θα επενδύσει με αυτοπεποίθηση στην φαρμακευτική καινοτομία και την ανθεκτικότητα της φαρμακευτικής της πολιτικής; Κατά τη γνώμη σας, υπάρχουν διάδρομοι για τον συγκερασμό της τυχόν δημοσιονομικής στενότητας με τις επενδύσεις στην φαρμακευτική καινοτομία;
Η επένδυση στην υγεία και στην φαρμακευτική καινοτομία δεν αφορά μόνο το σύστημα υγείας. Έχει άμεσο θετικό αντίκτυπο στην οικονομία, πολλαπλασιαστικά οφέλη και ευεργετικά αποτελέσματα στην παραγωγικότητα και την κοινωνική συνοχή3. Οι χώρες που επενδύουν στην καινοτομία βλέπουν καλύτερα κλινικά αποτελέσματα, καθώς και ευρύτερα οφέλη όπως λιγότερες νοσηλείες, ταχύτερη επιστροφή στην εργασία, μικρότερη επιβάρυνση για τις οικογένειες και τους φροντιστές.
Στην Ελλάδα απαιτούνται έγκαιρες και στοχευμένες παρεμβάσεις προκειμένου να μεγιστοποιηθεί η προστιθέμενη αξία της επένδυσης στην υγεία και τη φαρμακευτική καινοτομία. Η Johnson & Johnson Innovative Medicine συνεργάζεται στενά με την Πολιτεία και όλους τους θεσμικούς φορείς, όπως το Pharma Innovation Forum, τον ΣΦΕΕ, τις επιστημονικές εταιρείες και τις ενώσεις ασθενών, για τον από κοινού σχεδιασμό λύσεων που ενισχύουν την αναβάθμιση, την αποτελεσματικότητα και τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας. Η σύμπραξη όλων των φορέων με κοινό όραμα και συντονισμένη εθνική στρατηγική για την υγεία και τη φαρμακευτική πολιτική είναι ο μόνος δρόμος για ένα ισχυρό, σύγχρονο, δίκαιο και βιώσιμο οικοσύστημα υγείας που ανταποκρίνεται στις ανάγκες των ασθενών σήμερα αλλά και στο μέλλον.