Η πιο πρόσφατη τάση αφορά το λεγόμενο «cortisol face», έναν όρο που χρησιμοποιείται για να περιγράψει ένα πιο στρογγυλό ή πρησμένο πρόσωπο.
- Στο TikTok, influencers αποδίδουν το πρησμένο πρόσωπο και το διπλοσάγονο σε αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης. Προβάλλουν μεταμορφώσεις «πριν και μετά», ισχυριζόμενοι ότι η μείωση του στρες οδηγεί σε πιο αδύνατο πρόσωπο με έντονες γωνίες.
- Ειδικοί γιατροί απορρίπτουν τον όρο «cortisol face» ως μη επιστημονικό, τονίζοντας ότι δεν αποτελεί αναγνωρισμένη ιατρική διάγνωση. Διευκρινίζουν ότι η κορτιζόλη είναι ζωτικής σημασίας ορμόνη για την επιβίωση και τη ρύθμιση του μεταβολισμού.
- Η πραγματική πάθηση που συνδέεται με την υπερβολική κορτιζόλη είναι το σπάνιο σύνδρομο Cushing. Προκαλείται είτε από φάρμακα είτε από όγκους και η διάγνωσή του απαιτεί πολλαπλά συμπτώματα, όπως ραγάδες και υπέρταση.
- Για την αποτελεσματική διαχείριση του στρες συνιστάται ισορροπημένη διατροφή, επαρκής ύπνος και άσκηση. Η θεραπεία για το σύνδρομο Cushing εξαρτάται από την αιτία και μπορεί να περιλαμβάνει φάρμακα, χειρουργείο ή ακτινοθεραπεία υπό αυστηρή ιατρική επίβλεψη.
Στο (συνήθως ύποπτο ως προς αυτά τα φαινόμενα) TikTok εμφανίζεται διαρκώς μια νέα εξήγηση για κάθε αισθητική αλλαγή του σώματος. Η πιο πρόσφατη τάση αφορά το λεγόμενο «cortisol face», έναν όρο που έχει κατακλύσει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και χρησιμοποιείται για να περιγράψει ένα πιο στρογγυλό ή πρησμένο πρόσωπο, το οποίο -σύμφωνα με τις διάφορες influencers- προκαλείται από τα αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης, της βασικής ορμόνης του στρες.
Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη
Χιλιάδες βίντεο υποστηρίζουν ότι αν κάποιος εμφανίζει φουσκωμένα μάγουλα, διπλοσάγονο ή πρησμένα βλέφαρα, πιθανότατα δεν φταίει η γενετική, η διατροφή ή οι φυσιολογικές διακυμάνσεις του οργανισμού, αλλά η υπερβολική παραγωγή κορτιζόλης. Οι ειδικοί, ωστόσο, προειδοποιούν ότι η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη και ότι ο όρος χρησιμοποιείται συχνά με τρόπο που δεν έχει επιστημονική βάση.
«Δεν είσαι άσχημος, απλώς έχεις cortisol face»
Η κορτιζόλη είναι η βασική ορμόνη του στρες και παράγεται από τα επινεφρίδια. Στα βίντεο του TikTok παρουσιάζεται σχεδόν ως ο «ένοχος» για κάθε αλλαγή στην εμφάνιση του προσώπου. Πολλοί χρήστες δημοσιεύουν φωτογραφίες «πριν και μετά», στις οποίες εμφανίζονται αρχικά με πιο γεμάτο πρόσωπο και στη συνέχεια με έντονες γωνίες στο σαγόνι και πιο λεπτά ζυγωματικά, αποδίδοντας αποκλειστικά αυτή τη μεταμόρφωση στη μείωση της κορτιζόλης.
«Δεν είσαι άσχημος, απλώς έχεις cortisol face», είναι μία από τις φράσεις που επαναλαμβάνονται περισσότερο στα σχετικά βίντεο, ενώ άλλοι δημιουργοί περιεχομένου υποστηρίζουν ότι «ο λόγος που έχεις διπλοσάγονο, πρησμένα βλέφαρα και χαλαρά μάγουλα είναι επειδή η υψηλή κορτιζόλη αλλάζει σιωπηλά το πρόσωπό σου».
Οι γιατροί, όμως, επισημαίνουν ότι ο συγκεκριμένος ισχυρισμός απέχει αρκετά από την πραγματικότητα.
Η ενδοκρινολόγος δρ Πρίγια Τζαϊσινγκάνι από το Ιατρικό Κέντρο Langone του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης ξεκαθαρίζει ότι το «cortisol face» δεν αποτελεί αναγνωρισμένο ιατρικό όρο.
Παρότι η υπερβολική παραγωγή κορτιζόλης μπορεί πράγματι να προκαλέσει σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία, αυτό συμβαίνει κυρίως στο πλαίσιο μιας συγκεκριμένης πάθησης, του συνδρόμου Cushing, το οποίο είναι σχετικά σπάνιο και συνοδεύεται από πολλά ακόμη συμπτώματα, πέρα από μια αλλαγή στην όψη του προσώπου.
Όπως εξηγεί ο δρ Άνταμ Φρίντμαν, καθηγητής και πρόεδρος του Τμήματος Δερματολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Τζορτζ Ουάσινγκτον, η κορτιζόλη είναι μια στεροειδής ορμόνη που επιτελεί ζωτικές λειτουργίες στον οργανισμό. Συμμετέχει στη ρύθμιση του μεταβολισμού, επηρεάζει την ανοσολογική απόκριση, συμβάλλει στη διαχείριση του στρες και βοηθά στη διατήρηση της αρτηριακής πίεσης.
«Χωρίς τη σωστή ποσότητα κορτιζόλης δεν μπορούμε να επιβιώσουμε», τονίζει χαρακτηριστικά. Προσθέτει όμως ότι η υπερβολική παραγωγή της αποτελεί πρόβλημα και μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές επιπλοκές. Τα επίπεδά της μπορούν να μετρηθούν με εξετάσεις αίματος, ούρων ή σάλιου, γεγονός που σημαίνει ότι η αξιολόγησή τους δεν μπορεί να βασιστεί απλώς στην εμφάνιση ενός προσώπου.
Η κατάσταση που συνδέεται με την υπερβολική κορτιζόλη
Η κατάσταση που συνδέεται πραγματικά με την υπερβολική κορτιζόλη είναι το σύνδρομο Cushing. Σύμφωνα με τη δρ. Μαρία Φλεσερίου, διευθύντρια του Κέντρου Υπόφυσης του Πανεπιστημίου Υγείας και Επιστημών του Όρεγκον, υπάρχουν δύο βασικές μορφές της νόσου. Η εξωγενής μορφή προκαλείται συνήθως από τη μακροχρόνια λήψη κορτικοστεροειδών φαρμάκων, όπως η κορτιζόνη και η πρεδνιζόνη, τα οποία αυξάνουν τα επίπεδα κορτιζόλης στον οργανισμό.
Η ενδογενής μορφή είναι πολύ πιο σπάνια και συνδέεται με προβλήματα όπως όγκοι της υπόφυσης ή διαταραχές των επινεφριδίων. Όπως επισημαίνει η ίδια, καταγράφονται μόλις τέσσερις έως πέντε νέες περιπτώσεις ενδογενούς συνδρόμου Cushing ανά ένα εκατομμύριο ανθρώπους κάθε χρόνο σε παγκόσμιο επίπεδο.
Οι ειδικοί αναγνωρίζουν ότι το καθημερινό στρες μπορεί να συμβάλει στην αύξηση του σωματικού βάρους ή να επηρεάσει έμμεσα τον οργανισμό μέσω αλλαγών στις συνήθειες ύπνου, της διατροφής ή της φυσικής δραστηριότητας.
Ωστόσο, ο δρ Φρίντμαν υπογραμμίζει ότι είναι εξαιρετικά απίθανο το καθημερινό άγχος να προκαλέσει τις έντονες αλλαγές που παρατηρούνται στο σύνδρομο Cushing. Με άλλα λόγια, το γεγονός ότι κάποιος περνά μια αγχωτική περίοδο δεν σημαίνει ότι το πρόσωπό του θα αποκτήσει τα χαρακτηριστικά που παρουσιάζονται στα βίντεο του TikTok.
Συχνά συμπτώματα του συνδρόμου Cushing
Ένα πιο γεμάτο πρόσωπο ή η αύξηση του λίπους στον λαιμό αποτελούν πράγματι συχνά συμπτώματα του συνδρόμου Cushing, όμως δεν αρκούν από μόνα τους για να τεθεί η διάγνωση.
Όπως εξηγεί η δρ Φλεσερίου, η διάγνωση της πάθησης είναι ιδιαίτερα απαιτητική και βασίζεται στην παρουσία πολλών διαφορετικών συμπτωμάτων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι χαρακτηριστικές ροζ ή μοβ ραγάδες στην κοιλιά, η υψηλή αρτηριακή πίεση, το δέρμα που μελανιάζει εύκολα, η συσσώρευση λίπους ανάμεσα στους ώμους, καθώς και η αύξηση του βάρους κυρίως στο πρόσωπο και τον κορμό, ενώ τα άκρα παραμένουν σχετικά λεπτά.
Αν και οι περισσότεροι άνθρωποι δεν διατρέχουν ουσιαστικό κίνδυνο να εμφανίσουν σύνδρομο Cushing, οι γιατροί επισημαίνουν ότι υπάρχουν πρακτικοί τρόποι για να διατηρεί κανείς σε καλή κατάσταση τον οργανισμό του και να διαχειρίζεται αποτελεσματικότερα το στρες.
Η δρ Τζαϊσινγκάνι συνιστά μια ισορροπημένη και θρεπτική διατροφή, επαρκή και ποιοτικό ύπνο, σωστή ενυδάτωση και τεχνικές μείωσης του άγχους, όπως η άσκηση ή άλλες δραστηριότητες που συμβάλλουν στη χαλάρωση.
Για όσους διαγνωστούν με σύνδρομο Cushing, η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία που το προκάλεσε. Στην περίπτωση που οφείλεται σε κορτικοστεροειδή φάρμακα, η δρ Φλεσερίου προειδοποιεί ότι η διακοπή ή η μείωση της αγωγής δεν πρέπει ποτέ να γίνεται χωρίς ιατρική παρακολούθηση, καθώς υπάρχει κίνδυνος να προκληθεί σοβαρή επινεφριδιακή κρίση.
Όταν η αιτία είναι ενδογενής, μπορεί να απαιτηθεί φαρμακευτική αγωγή, χειρουργική επέμβαση ή ακτινοθεραπεία για την αφαίρεση του όγκου που προκαλεί την υπερπαραγωγή κορτιζόλης. Σύμφωνα με την ίδια, οι σύγχρονες θεραπείες είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικές. «Σχεδόν όλοι οι ασθενείς μπορούν πλέον να πετύχουν ύφεση της νόσου», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Οι ειδικοί καταλήγουν πως, παρά τη δημοτικότητα του όρου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το «cortisol face» δεν αποτελεί ιατρική διάγνωση και δεν μπορεί να χρησιμοποιείται για να εξηγεί κάθε αλλαγή στην εμφάνιση του προσώπου.
Αν κάποιος ανησυχεί πραγματικά ότι τα επίπεδα κορτιζόλης του είναι αυξημένα ή παρουσιάζει συμπτώματα που επιμένουν, η ασφαλής επιλογή είναι να απευθυνθεί σε γιατρό και όχι να αναζητήσει απαντήσεις μέσα από τα βίντεο του TikTok.