Στην ορεινή Αρκαδία, το βουνό λειτουργεί ως εμπειρία. Μια τουριστική εμπειρία που δεν καταναλώνεται γρήγορα, αλλά απαιτεί χρόνο, ρυθμό και συμμετοχή στους ρυθμούς.
Σε μια εποχή όπου ο τουρισμός μετατοπίζεται ολοένα και περισσότερο από το «βλέπω» στο «ζω», το Μαίναλο και τα μονοπάτια του αποτελούν ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της αλλαγής.
Το Μαίναλο και τα μονοπάτια του
Το Menalon Trail, η πιστοποιημένη πεζοπορική διαδρομή που διασχίζει τη Γορτυνία από τη Στεμνίτσα έως τα Λαγκάδια, υπήρξε η αφετηρία για την οργανωμένη ανάπτυξη του βιωματικού και κυρίως του περιπατητικού τουρισμού στην περιοχή. Πρόκειται για ένα δίκτυο περίπου 75 χιλιομέτρων, το οποίο, στις 31 Μαΐου 2015 αποτέλεσε το πρώτο πιστοποιημένο μονοπάτι της Ελλάδας. Πλέον, εντάσσεται και στο ευρύτερο Peloponnese Trail, που επιχειρεί να ενώσει διαφορετικές διαδρομές της Πελοποννήσου σε ένα ενιαίο πεζοπορικό δίκτυο διεθνών προδιαγραφών.
Πίσω από αυτή την ιδέα βρίσκεται μια μακρά διαδικασία σκέψης, εθελοντισμού και επιμονής. Ο Ιωάννης Λαγός, ένας από τους βασικούς πρωτεργάτες του Menalon Trail, μιλούσε ήδη από το 1988 για την ανάγκη ανάπτυξης του πεζοπορικού τουρισμού στην Αρκαδία, μέσα από άρθρα και παρεμβάσεις σε μια εποχή που η έννοια του «βιωματικού τουρισμού» δεν είχε ακόμη μπει στο δημόσιο διάλογο. Το όραμα εκείνο, που τότε έμοιαζε σχεδόν ουτοπικό, εξελίχθηκε σταδιακά σε μια οργανωμένη υποδομή που σήμερα προσελκύει ταξιδιώτες από όλο τον κόσμο.
Η εμπειρία στο μονοπάτι δεν έχει τον χαρακτήρα της αθλητικής επίδοσης. Αντίθετα, λειτουργεί ως επιστροφή σε έναν πιο αργό ρυθμό. Η πεζοπορία γίνεται μέσο αποφόρτισης και επανασύνδεσης με τη φύση, αλλά και με τον ίδιο τον τόπο. Ο επισκέπτης δεν κινείται μόνο για να φτάσει σε έναν προορισμό, αλλά για να παρατηρήσει το φως που περνά μέσα από τα έλατα, τη σιωπή του βουνού, τα πέτρινα γεφύρια, τα μοναστήρια, τα νερά του Λούσιου και τις συνεχείς εναλλαγές του τοπίου.
Κατά μήκος της διαδρομής, τα χωριά λειτουργούν ως ζωντανά σημεία ενός ενιαίου οικοσυστήματος εμπειριών. Η Δημητσάνα, η Στεμνίτσα, τα Λαγκάδια, τα Μαγούλιανα, η Λάστα, το Λιμποβίσι, το Ελληνικό και η αρχαία Γορτυνία είναι τόποι όπου η φύση, η ιστορία και η καθημερινότητα παραμένουν αλληλένδετες.
Η διεθνής απήχηση της περιοχής είναι πλέον εμφανής. Κατά μήκος των διαδρομών συναντά κανείς επισκέπτες από τη Σουηδία, τον Καναδά, την Ολλανδία και άλλες χώρες της Ευρώπης, πολλοί από τους οποίους επιστρέφουν επανειλημμένα στην Ελλάδα και εντάσσουν σταθερά την ορεινή Αρκαδία στα ταξίδια τους. Δεν πρόκειται απαραίτητα για ταξιδιώτες που αναζητούν το «εξωτικό», αλλά για ανθρώπους που, παρότι προέρχονται από χώρες με έντονο φυσικό τοπίο και ανεπτυγμένη κουλτούρα υπαίθριων δραστηριοτήτων, αναζητούν εδώ κάτι διαφορετικό: Τη συνύπαρξη φύσης, ιστορίας, ανθρώπινης επαφής και αυθεντικής φιλοξενίας.
Πολλοί συνδυάζουν την περιοχή με ευρύτερες πολιτιστικές διαδρομές στην Ελλάδα, όπως η Αρχαία Ολυμπία και οι Δελφοί, ενώ δεν είναι λίγες οι φορές που οι ίδιοι επισκέπτες εμφανίζονται ξανά από χωριό σε χωριό, ακολουθώντας διαφορετικά τμήματα της διαδρομής. Η εικόνα ηλικιωμένων ταξιδιωτών να περπατούν επί ώρες στα μονοπάτια ή οργανωμένων μικρών ομάδων από τον Καναδά να κινούνται στον Λούσιο ποταμό αποτελεί πλέον συνηθισμένη εικόνα για την περιοχή.
Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την ανάπτυξη παίζει και η οργάνωση του ίδιου του δικτύου. Η σήμανση των μονοπατιών, οι υποδομές, οι οργανωμένες μετακινήσεις, αλλά και η καθημερινή υποστήριξη από τους ανθρώπους της περιοχής δημιουργούν ένα αίσθημα ασφάλειας και οικειότητας για τον επισκέπτη. Ακόμη και στις πιο απομακρυσμένες διαδρομές, η φιλοξενία λειτουργεί σχεδόν αυθόρμητα: κάποιος θα βοηθήσει, θα δώσει οδηγίες, θα εξυπηρετήσει έναν πεζοπόρο που δεν έχει σήμα στο κινητό ή θα φροντίσει να βρεθεί μεταφορά προς το επόμενο χωριό.
Η επισκεψιμότητα κατανέμεται σε ολόκληρη τη διάρκεια του χρόνου, μετατρέποντας την ορεινή Αρκαδία σε προορισμό τεσσάρων εποχών. Ο βιωματικός τουρισμός εδώ δεν παρουσιάζεται ως μόδα ή πρόσκαιρη τάση. Έχει ήδη αποκτήσει σταθερά χαρακτηριστικά και επαναλαμβανόμενο κοινό. Είναι ένας τρόπος ταξιδιού που βασίζεται λιγότερο στην κατανάλωση εικόνων και περισσότερο στην ανάγκη του επισκέπτη να επανασυνδεθεί με τον χρόνο, τη φύση και την ανθρώπινη παρουσία. Και σε αυτό το πλαίσιο, το Μαίναλο λειτουργεί περισσότερο ως εμπειρία επαναφοράς παρά ως ένας ακόμη τουριστικός προορισμός.
*Σημειώνεται ότι η δημοσιογραφική αποστολή στην ορεινή Αρκαδία έγινε στο πλαίσιο της καμπάνιας προβολής του Υπουργείου Τουρισμού με τίτλο «Ορεινή Ελλάδα. Σε πάει ψηλά. Όλο τον χρόνο». Στοχεύει στην ενίσχυση της αναγνωρισιμότητας των ορεινών προορισμών, προβάλλοντας την ανάδειξη εμπειριών που σχετίζονται με τη φύση, την ευεξία και τον αθλητισμό, τη γαστρονομία, την ιστορία και τον πολιτισμό. Η καμπάνια αναδεικνύει την ορεινή Ελλάδα ως προορισμό που προσφέρει όχι μόνο αναψυχή, αλλά και εσωτερική ισορροπία, δίνοντας τη δυνατότητα στον επισκέπτη κάθε ηλικίας να αποσυνδεθεί από την καθημερινότητα και να επανασυνδεθεί με τη φύση.
Φωτογραφίες: Ιωάννης Κολεσίδης
ΑΠΕ-ΜΠΕ