Το νησί στρέφεται σε ένα μοντέλο που επιχειρεί να συνδυάσει την τουριστική ανάπτυξη με την κοινωνική επιβίωση μικρών κοινοτήτων.
- Η Σαρδηνία υλοποιεί την πρωτοβουλία «Τουρισμός στα Χωριά», επενδύοντας 38 εκατ. ευρώ σε 15 επιλεγμένους οικισμούς της ενδοχώρας. Κάθε χωριό λαμβάνει 2,5 εκατ. ευρώ για αναβάθμιση υποδομών και ενίσχυση της φιλοξενίας, προσελκύοντας επισκέπτες για αυθεντικές εμπειρίες.
- Η στρατηγική αποσκοπεί στην αντιμετώπιση της εσωτερικής ερήμωσης, καθώς οι νέοι εγκαταλείπουν τα χωριά. Ο περιφερειακός σύμβουλος υπογραμμίζει τη στρατηγική τοποθέτηση της Σαρδηνίας στην αναπτυσσόμενη αγορά του τουρισμού των χωριών, επιδιώκοντας αποσυμφόρηση ακτών και επιμήκυνση περιόδου.
- Το πρόγραμμα περιλαμβάνει οικισμούς με ιστορική ταυτότητα και φυσικά τοπία, αντανακλώντας τη μεταβολή των ταξιδιωτικών προτιμήσεων προς την τοπική κουλτούρα. Ενισχύονται υποδομές και δημιουργείται ολοκληρωμένο τουριστικό προϊόν γαστρονομίας, φύσης, πολιτιστικής κληρονομιάς, με νέες διαδρομές πεζοπορίας.
- Η συγκυρία είναι ευνοϊκή, με αυξανόμενο ενδιαφέρον για προορισμούς «εκτός πεπατημένης» και αυθεντικότητα ως κριτήριο επιλογής. Η Σαρδηνία αξιοποιεί την ανεξερεύνητη ενδοχώρα της, στο πλαίσιο ευρωπαϊκής τάσης για βιώσιμη ανάπτυξη. Το στοίχημα είναι η διατήρηση της ταυτότητας των κοινοτήτων.
Η Σαρδηνία επιχειρεί να «ξαναγράψει» -τρόπον τινά- τον τουριστικό της χάρτη, μετατοπίζοντας το βάρος από τις ήδη κορεσμένες ακτές της προς την ενδοχώρα, μέσα από ένα φιλόδοξο πρόγραμμα αναζωογόνησης ιστορικών οικισμών.
Με μια επένδυση που φτάνει τα 38 εκατομμύρια ευρώ, η ιταλική νήσος στρέφεται σε ένα μοντέλο που επιχειρεί να συνδυάσει την τουριστική ανάπτυξη με την κοινωνική επιβίωση μικρών κοινοτήτων, οι οποίες τα τελευταία χρόνια αντιμετωπίζουν έντονη πληθυσμιακή συρρίκνωση, όπως αναφέρει η Repubblica.
«Τουρισμός στα Χωριά»
Η πρωτοβουλία, με τίτλο «Τουρισμός στα Χωριά», προέκυψε έπειτα από συνεννόηση της περιφερειακής αρχής της Σαρδηνίας με τους δημάρχους 15 επιλεγμένων οικισμών, οι οποίοι βρίσκονται κυρίως μακριά από τα παραδοσιακά τουριστικά κέντρα. Κάθε χωριό αναμένεται να λάβει περίπου 2,5 εκατομμύρια ευρώ, με στόχο την αναβάθμιση υποδομών, τη βελτίωση της προσβασιμότητας και την ενίσχυση της φιλοξενίας, σε μια προσπάθεια να καταστεί ελκυστικό για επισκέπτες που αναζητούν αυθεντικές εμπειρίες πέρα από τα γνωστά παραθαλάσσια θέρετρα.
Το φαινόμενο της εσωτερικής ερήμωσης
Τα τελευταία χρόνια, η Σαρδηνία, όπως και πολλές άλλες μεσογειακές περιοχές, βρίσκεται αντιμέτωπη με το φαινόμενο της εσωτερικής ερήμωσης. Νέοι κάτοικοι εγκαταλείπουν τα χωριά προς αναζήτηση εργασίας σε αστικά κέντρα ή στο εξωτερικό, αφήνοντας πίσω γερασμένους πληθυσμούς και τοπικές οικονομίες σε σταδιακή παρακμή.
Ο περιφερειακός σύμβουλος Τουρισμού, Βιοτεχνίας και Εμπορίου της Σαρδηνίας, Φράνκο Κουκουρέντου, περιγράφει την πρωτοβουλία ως μια στρατηγική τοποθέτηση της περιοχής σε μια ανερχόμενη αγορά.
«Αυτό το πρότζεκτ επιτρέπει επιτέλους στη Σαρδηνία να τοποθετηθεί πλήρως στην αγορά του τουρισμού των χωριών, που αναπτύσσεται ραγδαία στην Ευρώπη και παγκοσμίως», σημειώνει.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι η στρατηγική αυτή εξυπηρετεί δύο βασικούς στόχους: την αποσυμφόρηση των ακτών και την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου.
«Η αποκέντρωση θα μειώσει την πίεση στις παράκτιες περιοχές, οι οποίες αντιστοιχούν σε περίπου 70 από τους 377 δήμους του νησιού, ενώ η προώθηση ενός προϊόντος που μπορεί να απολαμβάνεται όλο τον χρόνο αντιμετωπίζει το ζήτημα της εποχικότητας», εξηγεί.
Η λίστα των οικισμών που εντάσσονται στο πρόγραμμα περιλαμβάνει τις πόλεις Μπόζα και Καστελσάρντο, αλλά και μικρότερους προορισμούς όπως το Άτζιους, η Ατζάρα, το Κάρλοφορτε, το Γκαλτελί, το Γκαβόι, το Λακόνι, η Λα Μανταλένα, το Λολόβε, η Ολιένα, η Ποζάντα, το Σαντάλι, η Σαρντάρα και το Τέμπιο Παουζάνια. Πρόκειται για περιοχές που συνδυάζουν ιστορική ταυτότητα, αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον και φυσικά τοπία, αλλά μέχρι σήμερα δεν βρίσκονταν στο επίκεντρο του μαζικού τουρισμού.
Η στροφή προς την ενδοχώρα αντανακλά και μια ευρύτερη μεταβολή στις ταξιδιωτικές προτιμήσεις. Μετά από χρόνια υπερτουρισμού σε εμβληματικούς προορισμούς, όλο και περισσότεροι ταξιδιώτες αναζητούν εμπειρίες που συνδέονται με την τοπική κουλτούρα και την καθημερινότητα των κατοίκων. Στη Σαρδηνία, αυτό μεταφράζεται σε εικόνες που απέχουν από τα πολυτελή resorts: επαρχιακοί δρόμοι που διασχίζουν λόφους, παραθαλάσσιοι περίπατοι χωρίς πλήθη, οικογενειακές τρατορίες όπου το φαγητό σερβίρεται με τον ρυθμό της τοπικής ζωής.
Το σχέδιο δεν περιορίζεται σε αισθητικές παρεμβάσεις. Η ενίσχυση των υποδομών αφορά τόσο τη φυσική πρόσβαση όσο και τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου τουριστικού προϊόντος που θα συνδέει τη γαστρονομία, τη φύση και την πολιτιστική κληρονομιά. Στο επίκεντρο βρίσκονται επίσης νέες διαδρομές πεζοπορίας, που θα επιτρέπουν στους επισκέπτες να εξερευνήσουν το νησί πέρα από τις ακτές, ενισχύοντας ταυτόχρονα μικρές επιχειρήσεις και τοπικούς παραγωγούς.
Η χρονική συγκυρία θεωρείται ευνοϊκή
Η χρονική συγκυρία θεωρείται ευνοϊκή. Η παγκόσμια τουριστική αγορά καταγράφει αυξανόμενο ενδιαφέρον για προορισμούς «εκτός πεπατημένης», ενώ η έννοια της αυθεντικότητας λειτουργεί πλέον ως βασικό κριτήριο επιλογής. Kάπως έτσι, η Σαρδηνία επιχειρεί να αξιοποιήσει το συγκριτικό της πλεονέκτημα: μια πλούσια ενδοχώρα που μέχρι σήμερα παρέμενε σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητη.
Παράλληλα, η πρωτοβουλία εντάσσεται σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή τάση, όπου περιφέρειες επενδύουν σε μικρής κλίμακας τουριστικά μοντέλα για να αντιμετωπίσουν δημογραφικές και οικονομικές προκλήσεις. Η διαφοροποίηση από τον μαζικό τουρισμό δεν αποτελεί πλέον απλώς επιλογή, αλλά στρατηγική ανάγκη, ιδίως για περιοχές που επιδιώκουν βιώσιμη ανάπτυξη.
Για τους τοπικούς πληθυσμούς, το στοίχημα είναι διπλό: από τη μία η προσέλκυση επισκεπτών που θα ενισχύσουν την οικονομία και από την άλλη η διατήρηση της ταυτότητας των κοινοτήτων τους. Το αν η ισορροπία αυτή θα επιτευχθεί θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο υλοποίησης των παρεμβάσεων και τη συμμετοχή των ίδιων των κατοίκων στη διαδικασία.