Το 2026 μπορεί να εξελιχθεί σε μία από τις πιο κερδοφόρες χρονιές για το οργανωμένο online έγκλημα, επειδή τα εργαλεία γενετικής τεχνητής νοημοσύνης κάνουν ευκολότερο από ποτέ να δημιουργηθούν deepfakes και πλαστές ταυτότητες.
Οι διαδικτυακές απάτες δεν είναι νέο φαινόμενο. Αυτό που αλλάζει, όμως, με εκρηκτικό ρυθμό είναι η κλίμακα και η πειστικότητά τους. Όπως σημειώνει η δημοσιογράφος ασφάλειας Kim Key, που καλύπτει χρόνια το «οικοσύστημα» των scams, οι απατεώνες δεν κάνουν διακρίσεις: στοχεύουν απολυμένους που ψάχνουν δουλειά, μοναχικούς ανθρώπους σε εφαρμογές γνωριμιών, ακόμη και φορολογούμενους, παριστάνοντας κρατικές αρχές για να αποσπάσουν χρήματα.
Το 2026, προειδοποιεί, μπορεί να εξελιχθεί σε μία από τις πιο κερδοφόρες χρονιές για το οργανωμένο online έγκλημα, επειδή τα εργαλεία γενετικής τεχνητής νοημοσύνης κάνουν ευκολότερο από ποτέ να δημιουργηθούν deepfakes, πλαστές ταυτότητες και «πειστικές» ιστορίες που παγιδεύουν τα θύματα σε ελάχιστο χρόνο.
Οποιοσδήποτε μπορεί να γίνει θύμα
Το πρώτο κρίσιμο σημείο είναι ότι οποιοσδήποτε μπορεί να γίνει θύμα. Η οικονομική κατάσταση ή το πιστωτικό σκορ δεν προστατεύουν κανέναν, γιατί οι απατεώνες δουλεύουν με λογική «μαζικού ψαρέματος» [phishing]: στέλνουν ασταμάτητα μηνύματα και πραγματοποιούν κλήσεις όλη μέρα, κάθε μέρα, με στόχο να πιάσουν όσο περισσότερους γίνεται. Αυτή η βιομηχανική προσέγγιση σημαίνει ότι το ζήτημα δεν είναι αν θα βρεθείς μπροστά σε προσπάθεια εξαπάτησης, αλλά πότε – και αν θα αναγνωρίσεις εγκαίρως τα σημάδια.
H «ψεύτικη νομική βοήθεια»
Μία από τις μεγάλες απάτες που ξεχωρίζουν για το 2026 αφορά την «ψεύτικη νομική βοήθεια» που στοχεύει κοινότητες μεταναστών. Σε ένα κλίμα εντατικοποίησης των ελέγχων και εφόδων από την ICE, πολλοί άνθρωποι αναζητούν απεγνωσμένα δικηγορική υποστήριξη για να βγάλουν συγγενείς από κράτηση ή να επιταχύνουν διαδικασίες ασύλου και μετανάστευσης. Αυτή ακριβώς η ευαλωτότητα είναι το «παράθυρο» που εκμεταλλεύονται οι απατεώνες.
Σύμφωνα με τον τρόπο δράσης που περιγράφεται –και όπως έχει καταγραφεί σε αναφορές – οι scammers προσεγγίζουν με υποσχέσεις βοήθειας για χαρτιά και διαδικασίες και στη συνέχεια ζητούν χρήματα μέσω υπηρεσιών μεταφοράς όπως Western Union ή Zelle. Για να «σφραγίσουν» την αξιοπιστία τους, φτάνουν να παριστάνουν ακόμη και αξιωματούχους με βιντεοκλήσεις σε WhatsApp ή Zoom. Το μοτίβο είναι γνώριμο: επείγον, πίεση χρόνου, επίκληση αυθεντίας, πληρωμή σε κανάλια που είναι δύσκολο να αναστραφούν.
Δεύτερη μεγάλη κατηγορία απειλής παραμένουν οι τηλεφωνικές κλήσεις και τα μηνύματα – το καθημερινό... «βομβαρδιστικό» επίπεδο απάτης που πολλοί αντιμετωπίζουν ως θόρυβο. Παρά τις συζητήσεις σε πολιτικό επίπεδο για περιορισμό των robocalls και των scam texts, το πρόβλημα συνεχίζει αμείωτο.
Το 2026 γίνεται χειρότερο όχι μόνο λόγω ποσότητας, αλλά λόγω ποιότητας: η AI επιτρέπει πλέον στον απατεώνα να μιμηθεί φωνές και πρόσωπα με χαμηλό κόστος, δημιουργώντας βίντεο ή audio που μπορούν να πείσουν ότι στην άλλη άκρη της γραμμής βρίσκεται ένας συγγενής, ένας προϊστάμενος ή οποιοδήποτε πρόσωπο εμπιστεύεσαι. Το αποτέλεσμα είναι ένα νέο είδος ανασφάλειας: ακόμη και όταν περιμένεις μια κλήση, δυσκολεύεσαι να απαντήσεις με σιγουριά.
Οι βασικές άμυνες είναι απλές
Οι βασικές άμυνες, όπως προτείνονται, είναι απλές αλλά απαιτούν συνέπεια: έλεγχος της ένδειξης Caller ID πριν απαντήσεις, χρήση τηλεφωνητή για «φιλτράρισμα» και ενεργοποίηση όλων των διαθέσιμων spam filters στις ρυθμίσεις του τηλεφώνου ή της εφαρμογής μηνυμάτων. Σημαντικό είναι και το ψυχρό, πρακτικό αντανακλαστικό: αν ο αριθμός δεν ταιριάζει με αυτόν που έχεις αποθηκευμένο, σταμάτα τη συζήτηση και κάλεσε πίσω τον άνθρωπο από το γνωστό, αποθηκευμένο νούμερο.
Η τρίτη απάτη που αναδεικνύεται είναι αυτή που για χρόνια ονομάστηκε «pig butchering» αλλά, όπως έχει ζητήσει η Interpol, περιγράφεται πλέον ως romance baiting. Πρόκειται για το «μακρύ παιχνίδι»: ο απατεώνας χτίζει σχέση. Στέλνει συνεχώς μηνύματα, δημιουργεί οικειότητα, ενισχύει γρήγορα το συναίσθημα, κάνει τον στόχο να πιστέψει ότι πρόκειται για μια έντονη σχέση που προχωρά.
Και όταν η εμπιστοσύνη παγιωθεί, έρχεται η κλιμάκωση: αίτημα για προσωπικά δεδομένα, πρόσβαση σε οικονομικούς λογαριασμούς, μεταφορά χρημάτων. Εδώ δεν μιλάμε για ένα «λάθος κλικ», αλλά για χειραγώγηση που μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες ή μήνες και να αφήσει πίσω όχι μόνο οικονομική καταστροφή, αλλά και βαθύ ψυχολογικό τραύμα.
Το τέταρτο και πιο ανησυχητικό μέτωπο είναι η «άνοδος της deepfake εξαπάτησης». Η AI, που υπόσχεται παραγωγικότητα και ευκολίες, προσφέρει ακριβώς τα ίδια και στους scammers. Με λίγα πατήματα, κάποιος μπορεί να κλωνοποιήσει τη φωνή σου ή τη φωνή αγαπημένου προσώπου, να χρησιμοποιήσει φωτογραφίες από τα social media για να δημιουργήσει ψεύτικες εικόνες ή βίντεο και να στήσει μια αφήγηση που, μέχρι πρόσφατα, θα απαιτούσε τεράστιους πόρους.
Η Key σημειώνει ότι η AI εισχωρεί ακόμη και σε εταιρικά περιβάλλοντα: η χρήση εργαλείων για email έχει γίνει τόσο κοινή –από PR μέχρι απάτη– που η «ομοιομορφία ύφους» δυσκολεύει την ανίχνευση, αφού δεν μπορείς πλέον να απορρίψεις ένα μήνυμα ως scam μόνο επειδή «ακούγεται AI». Η ίδια περιγράφει πως παραλίγο να εξαπατηθεί από επιτήδειο που έστησε ψεύτικη ιστοσελίδα με AI και πρόσφερε ακόμη και «συνέντευξη» με πλαστό ειδικό για να υποστηρίξει τους ισχυρισμούς του.
Απέναντι σε αυτό το τοπίο, οι συμβουλές που προτείνονται δεν είναι μαγικές λύσεις, αλλά «συνήθειες άμυνας». Πρώτη: μην πληρώνεις ποτέ κάποιον που γνώρισες μόνο online. Για να αντιμετωπίσει την πιθανότητα πλαστοπροσωπίας, η Key λέει ότι έχει καθιερώσει με την οικογένειά της μια «κωδική φράση» επιβεβαίωσης ταυτότητας σε κλήσεις ή βιντεοκλήσεις· αν ο άλλος δεν τη γνωρίζει, κλείνει και καλεί πίσω από τον αποθηκευμένο αριθμό.
Δεύτερη: επιβράδυνε και επιβεβαίωσε ποιον έχεις απέναντί σου, ειδικά όταν υπάρχει «επείγον» αίτημα για χρήματα ή δεδομένα. Η λογική είναι να μην απαντάς στο κανάλι που σου έστειλαν (email/SMS), αλλά να βρίσκεις μόνος σου την επίσημη ιστοσελίδα, να ελέγχεις για ανορθογραφίες στο URL και να καλείς στα επίσημα στοιχεία επικοινωνίας. Τρίτη: αν σου στείλει μήνυμα «διασημότητα» ή δημόσιο πρόσωπο χωρίς προφανή λόγο, είναι πιθανότατα απάτη και δεν πρέπει να στείλεις χρήματα σε καμία περίπτωση.
Τέταρτη: αναγνώρισε ότι τα ισχυρά συναισθήματα –φόβος, ενθουσιασμός, λύπηση, απληστία– θολώνουν την κρίση και είναι ακριβώς αυτό που επιδιώκει ο scammer. Και πέμπτη: κάνε την εξαπάτησή σου «πολύ μπελά» για να αξίζει, ενεργοποιώντας εργαλεία προστασίας όπως phishing alerts, password managers, passkeys και πολυπαραγοντική αυθεντικοποίηση.
Τέλος, υπάρχει και το «μετά»: το να πέσεις θύμα είναι συχνά ντροπιαστικό και απομονωτικό, όμως η καταγραφή και η αναφορά είναι κρίσιμες. Η Key προτείνει αναφορές στις αρμόδιες αρχές και σε οργανισμούς καταγραφής cybercrime και κλοπής ταυτότητας, ώστε να αφήνεται ίχνος που μπορεί να αξιοποιηθεί αργότερα. Σ’ έναν κόσμο όπου η AI κάνει τους απατεώνες ταχύτερους και πιο πειστικούς, η άμυνα δεν είναι ένα μεμονωμένο κόλπο. Είναι ένα σύνολο μικρών, σταθερών πρακτικών που μειώνουν δραστικά την πιθανότητα να γίνεις ο επόμενος «εύκολος στόχος».