Ένα ψηφιακό αδίκημα που απέκτησε μόλις το 2025 ειδική ποινική πρόβλεψη στην ελληνική νομοθεσία, αναδεικνύεται μέσα από τα στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας για το cyberstalking.
Η ψηφιακή παρακολουθηση μπορεί να μετατρέψει την καθημερινότητα του θύματος σε μια διαρκή κατάσταση φόβου και ανασφάλειας
Επίμονα μηνύματα, ψεύτικα προφίλ, παρακολούθηση της διαδικτυακής δραστηριότητας και των μετακινήσεων, απειλές και παρεμβάσεις στην προσωπική ζωή συνθέτουν τις διαφορετικές όψεις της παρενοχλητικής κυβερνοπαρακολούθησης.
Κατά μέσο όρο, περισσότερες από τρεις υποθέσεις επίμονης διαδικτυακής παρακολούθησης και παρενόχλησης καταγράφονταν κάθε μήνα στις αστυνομικές υπηρεσίες της χώρας κατά το πρώτο εννεάμηνο του 2026.
Ανήλικοι μεταξύ θυμάτων και δραστών
Συγκεκριμένα, από τον Ιανουάριο έως και τον Σεπτέμβριο καταγράφηκαν 32 υποθέσεις, σύμφωνα με τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή του το ΑΠΕ-ΜΠΕ. Το 2025 είχαν καταγραφεί 39 υποθέσεις, εκ των οποίων οι 14 καταγράφηκαν και αντιμετωπίστηκαν από τη Διεύθυνση Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος (ΔΙ.ΔΙ.Κ.) του Αρχηγείου της ΕΛ.ΑΣ., ενώ οι υπόλοιπες 25 περιλαμβάνονται στα στοιχεία των αστυνομικών διευθύνσεων. Σύμφωνα με τα στοιχεία των αστυνομικών διευθύνσεων της χώρας για το 2025, από τα 25 καταγεγραμμένα θύματα, τα 22 ήταν γυναίκες και μόλις τρία άνδρες.
Παράλληλα, 10 από τα θύματα ήταν ανήλικοι, ενώ ανήλικοι ήταν και 10 από τους καταγεγραμμένους δράστες. Ως προς το φύλο των δραστών, 22 ήταν άνδρες και τρεις γυναίκες.
Τι είναι το cyberstalking
Σύμφωνα με τη Διεύθυνση Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος, το cyberstalking δεν περιορίζεται σε ένα μεμονωμένο μήνυμα ή περιστατικό, αλλά εκδηλώνεται συνήθως μέσα από επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές που επηρεάζουν την καθημερινότητα, την προσωπική ζωή και το αίσθημα ασφάλειας του θύματος. Για την αξιολόγηση κάθε υπόθεσης εξετάζονται η συχνότητα, η διάρκεια και η ένταση των ενεργειών, η μεταξύ τους σύνδεση και το συνολικό πλαίσιο στο οποίο εκδηλώνονται.
Μία από τις συχνότερες μορφές είναι η επίμονη και ανεπιθύμητη επικοινωνία με μηνύματα, τηλεφωνικές κλήσεις ή σχόλια, ακόμη και όταν το θύμα έχει δηλώσει ότι δεν επιθυμεί καμία περαιτέρω επαφή.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί, σύμφωνα με την υπηρεσία, το γεγονός ότι στις περισσότερες περιπτώσεις οι δράστες είναι άγνωστα πρόσωπα για τα θύματα, με την επικοινωνία να πραγματοποιείται μέσω ψηφιακών πλατφορμών. Το θύμα μπορεί να γνωρίζει μόνο ένα διαδικτυακό προφίλ, του οποίου το όνομα, η φωτογραφία και τα υπόλοιπα στοιχεία δεν ανταποκρίνονται απαραίτητα στην πραγματική ταυτότητα του δράστη. Με τη δημιουργία νέων ή πολλαπλών λογαριασμών, ο δράστης μπορεί να παρακάμψει τον αποκλεισμό που έχει επιβάλει το θύμα, να συνεχίσει την επικοινωνία ή να προσεγγίσει φίλους και συγγενείς του για να αντλήσει πληροφορίες.
Μια άλλη μορφή είναι η συστηματική παρακολούθηση των αναρτήσεων, των επαφών και της διαδικτυακής δραστηριότητας του θύματος. Πληροφορίες που δημοσιεύονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή δεδομένα τοποθεσίας μπορούν να αξιοποιηθούν για τον εντοπισμό των συνηθειών, των κοινωνικών σχέσεων και των μετακινήσεών του. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η παρακολούθηση επεκτείνεται και εκτός διαδικτύου, με ανεπιθύμητες εμφανίσεις ή παρεμβάσεις στην καθημερινή ζωή.
Γιατί τα θύματα αργούν να ζητήσουν βοήθεια
Η διαδικτυακή παρενόχληση μπορεί να αρχίσει με μηνύματα που μοιάζουν με εκδήλωση ενδιαφέροντος. Όταν όμως, η επικοινωνία γίνεται επίμονη και τα μηνύματα δείχνουν ότι ο αποστολέας γνωρίζει λεπτομέρειες για την προσωπική ζωή ή τις δραστηριότητες του αποδέκτη, η αίσθηση ότι κάποιος τον παρακολουθεί μπορεί να του προκαλέσει άγχος και φόβο, εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η ψυχολόγος Αννίτα Λουδάρου.
«Οι περισσότεροι θα απευθυνθούν για βοήθεια όταν η συμπεριφορά έχει παγιωθεί και αποκτήσει ένταση και πολλές επαναλήψεις. Τότε όμως, το θύμα έχει ήδη εξουθενωθεί», σημειώνει. «Η ντροπή, η ενοχή, η αίσθηση αποτυχίας κάνουν κάποιους ανθρώπους να το κρατούν μέσα τους, να μην το μοιράζονται με κανέναν».
Μετά από έναν χωρισμό, η διαδικτυακή παρακολούθηση μπορεί να είναι μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας ελέγχου, επισημαίνει η κ. Λουδάρου. Ανάμεσα στις συμπεριφορές που χρειάζονται προσοχή αναφέρει τις «απροειδοποίητες, συστηματικές και επίμονες επισκέψεις με διάφορες προφάσεις» και τον «έλεγχο των κοινωνικών και επαγγελματικών συναναστροφών». Ακόμη και ζητήματα που αφορούν κλειδιά, κατοικίδια ή αντικείμενα που ήταν κοινά στη διάρκεια της σχέσης μπορούν, όπως εξηγεί, να χρησιμοποιηθούν ως «προφάσεις για την απρόσκλητη είσοδο στη ζωή του άλλου».
Οι συνέπειες γίνονται αισθητές στον ύπνο, στη δουλειά και στις προσωπικές σχέσεις. «Ο άνθρωπος που υφίσταται αυτού του είδους την κακοποίηση αισθάνεται εξάντληση, φόβο που φέρνει άγχος, ευερεθιστότητα, αϋπνία», αναφέρει η ψυχολόγος. «Συνεχώς έχει την ανάγκη να προσέχει και να υπερεπαγρυπνεί».
Στον φόβο μπορεί να προστεθεί και η ενοχή, όταν το άτομο αναρωτιέται αν κάποια δική του συμπεριφορά προκάλεσε αυτό που βιώνει. Στο ερώτημα τι μπορεί να κάνει κάποιος που βρίσκεται σε αυτή τη θέση, η κ. Λουδάρου απαντά: «Να δώσει όσο το δυνατόν νωρίτερα σημασία στα γεγονότα και να μιλήσει εγκαίρως σε όσους εμπιστεύεται». Η ίδια υπογραμμίζει τη σημασία της στήριξης από ανθρώπους με τους οποίους το θύμα μπορεί να μοιραστεί όσα βιώνει.
Η σημασία των ψηφιακών στοιχείων
Η Διεύθυνση Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος συστήνει σε όσους δέχονται επίμονη διαδικτυακή παρενόχληση να διατηρούν τα μηνύματα, τα στιγμιότυπα οθόνης, τους συνδέσμους των προφίλ και τις ημερομηνίες των περιστατικών και να απευθύνονται εγκαίρως στις αρμόδιες αρχές.
Η διερεύνηση των υποθέσεων περιλαμβάνει την αξιολόγηση των περιστατικών, τη συλλογή και αξιοποίηση ψηφιακών αποδεικτικών στοιχείων, την ανάλυση ηλεκτρονικών ιχνών και, όπου είναι εφικτό, την ταυτοποίηση των εμπλεκομένων σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες. Όπου απαιτείται, η Διεύθυνση συνεργάζεται με τις αρμόδιες εισαγγελικές και δικαστικές αρχές, άλλες υπηρεσίες και διαδικτυακές πλατφόρμες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της υπηρεσίας για την περίοδο 2024-2026, καταγράφεται μία σύλληψη στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας για το αδίκημα της απειλής, βάσει του άρθρου 333 παρ. 1α του Ποινικού Κώδικα, ενώ έχουν ταυτοποιηθεί τρεις ημεδαποί δράστες. Η Διεύθυνση διευκρινίζει ότι τα δικά της στατιστικά στοιχεία αφορούν αποκλειστικά τις υποθέσεις που χειρίστηκε και δεν αποτυπώνουν το σύνολο των υποθέσεων που διερευνώνται από τις αρμόδιες αστυνομικές και δικαστικές αρχές της χώρας.
ΑΠΕ-ΜΠΕ